nicienie karłowate

Nicienie karłowate (łac. Strongyloides stercoralis) to pasożytnicze robaki obłe wywołujące chorobę zwaną węgorczycą (strongyloidozą). Ten niewielki nicień, mierzący ok. 2 mm długości, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne szczególnie w regionach tropikalnych i subtropikalnych, choć przypadki zakażeń notuje się również w strefach umiarkowanych.

Cykl życiowy nicieni karłowatych jest złożony i obejmuje zarówno stadium pasożytnicze w organizmie człowieka, jak i stadium wolnożyjące w glebie. Zakażenie następuje przez skórę, gdy larwy filariopodobne penetrują naskórek, najczęściej stóp. Następnie larwy migrują przez układ krwionośny do płuc, skąd przedostają się do tchawicy i gardła, a po połknięciu trafiają do jelita cienkiego, gdzie dojrzewają i rozmnażają się.

Charakterystyczną cechą Strongyloides stercoralis jest zdolność do autoinfekcji, co oznacza, że pasożyt może ukończyć pełny cykl życiowy wewnątrz organizmu żywiciela bez potrzeby opuszczania go. Ta właściwość sprawia, że zakażenie może utrzymywać się przez dziesięciolecia i prowadzić do hiperinfestacji u osób z obniżoną odpornością.

Objawy węgorczycy obejmują dolegliwości skórne (świąd, wysypka), żołądkowo-jelitowe (biegunka, bóle brzucha, nudności), oddechowe (kaszel, duszność) oraz ogólnoustrojowe (gorączka, utrata masy ciała). U pacjentów immunokompromitowanych może rozwinąć się zespół hiperinfestacji lub rozsiana węgorczyca, które stanowią zagrożenie życia z powodu masywnego zakażenia wielonarządowego.

Diagnostyka obejmuje wykrywanie larw w kale, aspiratach dwunastnicy lub plwocinie, testy serologiczne oraz metody molekularne. Leczeniem pierwszego wyboru jest iwermektyna, alternatywnie stosuje się albendazol lub tiabendazol. Profilaktyka polega na przestrzeganiu zasad higieny, noszeniu obuwia w obszarach endemicznych oraz badaniu przesiewowym osób z grup ryzyka, zwłaszcza przed włączeniem terapii immunosupresyjnej.