zaburzenia gospodarki fosforanowej

Zaburzenia gospodarki fosforanowej to nieprawidłowości w stężeniu fosforanów w organizmie, które mogą manifestować się jako hipofosfatemia (niedobór) lub hiperfosfatemia (nadmiar). Prawidłowe stężenie fosforanów w surowicy wynosi 0,81-1,45 mmol/l (2,5-4,5 mg/dl) i jest regulowane głównie przez parathormon (PTH), kalcytriol (1,25-dihydroksycholekalcyferol) oraz czynnik wzrostu fibroblastów 23 (FGF-23).

Hipofosfatemia występuje najczęściej w wyniku niedostatecznego wchłaniania fosforanów w przewodzie pokarmowym, zwiększonego wydalania przez nerki lub przemieszczenia fosforu z przestrzeni pozakomórkowej do wewnątrzkomórkowej. Klinicznie może objawiać się osłabieniem mięśniowym, rabdomiolizą, niewydolnością oddechową, zaburzeniami neurologicznymi, hemolizą i niewydolnością serca. Ciężki niedobór fosforanów może prowadzić do osteomalacji i zwiększonego ryzyka złamań.

Hiperfosfatemia najczęściej wiąże się z przewlekłą chorobą nerek, niedoczynnością przytarczyc, nadmierną podażą fosforanów lub zespołem rozpadu guza. Długotrwałe podwyższone stężenie fosforanów w surowicy może prowadzić do zwapnień pozakostnych, zwłaszcza w naczyniach krwionośnych, zwiększając ryzyko sercowo-naczyniowe. W leczeniu stosuje się ograniczenie podaży fosforanów w diecie oraz leki wiążące fosforany w przewodzie pokarmowym.

Diagnostyka zaburzeń gospodarki fosforanowej obejmuje ocenę stężenia fosforanów w surowicy, PTH, witaminy D, wapnia oraz czynności nerek. W przypadkach trudnych diagnostycznie pomocne może być oznaczanie FGF-23 oraz ocena wydalania fosforanów z moczem. Leczenie powinno być ukierunkowane na przyczynę zaburzeń oraz na normalizację stężenia fosforanów w surowicy.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl