kwas dwuhydroksybenzoesowy
Kwas dwuhydroksybenzoesowy (kwas salicylowy) to organiczny związek chemiczny, należący do grupy beta-hydroksykwasów (BHA). Jako pochodna kwasu benzoesowego zawiera jedną grupę karboksylową i dwie grupy hydroksylowe. W medycynie i dermatologii znalazł szerokie zastosowanie dzięki swoim właściwościom keratolitycznym, przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym.
Kwas salicylowy jest powszechnie stosowany w leczeniu chorób skóry, takich jak trądzik, łuszczyca, brodawki czy łojotokowe zapalenie skóry. Jego zdolność do penetracji warstwy rogowej naskórka pozwala na skuteczne złuszczanie martwych komórek, odblokowywanie porów i zapobieganie ich ponownemu zatykaniu. W niższych stężeniach (0,5-2%) działa jako środek złuszczający, natomiast w wyższych (do 20%) wykazuje silniejsze działanie keratolityczne, wykorzystywane np. w usuwaniu brodawek.
W preparatach farmaceutycznych kwas dwuhydroksybenzoesowy występuje w różnych formach – maści, żeli, płynów, plastrów czy szamponów. Jest również prekursorem kwasu acetylosalicylowego (aspiryny), który jest jednym z najczęściej stosowanych niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Należy pamiętać, że przy stosowaniu preparatów z kwasem salicylowym może wystąpić podrażnienie skóry, szczególnie u osób z wrażliwą cerą, dlatego zawsze warto rozpoczynać terapię od niższych stężeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Actikerall (5 mg + 100 mg)/g
Actikerall to miejscowy roztwór na skórę zawierający fluorouracyl (5 mg/g) oraz kwas salicylowy (100 mg/g), stosowany w leczeniu zmian skórnych, zwłaszcza hiperkeratotycznych. Preparat tworzy okluzyjną błonę po aplikacji, co zwiększa penetrację substancji czynnych do głębszych warstw skóry. Kwas salicylowy działa keratolitycznie, rozluźniając spoiwo międzykomórkowe i desmosomy, co ułatwia przenikanie fluorouracylu. Dodatkowo, dimetylosulfotlenek (80 mg/g) zwiększa rozpuszczalność i biodostępność fluorouracylu, a etanol (160 mg/g) pełni funkcję rozpuszczalnika i wspomaga tworzenie błony okluzyjnej. Farmakokinetyka wykazuje minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe fluorouracylu, potwierdzone badaniami na zwierzętach i ludziach, gdzie stężenia w surowicy nie przekraczały 0,05 µg/ml, a wchłanianie ogólnoustrojowe było <0,1%.
aplikacja miejscowa, biodostępność miejscowa, desmosomy, dimetylosulfotlenek, działania niepożądane, działanie keratolityczne, fluorouracyl, glukuronid estrowy, glukuronid eterowy, hiperkeratoza, kwas dwuhydroksybenzoesowy, kwas gentyzynowy, kwas salicylowy, kwas salicylurowy, okres półtrwania, opatrunek okluzyjny, rogowacenie słoneczne, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie ogólnoustrojowe, zatrucie salicylanami