zaburzenia gospodarki potasowej

Zaburzenia gospodarki potasowej stanowią istotny problem kliniczny, obejmujący zarówno hipokaliemię (niedobór potasu), jak i hiperkaliemię (nadmiar potasu) w organizmie. Potas, jako główny kation wewnątrzkomórkowy, odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu potencjału błonowego, funkcjonowaniu mięśni (w tym mięśnia sercowego) oraz prawidłowej pracy układu nerwowego.

Hipokaliemia (stężenie potasu w surowicy <3,5 mmol/l) może wynikać z niedostatecznej podaży potasu, nadmiernej utraty przez nerki lub przewód pokarmowy, lub redystrybucji potasu do komórek. Najczęstsze przyczyny to stosowanie diuretyków, wymioty, biegunka, nadczynność nadnerczy oraz leczenie insuliną. Objawy kliniczne obejmują osłabienie mięśniowe, zaburzenia rytmu serca, zmiany w EKG (obniżenie odcinka ST, spłaszczenie załamka T, wystąpienie fali U) oraz alkalozę metaboliczną.

Hiperkaliemia (stężenie potasu >5,5 mmol/l) powstaje na skutek zwiększonego uwalniania potasu z komórek, zmniejszonego wydalania przez nerki lub nadmiernej podaży. Najczęściej występuje w przebiegu ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek, kwasicy metabolicznej, rabdomiolizy oraz przy stosowaniu leków hamujących układ renina-angiotensyna-aldosteron. Manifestuje się osłabieniem mięśniowym, parestezjami, bradykardią oraz charakterystycznymi zmianami w EKG (wysokie, spiczaste załamki T, poszerzenie zespołów QRS, wydłużenie odstępu PR).

Diagnostyka zaburzeń gospodarki potasowej obejmuje oznaczenie stężenia potasu w surowicy, ocenę czynności nerek, równowagi kwasowo-zasadowej oraz wykonanie EKG. Leczenie powinno być ukierunkowane na przyczynę zaburzenia oraz wyrównanie stężenia potasu – w przypadku hipokaliemii przez suplementację doustną lub dożylną, a w hiperkaliemii poprzez ograniczenie podaży potasu, stosowanie diuretyków pętlowych, żywic jonowymiennych lub w ciężkich przypadkach dializoterapię.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl