Właściwości farmakokinetyczne preparatu Actikerall (5 mg + 100 mg)/g

Actikerall jest roztworem na skórę zawierającym dwie substancje czynne: fluorouracyl (5 mg/g) oraz kwas salicylowy (100 mg/g). Preparat stosowany jest miejscowo w leczeniu zmian skórnych. Jego farmakokinetyka charakteryzuje się szczególnymi właściwościami związanymi z miejscową aplikacją i mechanizmem działania obu składników aktywnych.¹

Mechanizm działania preparatu

Po nałożeniu na skórę, Actikerall tworzy zwartą błonę, która staje się biała po wyparowaniu rozpuszczalnika. Utworzona błona pełni funkcję okluzyjną, co znacząco ułatwia penetrację substancji czynnych do głębszych warstw skóry objętej zmianami patologicznymi.²

Kwas salicylowy został dodany do preparatu ze względu na jego właściwości keratolityczne, które zwiększają przenikanie fluorouracylu przez warstwę rogową naskórka, szczególnie w przypadku hiperkeratotycznych zmian skórnych. Działanie keratolityczne kwasu salicylowego polega na bezpośrednim oddziaływaniu na wewnątrzkomórkowe spoiwo oraz desmosomy, które są zaangażowane w proces rogowacenia.³

Dodatkowo, przenikanie fluorouracylu jest wspomagane przez dimetylosulfotlenek zawarty w preparacie jako substancja pomocnicza. Związek ten zwiększa rozpuszczalność fluorouracylu, co przekłada się na lepszą biodostępność miejscową.⁴

Wchłanianie fluorouracylu

Badania farmakokinetyczne wykazały minimalny stopień wchłaniania ogólnoustrojowego fluorouracylu po zastosowaniu miejscowym. W badaniach przeprowadzonych na świniach, nie stwierdzono obecności fluorouracylu w surowicy po aplikacji produktu na skórę, nawet przy zastosowaniu dużych ilości preparatu. Oznacza to, że fluorouracyl nie był wchłaniany w ilościach wykrywalnych standardowymi metodami analitycznymi (HPLC).⁵

U pacjentów z rogowaceniem słonecznym przeprowadzono badania, w których nie stwierdzono stężenia fluorouracylu w surowicy przekraczającego 0,05 µg/ml (n = 12).⁶

W badaniu farmakokinetycznym analizującym stopień wchłaniania fluorouracylu u ludzi po podaniu produktu leczniczego w analogicznej postaci na brodawki, wykazano, że wchłanianie ogólnoustrojowe wynosiło znacznie mniej niż 0,1%.⁷

Wchłanianie i metabolizm kwasu salicylowego

Badania na zwierzętach oraz badania farmakokinetyczne u ludzi wykazały, że kwas salicylowy przenika przez skórę stosunkowo szybko. Stopień przenikania zależy od zastosowanego podłoża oraz innych czynników wpływających na absorpcję przezskórną, takich jak stan skóry.⁸

Po wchłonięciu, kwas salicylowy podlega procesom metabolicznym obejmującym:⁹

• Sprzęganie z glicyną, prowadzące do powstania kwasu salicylurowego
• Sprzęganie z kwasem glukuronowym w grupie fenolowej, tworzące glukuronid eterowy
• Sprzęganie z kwasem glukuronowym w grupie karboksylowej, tworzące glukuronid estrowy
• Hydroksylację, prowadzącą do powstania kwasu gentyzynowego lub kwasu dwuhydroksybenzoesowego

Farmakokinetyka kwasu salicylowego

Okres półtrwania kwasu salicylowego przy standardowo stosowanych dawkach (wchłanianych ogólnoustrojowo) wynosi od 2 do 3 godzin. Przy stosowaniu dużych dawek, okres półtrwania może ulec wydłużeniu do 15-30 godzin, co jest spowodowane ograniczoną zdolnością wątroby do sprzęgania kwasu salicylowego.¹⁰

Po miejscowym podaniu produktu leczniczego Actikerall, stężenie kwasu salicylowego w surowicy rzadko przekracza 5 mg/dl, co oznacza, że ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych toksycznych działań niepożądanych kwasu salicylowego jest minimalne. Należy jednak pamiętać o przeciwwskazaniach do stosowania preparatu. Wczesne objawy zatrucia salicylanami mogą wystąpić dopiero wtedy, gdy ich stężenia w surowicy przekraczają 30 mg/dl.¹¹

Skład preparatu a właściwości farmakokinetyczne

Actikerall jest klarownym, bezbarwnym do lekko pomarańczowo-białego roztworem na skórę, zawierającym w 1 g (= 1,05 ml):¹²

• 5 mg fluorouracylu (Fluorouracilum)
• 100 mg kwasu salicylowego (Acidum salicylicum)

Preparat zawiera również substancje pomocnicze, które wpływają na właściwości farmakokinetyczne produktu:¹³

• 80 mg dimetylosulfotlenku w 1 g roztworu – substancja zwiększająca przenikanie składników aktywnych przez skórę
• 160 mg etanolu w 1 g roztworu – rozpuszczalnik, który po odparowaniu umożliwia utworzenie błony okluzyjnej

Ta starannie dobrana kompozycja zapewnia optymalne właściwości farmakokinetyczne, maksymalizując miejscowe działanie terapeutyczne przy jednoczesnym minimalizowaniu wchłaniania ogólnoustrojowego substancji czynnych.¹⁴