Działania niepożądane
Węglan dihydroksyglinowo-sodowy

Węglan dihydroksyglinowo-sodowy, stosowany w preparatach takich jak Alugastrin (tabletki 340 mg, zawiesina 1,02 g/15 ml), wykazuje działania niepożądane głównie ze strony układu pokarmowego. Najczęściej obserwuje się kredowy posmak w ustach, łagodne zaparcia oraz skurcze żołądka (częstość 1/100 do <1/10). Niezbyt często (1/1000 do <1/100) występują nudności, wymioty oraz białawe zabarwienie stolca, związane z obecnością związków glinu. Długotrwałe stosowanie lub podawanie dużych dawek może prowadzić do rzadkich (1/10 000 do <1/1000) zaburzeń gospodarki fosforanowej, manifestujących się przewlekłymi zaparciami, utratą apetytu, nieuzasadnioną utratą masy ciała oraz osłabieniem mięśni.

  1. Działania niepożądane substancji węglan dihydroksyglinowo-sodowy
    1. Zaburzenia żołądka i jelit
    2. Zaburzenia metabolizmu przy długotrwałym stosowaniu
    3. Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe
    4. Tabela działań niepożądanych węglanu dihydroksyglinowo-sodowego
    5. Szczególne ryzyka związane z długotrwałym stosowaniem
    6. Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania produktu
    7. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane substancji węglan dihydroksyglinowo-sodowy

Węglan dihydroksyglinowo-sodowy (Dihydroxyaluminii natrii carbonas) jest substancją czynną zawartą w produktach leczniczych takich jak Alugastrin w postaci tabletek do rozgryzania i żucia (340 mg) oraz zawiesiny doustnej (1,02 g/15 ml). Jak każda substancja lecznicza, węglan dihydroksyglinowo-sodowy może powodować działania niepożądane, które występują z różną częstością i nasileniem.<sup data-drug="Alugastrin" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane zostały podzielone zgodnie z częstością występowania. Konwencja MedDRA dotycząca częstości: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do 1

Zaburzenia żołądka i jelit

Do najczęściej występujących działań niepożądanych związanych ze stosowaniem węglanu dihydroksyglinowo-sodowego należą zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Pacjenci przyjmujący Alugastrin często zgłaszają kredowy posmak w ustach, łagodne zaparcia oraz skurcze żołądka. Działania te są klasyfikowane jako występujące często, czyli z częstością od 1/100 do mniej niż 1/10 przypadków.2

Niezbyt często (z częstością od 1/1000 do mniej niż 1/100 przypadków) u pacjentów przyjmujących węglan dihydroksyglinowo-sodowy mogą wystąpić nudności lub wymioty. W tej samej kategorii częstości obserwuje się również białawe zabarwienie kału, co jest związane z obecnością związków glinu w stolcu.3

Zaburzenia metabolizmu przy długotrwałym stosowaniu

Szczególną uwagę należy zwrócić na działania niepożądane występujące podczas długotrwałego stosowania węglanu dihydroksyglinowo-sodowego lub przy podawaniu dużych dawek tego związku. W takich przypadkach rzadko (z częstością od 1/10 000 do mniej niż 1/1000 przypadków) mogą wystąpić zaburzenia związane z ubytkiem fosforu w organizmie, w tym:4

  • Ciągłe zaparcia – w przeciwieństwie do łagodnych zaparć, które występują często, długotrwałe zaparcia mogą prowadzić do poważniejszych zaburzeń perystaltyki jelit
  • Utrata apetytu – może prowadzić do niedostatecznego przyjmowania składników odżywczych
  • Niezwykła utrata masy ciała – nieuzasadniony spadek masy ciała niepowiązany z dietą czy aktywnością fizyczną
  • Osłabienie mięśni – zmniejszenie siły mięśniowej spowodowane zaburzeniami elektrolitowymi

5

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Długotrwałe stosowanie węglanu dihydroksyglinowo-sodowego w dużych dawkach może prowadzić do rozwoju poważnych powikłań ze strony układu kostnego. Działania te są rzadkie (występują z częstością od 1/10 000 do mniej niż 1/1000 przypadków) i wynikają z utraty fosforanów w organizmie. Do tych powikłań należą:6

  • Osteomalacja – zmiękczenie kości spowodowane niedoborem witaminy D lub zaburzeniami metabolizmu fosforanów
  • Osteoporoza – zmniejszenie gęstości mineralnej kości prowadzące do zwiększonego ryzyka złamań
  • Bóle kości – dolegliwości bólowe zlokalizowane w obrębie układu kostnego
  • Puchnięcie nadgarstków lub kostek – obrzęki w obrębie stawów będące objawem zaburzeń gospodarki minerałowej

7

Tabela działań niepożądanych węglanu dihydroksyglinowo-sodowego

Klasyfikacja układów i narządów Częstość występowania Działanie niepożądane Opis
Zaburzenia żołądka i jelit Często
(≥1/100 do <1/10)		 Kredowy posmak Nieprzyjemne, kredowe odczucie w jamie ustnej po przyjęciu leku
Łagodne zaparcia Utrudnione oddawanie stolca o charakterze przemijającym
Skurcze żołądka Bolesne skurcze w obrębie żołądka występujące po przyjęciu leku
Niezbyt często
(≥1/1 000 do <1/100)		 Nudności lub wymioty Uczucie mdłości, czasem prowadzące do wymiotów
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Niezbyt często
(≥1/1 000 do <1/100)		 Białawe zabarwienie kału Zmiana zabarwienia stolca spowodowana obecnością związków glinu
Rzadko
(≥1/10 000 do <1/1 000)
przy długotrwałym stosowaniu lub dużych dawkach		 Ciągłe zaparcia Przewlekłe trudności z wypróżnianiem, bardziej nasilone niż łagodne zaparcia
Utrata apetytu Zmniejszenie łaknienia prowadzące do niedostatecznego odżywienia
Niezwykła utrata masy ciała Nieuzasadniony spadek wagi ciała niepowiązany z dietą
Osłabienie mięśni Zmniejszenie siły mięśniowej związane z zaburzeniami elektrolitowymi
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Rzadko
(≥1/10 000 do <1/1 000)
przy długotrwałym stosowaniu lub dużych dawkach		 Osteomalacja Zmiękczenie kości spowodowane zaburzeniami metabolizmu fosforanów
Osteoporoza Zmniejszenie gęstości mineralnej kości zwiększające ryzyko złamań
Bóle kości Dolegliwości bólowe w obrębie układu kostnego
Puchnięcie nadgarstków lub kostek Obrzęki w obrębie stawów związane z zaburzeniami gospodarki mineralnej

Szczególne ryzyka związane z długotrwałym stosowaniem

Najpoważniejsze zagrożenia związane ze stosowaniem węglanu dihydroksyglinowo-sodowego dotyczą długotrwałej terapii lub przyjmowania dużych dawek leku. W takich przypadkach dochodzi do zaburzeń gospodarki fosforanowej w organizmie, co może prowadzić do rozwoju osteomalacji i osteoporozy. Osteomalacja charakteryzuje się zmiękczeniem kości, natomiast osteoporoza prowadzi do zwiększonej kruchości kości i podwyższonego ryzyka złamań, zwłaszcza u osób starszych.8

Zaburzenia metaboliczne i odżywiania objawiające się utratą apetytu, niewyjaśnioną utratą masy ciała oraz osłabieniem mięśni stanowią istotne sygnały ostrzegawcze, które mogą wskazywać na rozwijające się niedobory fosforanów. Lekarze powinni zwracać szczególną uwagę na te objawy u pacjentów długotrwale stosujących produkty zawierające węglan dihydroksyglinowo-sodowy.9

Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania produktu

Po dopuszczeniu produktu leczniczego zawierającego węglan dihydroksyglinowo-sodowy do obrotu, szczególnie istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.10

Działania niepożądane związane ze stosowaniem węglanu dihydroksyglinowo-sodowego można zgłaszać również bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie leku do obrotu. Dokładne monitorowanie bezpieczeństwa stosowania tego związku jest szczególnie ważne ze względu na potencjalne poważne powikłania przy jego długotrwałym stosowaniu.11

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl