niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim

Niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim (MCADD, Medium Chain Acyl-CoA Dehydrogenase Deficiency) to genetycznie uwarunkowane zaburzenie metabolizmu kwasów tłuszczowych. Jest to jedna z najczęstszych wrodzonych wad metabolicznych, dziedziczona autosomalnie recesywnie. Schorzenie spowodowane jest mutacją w genie ACADM, zlokalizowanym na chromosomie 1.

Patofizjologia MCADD polega na niemożności prawidłowej beta-oksydacji kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (C6-C12), co prowadzi do upośledzenia produkcji energii podczas głodzenia, stresu metabolicznego lub zwiększonego zapotrzebowania energetycznego. Skutkuje to gromadzeniem się toksycznych metabolitów oraz niedoborem substratów energetycznych, zwłaszcza dla mózgu i mięśni.

Objawy kliniczne MCADD najczęściej ujawniają się w okresach katabolizmu (infekcje, głodzenie, wysiłek fizyczny) i obejmują: hipoglikemię hipoketotyczną, wymioty, letarg, senność, a w cięższych przypadkach encefalopatię, napady drgawkowe, zatrzymanie oddechu oraz nagłą śmierć sercową. Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj między 3. miesiącem a 2. rokiem życia, choć możliwe jest również rozpoznanie w okresie noworodkowym.

Diagnostyka MCADD opiera się na badaniach przesiewowych noworodków (analiza acylokarnityn metodą tandemowej spektrometrii mas – MS/MS), oznaczaniu profilu acylokarnityn w osoczu, analizie kwasów organicznych w moczu oraz potwierdzających badaniach molekularnych. Charakterystyczne jest podwyższone stężenie oktanoilokarnityny (C8) oraz innych acylokarnityn o średniej długości łańcucha.

Leczenie polega głównie na zapobieganiu epizodom katabolicznym poprzez unikanie długotrwałego głodzenia, stosowanie diety z ograniczeniem tłuszczów i suplementacją L-karnityną. Kluczowe znaczenie ma edukacja opiekunów pacjenta i opracowanie planu postępowania w sytuacjach zwiększonego ryzyka metabolicznego. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie postępowanie pozwalają na normalne życie i rozwój pacjentów z MCADD.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Patofizjologia i mechanizm

Niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim (MCAD deficiency) jest autosomalnie recesywnym zaburzeniem β-oksydacji mitochondrialnej kwasów tłuszczowych o długości łańcucha 4-12 atomów węgla, spowodowanym mutacjami w genie ACADM (chromosom 1p31). Najczęstszą mutacją jest tranzycja 985A>G (K329E), prowadząca do nieprawidłowego fałdowania białka i całkowitej utraty funkcji enzymu. Defekt enzymatyczny uniemożliwia przekształcenie średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (6-10 atomów węgla) w acetylo-CoA, co skutkuje hipoketotyczną hipoglikemią, zaburzeniami glukoneogenezy, akumulacją metabolitów (średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, estry acyloglicyny i acylokarnityny) oraz wtórną dysfunkcją mitochondrialnej fosforylacji oksydacyjnej (OXPHOS). Konkurencja substratowa w β-oksydacji oraz destabilizacja superkompleksu OXPHOS prowadzą do nasilonego stresu oksydacyjnego i uszkodzeń oksydacyjnych lipidów i białek, co pogłębia patogenezę choroby.
cykl Krebsa, dehydrogenaza acylo-CoA, encefalopatia, ester acylokarnityny, fosforylacja oksydacyjna, hiperamonemia, hipoketotyczna hipoglikemia, karboksylaza pirogronianowa, kardiomiopatia, kwas dikarboksylowy, kwasica metaboliczna, łańcuch oddechowy, martwica miocytów, miejsce splicingowe, mutacja genu ACADM, niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim, niedobór MCAD, nieprawidłowe fałdowanie białka, obrzęk mózgu, przedwczesne zakończenie translacji, przesunięcie ramki odczytu, reaktywna forma tlenu, stłuszczenie wątroby, stres oksydacyjny, β-oksydacja kwasów tłuszczowych
Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Objawy

Niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim (MCAD) jest dziedzicznym zaburzeniem metabolicznym uniemożliwiającym prawidłowy rozkład tłuszczów i produkcję energii, manifestującym się najczęściej u niemowląt i małych dzieci, choć możliwe jest późne ujawnienie się objawów w wieku dorosłym. Charakterystyczne objawy obejmują hipoglikemię hipoketotyczną, wymioty, letarg, hepatomegalię oraz zaburzenia zachowania, a czynniki wywołujące to m.in. przedłużone głodzenie, infekcje i intensywny wysiłek fizyczny. Kryzys metaboliczny, potencjalnie zagrażający życiu, może objawiać się drgawkami, zaburzeniami rytmu serca, śpiączką i podwyższonymi enzymami wątrobowymi, a jego nieleczenie prowadzi do poważnych powikłań, w tym uszkodzenia mózgu i nagłej śmierci. Śmiertelność wśród nieleczonych pacjentów wynosi około 20-25%, a niedobór MCAD jest przyczyną około 1% przypadków zespołu nagłej śmierci niemowląt (SIDS).
ADHD, afazja, badania przesiewowe noworodków, dekompensacja metaboliczna, drgawki, encefalopatia, enzymy wątrobowe, hepatomegalia, hiperamonemia, hipoglikemia hipoketotyczna, homozygotyczność, kryzys metaboliczny, letarg, mózgowe porażenie dziecięce, mutacja c.985A>G, niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim, niedobór MCAD, niepełnosprawność rozwojowa, opóźnienie rozwojowe, osłabienie mięśniowe, spastyczność, śpiączka, wymioty, zaburzenia rytmu serca, zespół nagłej śmierci niemowląt
Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Leczenie

Niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim (MCAD) to dziedziczne zaburzenie metaboliczne uniemożliwiające prawidłowy rozkład średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, co prowadzi do ryzyka hipoglikemii i kryzysów metabolicznych. Diagnostyka opiera się na badaniach przesiewowych noworodków, a leczenie koncentruje się na zapobieganiu długotrwałemu głodzeniu oraz utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi. Zalecenia dietetyczne obejmują ograniczenie tłuszczów do <30% dziennej podaży kalorii, zwiększenie węglowodanów złożonych oraz unikanie MCT. W stanach chorobowych i zwiększonego wysiłku fizycznego konieczne jest zwiększenie podaży węglowodanów. W przypadku niemowląt maksymalne bezpieczne okresy głodzenia wynoszą 4-5 godzin (<6 m-cy), 8 godzin (6-12 m-cy) i 10 godzin (12-24 m-cy). W kryzysie metabolicznym stosuje się dożylne podawanie glukozy 10% (bolus 25% glukozy 2 ml/kg przy hipoglikemii) oraz leczenie kwasicy metabolicznej wodorowęglanem sodu (1 mEq/kg). Monitorowanie glikemii powinno utrzymywać poziomy 5-9 mmol/l (120-170 mg/dl).
badania przesiewowe noworodków, bezafibrat, dietetyk kliniczny, glukoza dożylna, hipoglikemia, interdyscyplinarny zespół, katabolizm, kryzys metaboliczny, kwasica metaboliczna, kwasy tłuszczowe, L-karnityna, niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim, niedobór MCAD, normoglikemia, poziom glukozy, skrobia kukurydziana, specjalista chorób metabolicznych, średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, terapia genowa, terapia komórkowa, węglowodany złożone, wodorowęglan sodu, zaburzenie metaboliczne

niedobór dehydrogenazy acyl-CoA o łańcuchu średnim

Powiązane wpisy

Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Patofizjologia i mechanizm

Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Objawy

Niedobór dehydrogenazy acyl-coa o łańcuchu średnim – Leczenie