tętniak mózgu

Tętniak mózgu to miejscowe uwypuklenie ściany tętnicy mózgowej, które powstaje w wyniku osłabienia jej struktury. Najczęściej występuje w miejscach rozgałęzień tętnic tworzących koło tętnicze Willisa, szczególnie w obrębie tętnicy łączącej przedniej oraz tętnicy szyjnej wewnętrznej.

Tętniaki mózgu dzieli się na workowate (najczęstsze, stanowiące około 90% przypadków), wrzecionowate oraz rozwarstwiające. Ze względu na wielkość klasyfikuje się je jako małe (poniżej 10 mm), duże (10-25 mm) i olbrzymie (powyżej 25 mm). Większość tętniaków pozostaje bezobjawowa do momentu pęknięcia lub ucisku na sąsiadujące struktury.

Głównym powikłaniem tętniaka mózgu jest jego pęknięcie prowadzące do krwotoku podpajęczynówkowego, który charakteryzuje się nagłym, silnym bólem głowy opisywanym jako „najgorszy ból w życiu”, wymiotami, sztywnością karku oraz zaburzeniami świadomości. Ryzyko pęknięcia wzrasta wraz z wielkością tętniaka, lokalizacją oraz współistniejącymi czynnikami ryzyka jak nadciśnienie tętnicze czy palenie tytoniu.

Diagnostyka tętniaków mózgu obejmuje badania neuroobrazowe: angiografię TK, angiografię MR oraz cyfrową angiografię subtrakcyjną, która pozostaje złotym standardem. Leczenie może być zabiegowe (embolizacja wewnątrznaczyniowa lub klipsowanie neurochirurgiczne) lub zachowawcze, w zależności od charakterystyki tętniaka i stanu klinicznego pacjenta.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atomoksetyna Medice 18 mg

Atomoksetyna Medice, dostępna w tabletkach powlekanych o dawkach 10 mg, 18 mg, 25 mg i 40 mg, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Przede wszystkim nie stosuje się jej u pacjentów z nadwrażliwością na atomoksetynę lub substancje pomocnicze, a także u osób przyjmujących inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Konieczne jest zachowanie co najmniej 2-tygodniowego okresu karencji między terapią IMAO a atomoksetyną. Ponadto lek jest przeciwwskazany u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania, ciężkimi zaburzeniami sercowo-naczyniowymi (m.in. ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, miażdżyca, dławica piersiowa, kardiomiopatie, zawał mięśnia sercowego w wywiadzie, groźne zaburzenia rytmu serca oraz kanałopatie) oraz u osób z ciężkimi chorobami naczyń mózgowych, takimi jak tętniak czy udar mózgu w wywiadzie. Guz chromochłonny nadnerczy stanowi kolejne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko nasilenia wydzielania katecholamin i przełomu nadciśnieniowego.
atomoksetyna, chlorowodorek atomoksetyny, choroba wieńcowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dławica piersiowa, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem, kanałopatia, kardiomiopatia, katecholaminy, konsultacja kardiologiczna, miażdżyca zarostowa tętnic, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niewydolność serca, ostry napad jaskry, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, rozszerzenie źrenic, tętniak mózgu, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Auroxetyn 10 mg

Lek Auroxetyn zawierający atomoksetynę w dawkach 10 mg, 18 mg, 25 mg i 40 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób stosujących inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) – konieczne jest zachowanie co najmniej 2-tygodniowego odstępu między terapiami. Ponadto, atomoksetyna nie powinna być stosowana u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem ze względu na ryzyko rozszerzenia źrenic i zaostrzenia objawów. Przeciwwskazania obejmują także ciężkie zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, miażdżycę zarostową tętnic, dławicę piersiową, hemodynamicznie istotne wady serca, kardiomiopatie, stan po zawale mięśnia sercowego, zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca oraz kanałopatie, ze względu na ryzyko pogorszenia funkcji serca i nasilenia arytmii.
ADHD, atomoksetyna, Auroxetyn, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dławica piersiowa, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem, kanałopatia, kapsułka twarda, kardiomiopatia, miażdżyca zarostowa tętnic, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niewydolność serca, phaeochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, rozszerzenie źrenic, tętniak mózgu, udar mózgu, wrodzone wady serca, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Amnezja – Zapobieganie i profilaktyka

Amnezja, definiowana jako utrata zdolności do tworzenia, przechowywania lub przywoływania wspomnień, wymaga kompleksowej profilaktyki skupiającej się na ochronie mózgu przed urazami oraz optymalizacji funkcji poznawczych. Kluczowe strategie obejmują stosowanie sprzętu ochronnego (np. kaski, pasy bezpieczeństwa), unikanie prowadzenia pojazdów pod wpływem alkoholu oraz prowadzenie zdrowego stylu życia, w tym regularną aktywność fizyczną (minimum 150 minut umiarkowanej lub 75 minut intensywnej tygodniowo) i zbilansowaną dietę bogatą w zielone warzywa liściaste, ryby, orzechy oraz składniki odżywcze takie jak cholina, fosfatydyloseryna, magnez i kwasy omega-3. Odpowiednia higiena snu (7-9 godzin na dobę) oraz unikanie nadmiernego spożycia alkoholu (wg CDC: do 1 drinka dla kobiet i 2 dla mężczyzn na sesję) są niezbędne dla prawidłowej konsolidacji pamięci i zapobiegania zespołowi Korsakowa. Ponadto, istotne jest szybkie leczenie infekcji, kontrola chorób układu krążenia oraz zarządzanie stresem poprzez techniki uważności i psychoterapię.
acetylo-L-karnityna, amnezja, amnezja dysocjacyjna, amnezja pourazowa, cholina, choroba Alzheimera, choroby sercowo-naczyniowe, fosfatydyloseryna, funkcje poznawcze, hipokamp, infekcja mózgu, inhibitor cholinoesterazy, konsolidacja pamięci, kwasy omega-3, nadciśnienie tętnicze, neurotransmisja, niedobór witaminy B12, przemijająca amnezja globalna, rehabilitacja poznawcza, terapia EMDR, terapia kognitywno-behawioralna, tętniak mózgu, tiamina, udar mózgu, uraz mózgu, zapalenie mózgu, zespół Korsakowa
Leksykon chorób i schorzeń
Bóle głowy wywołane wysiłkiem fizycznym – Etiologia i przyczyny

Bóle głowy wywołane wysiłkiem fizycznym dzielą się na pierwotne i wtórne. Pierwotne bóle, stanowiące około 1,5% konsultacji neurologicznych, występują u osób młodych (18-48 lat) i są związane z mechanizmami takimi jak dylatacja naczyń mózgowych, przejściowe zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego, niewydolność zastawek żylnych (obserwowana u 70% pacjentów podczas próby Valsalvy), zaburzenia autoregulacji naczyń mózgowych oraz nagłe skoki ciśnienia tętniczego. Wyzwalaczami są intensywny wysiłek (np. bieganie, podnoszenie ciężarów, HIIT), aktywność seksualna, manewr Valsalvy, ćwiczenia w wysokiej temperaturze, na dużej wysokości oraz nagłe zwiększenie intensywności treningu. Wtórne bóle głowy, częstsze u osób >50 r.ż., są objawem poważnych schorzeń, takich jak krwotok podpajęczynówkowy, tętniaki, guzy mózgu, zaburzenia przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego, infekcje zatok, choroba wieńcowa (cardiac cephalalgia) czy pheochromocytoma.
ból głowy wysiłkowy, choroba wieńcowa, hipoglikemia, hipoglikemia wysiłkowa, infekcja zatok, katecholamina, krwotok podpajęczynówkowy, malformacja tętniczo-żylna, manewr Valsalvy, napięcie mięśni szyi, niewydolność zastawek żylnych, odwodnienie, patofizjologia, perfuzja tkanek, pheochromocytoma, pierwotny ból głowy wysiłkowy, próba Valsalvy, tętniak mózgu, trening HIIT, wtórny ból głowy wysiłkowy, zaburzenie autoregulacji naczyń mózgowych, zaburzenie przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego, zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak – Objawy

Tętniak to patologiczne uwypuklenie ściany naczynia krwionośnego, które może występować w różnych lokalizacjach, takich jak mózg, aorta, czy naczynia obwodowe. Objawy kliniczne zależą od lokalizacji i rozmiaru tętniaka oraz od ewentualnego ucisku na struktury sąsiednie. W przypadku tętniaka mózgu mogą wystąpić m.in. ból za okiem, opadanie powieki, podwójne widzenie, bóle głowy i sztywność karku. Tętniaki aorty objawiają się tętniącą masą w jamie brzusznej, bólem w klatce piersiowej lub plecach, a tętniaki obwodowe mogą manifestować się jako tętniące guzki i ból kończyn. Istotnym klinicznie zjawiskiem jest krwawienie wartownicze, które może poprzedzać pełne pęknięcie tętniaka, zwłaszcza w obrębie mózgu, manifestujące się nagłym, silnym bólem głowy bez innych objawów towarzyszących.
ból brzucha, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, drętwienie kończyn, dysfagia, fotofobia, hiponatremia, hipotensja, niedokrwienie mózgu, niewyraźne widzenie, opadająca powieka, pęknięcie tętniaka, płyn mózgowo-rdzeniowy, rozszerzona źrenica, sztywność karku, tachykardia, tętniak, tętniak aorty, tętniak aorty brzusznej, tętniak aorty piersiowej, tętniak mózgu, tętniak obwodowy, tętnica łącząca przednia, tętnica łącząca tylna, tętnica podkolanowa, wodogłowie, wstrząs
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet CR 40 mg 40 mg

Przeciwwskazania do stosowania metylofenidatu w formie kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu Medikinet CR 40 mg obejmują m.in. nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze (w tym sacharozę w ilości 92,80–106,14 mg/kapsułkę), jaskrę, guz chromochłonny, nadczynność tarczycy, a także jednoczesne stosowanie nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO (konieczne jest zachowanie co najmniej 14-dniowego odstępu). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, ciężkie zaburzenia nastroju, mania, schizofrenia, zaburzenia osobowości typu borderline oraz niekontrolowana ciężka choroba afektywna dwubiegunowa typu I. Ze względu na działanie sympatykomimetyczne, metylofenidat nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkim nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, kardiomiopatiami, zaburzeniami rytmu serca, a także u osób z przebytym zawałem mięśnia sercowego lub udarem mózgu.
anomalia naczyniowa, antagonista receptora H2, bezkwaśność żołądka, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciśnienie tętnicze, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie sympatykomimetyczne, farmakokinetyka leku, guz chromochłonny, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor pompy protonowej, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu, kardiomiopatia, mania, metylofenidat, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, nietolerancja składnika, niewydolność serca, objaw psychotyczny, osobowość chwiejna emocjonalnie, powikłania sercowo-naczyniowe, przełom nadciśnieniowy, sacharoza, schizofrenia, skłonność samobójcza, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar, wrodzona wada serca, zaburzenie anorektyczne, zaburzenie nastroju, zaburzenie psychopatyczne, zaburzenie rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Krwiak wewnątrzczaszkowy – Patofizjologia i mechanizm

Krwiak wewnątrzczaszkowy to nagromadzenie krwi w obrębie czaszki, które może występować w tkance mózgowej lub przestrzeniach podczaszkowych, prowadząc do ucisku mózgu i wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Wyróżnia się krwiaki podtwardówkowe, nadtwardówkowe, śródmózgowe oraz podpajęczynówkowe, różniące się lokalizacją i mechanizmem powstawania. Krwotoki śródmózgowe najczęściej wynikają z nadciśnienia tętniczego, prowadzącego do mikroangiopatii i pęknięcia małych naczyń, a ich lokalizacje obejmują jądra podstawy (40-50%), obszary płatowe (20-50%), wzgórze (10-15%), most (5-12%) oraz móżdżek (5-10%). Uszkodzenie mózgu jest spowodowane zarówno pierwotnym uciskiem mechanicznym przez krwiak i obrzęk okołokrwiakowy, jak i wtórnymi procesami zapalnymi, ekscytotoksycznością oraz stresem oksydacyjnym, w którym kluczową rolę odgrywają hemoglobina, żelazo i trombina. Obrzęk okołokrwiakowy rozwija się szybko, osiągając maksimum 7-12 dni po krwotoku, a jego patomechanizm obejmuje obrzęk cytotoksyczny i wazogenny, co pogarsza niedokrwienie i uszkodzenie neuronów.
autofagia, bariera krew-mózg, choroba moyamoya, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, ekscytotoksyczność, krwiak nadtwardówkowy, krwiak podtwardówkowy, krwiak śródmózgowy, krwiak wewnątrzczaszkowy, krwotok dokomorowy, krwotok śródmózgowy, malformacja tętniczo-żylna, mózgowa angiopatia amyloidowa, nadciśnienie tętnicze, obrzęk cytotoksyczny, stres oksydacyjny, tętniak mózgu, tętnica oponowa środkowa, udar lakunarny, waskulopatia nadciśnieniowa, wklinowanie mózgu, zaburzenia hemostazy, zakrzepica żył mózgowych, żyły mostkowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atofab 40 mg

Preparat Atofab, zawierający atomoksetynę w dawkach 10 mg, 18 mg, 25 mg i 40 mg, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Przede wszystkim przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na atomoksetynę lub substancje pomocnicze. Bezwzględnie nie należy stosować leku jednocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) – atomoksetynę należy odstawić co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem terapii IMAO i odwrotnie. Ponadto, preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania ze względu na ryzyko rozszerzenia źrenic, a także u osób z ciężkimi zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, takimi jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, miażdżyca zarostowa tętnic, dławica piersiowa, hemodynamicznie istotne wrodzone wady serca, kardiomiopatie, zawał mięśnia sercowego, zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca oraz kanałopatie. Stosowanie atomoksetyny w tych stanach może prowadzić do poważnych powikłań kardiologicznych.
atomoksetyna, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dławica piersiowa, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja lekowa, jaskra z wąskim kątem przesączania, kanałopatia, kardiomiopatia, lek sympatykomimetyczny, miażdżyca zarostowa tętnic, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niewydolność serca, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie źrenic, tętniak mózgu, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie perfuzji, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy
Leksykon chorób i schorzeń
Ból głowy przy kaszlu – Patofizjologia i mechanizm

Ból głowy przy kaszlu (cough headache) dotyczy około 1% populacji i dzieli się na pierwotny oraz wtórny. Pierwotny ból głowy przy kaszlu występuje bez patologii wewnątrzczaszkowych i wiąże się z nagłym wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego podczas kaszlu, zwężeniem żył szyjnych, ciasnotą tylnego dołu czaszki, hiperwolemią płynu mózgowo-rdzeniowego oraz niedomykalnością zastawki żyły szyjnej wewnętrznej. Wtórny ból głowy przy kaszlu, stanowiący około 40% przypadków, jest związany z patologiami wewnątrzczaszkowymi, najczęściej malformacją Chiari typu I, gdzie dochodzi do przemieszczenia migdałków móżdżku i zaburzeń przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego. Wtórny ból charakteryzuje się wyższym szczytowym ciśnieniem wewnątrzoponowym podczas kaszlu oraz dłuższą fazą rozkurczową przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego, a jego czas trwania może wynosić od kilku sekund do kilku tygodni, w przeciwieństwie do pierwotnego, który trwa do 30 minut.
Diagnostyka powinna obejmować badanie MRI mózgu w celu wykluczenia patologii tylnego dołu czaszki, zwłaszcza malformacji Chiari I, oraz badania dopplerowskie żył szyjnych w przypadku podejrzenia pierwotnego bólu głowy przy kaszlu. Leczenie wtórnego bólu głowy często wymaga interwencji chirurgicznej, natomiast pierwotny ból może być skutecznie leczony farmakologicznie, np. indometacyną. Warto również rozważyć blokadę nerwu potylicznego w diagnostyce różnicowej, gdyż ból może mieć charakter neuralgii potylicznej wywołanej uciskiem nerwów podczas kaszlu. Zrozumienie mechanizmów patofizjologicznych, w tym roli ciśnienia wewnątrzczaszkowego, dynamiki płynu mózgowo-rdzeniowego oraz zaburzeń żylnego odpływu, jest kluczowe dla właściwej diagnostyki i optymalizacji terapii bólu głowy przy kaszlu.
aktywacja czuciowa nerwu trójdzielnego, blokada nerwu potylicznego, ból głowy przy kaszlu, ból głowy typu napięciowego, centralne ciśnienie żylne, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dysregulacja autonomiczna, guz mózgu, hipoksemia, indometacyna, malformacja Chiari typu I, manewr Valsalvy, mechanizm patofizjologiczny, migdałki móżdżku, migrena, neuromyelitis optica, niestabilność szyjno-potyliczna, niewydolność żylna szyjna, obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego, odruch kaszlowy, ogólnoustrojowa odpowiedź zapalna, otwór wielki, pierwotny ból głowy przy kaszlu, przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego, przestrzeń podpajęczynówkowa, rdzeń przedłużony, samoistny wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, tętniak mózgu, unerwienie przywspółczulne, wtórny ból głowy przy kaszlu, zapalenie zatok, zespół Ehlersa-Danlosa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet CR 5 mg 5 mg

Medikinet CR, zawierający chlorowodorek metylofenidatu, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym sacharozę (zawartość od 63,57 mg do 159,22 mg w zależności od dawki). Nie należy stosować go u chorych z jaskrą, guzem chromochłonnym, nadczynnością tarczycy, a także w trakcie lub w ciągu 14 dni po zakończeniu terapii nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Ponadto, Medikinet CR jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, ciężkie zaburzenia nastroju, mania, schizofrenia, zaburzenia osobowości typu borderline oraz niekontrolowana choroba afektywna dwubiegunowa typu I, ze względu na możliwość nasilenia objawów i destabilizacji stanu psychicznego.
antagonista receptora H2, bezkwaśność żołądka, chlorowodorek metylofenidatu, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, depresja, guz chromochłonny, inhibitor pompy protonowej, inhibitory monoaminooksydazy, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu, kardiomiopatia, mania, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nietolerancja, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, pH żołądka, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wada serca, zaburzenia nastroju, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Malformacje żylnego układu naczyniowego wewnątrzczaszkowego – Etiologia i przyczyny

Malformacje żylne wewnątrzczaszkowe (intracranial venous malformations) to wrodzone lub nabyte nieprawidłowo powiększone naczynia żylne mózgu, powstające głównie w okresie embrionalnym, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży, w wyniku zaburzeń angiogenezy i rozwoju naczyń żylnych. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne (mutacje w genach TIE-2, PIK3CA, KRIT1, CCM2, PDCD10), rozwojowe oraz nabyte (urazy OUN, zakrzepica żylna, zmiany hormonalne). Malformacje te charakteryzują się nieprawidłową architekturą naczyń, często stanowiąc jedyny drenaż żylny dla określonych obszarów mózgu, co implikuje ryzyko zawału żylnego przy interwencjach obliteracyjnych. Na poziomie molekularnym istotna jest dysregulacja VEGF, zaburzenia cytokin oraz funkcji połączeń ścisłych śródbłonka, co prowadzi do zwiększonej przepuszczalności naczyń i proliferacji komórek śródbłonka.
angiogeneza, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dziedziczna teleangiektazja krwotoczna, komórka mięśni gładkich, krwotok śródczaszkowy, malformacja tętniczo-żylna, malformacja żylna wewnątrzczaszkowa, malformacja żylnego układu naczyniowego wewnątrzczaszkowego, mutacja genetyczna, mutacja genu PIK3CA, mutacja somatyczna, naczyniak jamisty, napad padaczkowy, przetoka płynu mózgowo-rdzeniowego, rozwój płodowy, rozwojowa anomalia żylna, tętniak mózgu, udar niedokrwienny, wodociąg mózgu, zakrzepica żylna, zawał żylny, zespół Klippela-Trenaunaya, zespół Oslera-Webera-Rendu, zespół Sturge’a-Webera
Leksykon chorób i schorzeń
Krwiak podtwardówkowy – Etiologia i przyczyny

Krwiak podtwardówkowy (subdural hematoma) to patologiczne nagromadzenie krwi w przestrzeni podtwardówkowej, najczęściej powstające w wyniku urazu głowy prowadzącego do rozerwania żył mostkowych. Mechanizm ten jest związany z gwałtownym przyspieszeniem-hamowaniem głowy, co powoduje rozciągnięcie i uszkodzenie naczyń. Ryzyko wystąpienia krwiaka jest szczególnie wysokie u osób powyżej 60. roku życia, u których atrofia mózgu i zwiększona kruchość naczyń predysponują do uszkodzeń nawet po niewielkich urazach. Dodatkowo, czynniki takie jak stosowanie leków przeciwkrzepliwych (np. warfaryna, heparyna, kwas acetylosalicylowy, klopidogrel, NOACs), zaburzenia krzepnięcia, przewlekłe spożywanie alkoholu oraz urazy okołoporodowe i „zespół dziecka potrząsanego” u niemowląt znacząco zwiększają ryzyko powstania krwiaka. Warto podkreślić, że krwiaki mogą mieć charakter ostry (do 72 godzin od urazu), podostry (3-20 dni) lub przewlekły (>20 dni), przy czym przewlekłe krwiaki często rozwijają się po urazach niewielkiego stopnia, które mogą pozostać niezauważone.
angiogeneza, atrofia mózgu, fibrynoliza, glejak, hemofilia, kraniotomia, krwawienie śródczaszkowe, krwiak podtwardówkowy, krwotok śródmózgowy, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, malformacja tętniczo-żylna, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nakłucie lędźwiowe, opona twarda, oponiak, ostry krwiak podtwardówkowy, pajęczynówka, płyn mózgowo-rdzeniowy, podostry krwiak podtwardówkowy, przerzut do opon mózgowych, przestrzeń podtwardówkowa, przewlekły krwiak podtwardówkowy, reakcja zapalna, tętniak mózgu, uraz okołoporodowy, zanik tkanki mózgowej, zastawka komorowo-otrzewnowa, zespół dziecka potrząsanego, znieczulenie zewnątrzoponowe, żyły mostkowe
Leksykon chorób i schorzeń
Ból głowy przy kaszlu – Etiologia i przyczyny

Ból głowy przy kaszlu to rzadkie schorzenie dotykające około 1% populacji, obejmujące pierwotne i wtórne typy. Pierwotny ból głowy przy kaszlu, występujący głównie u mężczyzn po 40. roku życia, trwa od kilku sekund do 30 minut i jest związany z przejściowym wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego podczas kaszlu. Mechanizm ten obejmuje nagły wzrost ciśnienia w klatce piersiowej i jamie brzusznej, prowadzący do wzrostu centralnego ciśnienia żylnego i ciśnienia wewnątrzczaszkowego, co aktywuje neurony nocyceptywne. Alternatywne hipotezy wskazują na dalgię żylną wewnątrzczaszkową oraz predyspozycje genetyczne, zaburzenia przepływu krwi i dynamiki płynu mózgowo-rdzeniowego. Wtórny ból głowy przy kaszlu, częściej występujący u osób poniżej 40. roku życia, trwa od 10 sekund do 2 godzin i jest spowodowany zaburzeniami strukturalnymi, najczęściej malformacją Chiariego typu I, która powoduje ucisk migdałków móżdżku podczas wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Inne przyczyny to tętniaki, guzy mózgu, wodogłowie, krwiaki podtwardówkowe oraz wycieki płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR).
aktywacja czuciowa nerwu trójdzielnego, ból głowy przy kaszlu, centralne ciśnienie żylne, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, guz mózgu, kanał kręgowy, krwiak podtwardówkowy, malformacja Chiariego typu I, migdałek móżdżku, neuron nocyceptywny, niestabilność kręgosłupa szyjnego, niewydolność żylna szyjna, oponiak, otwór wielki, pierwotny ból głowy przy kaszlu, platybazja, przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego, przestrzeń podpajęczynówkowa, tętniak mózgu, torbiel pajęczynówki, tylny dół czaszki, wodogłowie, wtórny ból głowy przy kaszlu, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół hipermobilności stawów, zespół odwracalnego skurczu naczyń mózgowych
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atomoxetine NeuroPharma 40 mg

Atomoksetyna, substancja czynna leku Atomoxetine NeuroPharma, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na atomoksetynę lub substancje pomocnicze, a także u osób stosujących jednocześnie inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) lub w okresie krótszym niż 2 tygodnie po ich odstawieniu, ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem, gdyż atomoksetyna może wywołać midriazę i prowadzić do ostrego napadu jaskry. Przeciwwskazania obejmują także ciężkie choroby układu sercowo-naczyniowego, takie jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, miażdżyca zarostowa tętnic, dławica piersiowa, hemodynamicznie istotne wrodzone wady serca, kardiomiopatie, stan po zawale mięśnia sercowego, zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca oraz kanałopatie, ze względu na ryzyko destabilizacji stanu klinicznego i powikłań sercowo-naczyniowych.
atomoksetyna, dławica piersiowa, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitory monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem, kanałopatia, kardiomiopatia, katecholaminy, miażdżyca tętnic, midriaza, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, napad jaskry, niewydolność serca, obciążenie układu krążenia, ostry napad jaskry, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, rozszerzenie źrenic, tętniak mózgu, udar mózgu, układ noradrenergiczny, wrodzone wady serca, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Tętniak, będący patologiczny rozszerzeniem ściany tętnicy, najczęściej dotyczy aorty i niesie ryzyko poważnych powikłań, takich jak ruptura czy dyssekcja. Opieka pielęgniarska wymaga kompleksowej oceny, obejmującej badanie palpacyjne, osłuchiwanie szmerów naczyniowych, kontrolę ciśnienia tętniczego (docelowo 120/90 mmHg), ocenę tętna dystalnego oraz stanu neurologicznego, zwłaszcza przy tętniakach wewnątrzczaszkowych. Diagnozy pielęgniarskie koncentrują się na ryzyku zmniejszenia rzutu serca, nieskutecznej perfuzji tkanek, lęku, ryzyku niedoboru objętości płynów oraz bólu pooperacyjnym. Kluczowe jest monitorowanie parametrów życiowych, diurezy (≥30 ml/godz.), stanu neurologicznego i objawów wskazujących na pęknięcie tętniaka, takich jak nagły ból czy objawy wstrząsu hipowolemicznego.
aorta, badanie palpacyjne, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, diaporeza, diureza, embolizacja wewnątrznaczyniowa, funkcja neurologiczna, klipsowanie mikrochirurgiczne, kraniotomia, krwotok, krwotok śródmózgowy, lek przeciwlękowy, naprawa endowaskularna, niedokrwienie mózgu, niedrożność jelit, odleżyna, pęknięcie tętniaka mózgu, perfuzja narządów, perfuzja tkanek, pończochy uciskowe, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja źrenic, ruptura tętniaka, rzut serca, skąpomocz, skurcz naczyń mózgowych, szmer naczyniowy, sztywność karku, tętniak, tętniak aorty, tętniak aorty brzusznej, tętniak mózgu, tętniak rzekomy, tętniak wewnątrzczaszkowy, tętnica, unieruchomienie, wodogłowie, wstrząs hipowolemiczny, wybroczyny, zaburzenia widzenia, zakrzepica żył głębokich
Leksykon leków
Działania niepożądane – Nimodipine Altan 0,2 mg/ml

Nimodypina, antagonista kanału wapniowego, jest stosowana głównie w leczeniu krwotoku podpajęczynówkowego po tętniaku. Analiza działań niepożądanych opiera się na danych z badań klinicznych (nimodypina: n=703 w badaniach kontrolowanych, n=2496 w niekontrolowanych). Najczęściej występującym działaniem niepożądanym jest małopłytkowość (częstość niezbyt często, ≥ 1/1000 do < 1/100), co może zwiększać ryzyko krwawień. Inne działania, takie jak reakcje alergiczne, bóle głowy, tachykardia, bradykardia, niedociśnienie tętnicze, nudności, niedrożność jelit, przemijające podwyższenie enzymów wątrobowych oraz reakcje w miejscu podania, występują rzadko (≥ 1/10000 do < 1/1000). Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, które mogą wymagać modyfikacji terapii. Monitorowanie funkcji wątroby jest zalecane ze względu na możliwe przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych.
antagonista kanału wapniowego, badanie kliniczne, bradykardia, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, funkcja wątroby, krwotok podpajęczynówkowy, małopłytkowość, niedociśnienie tętnicze, niedrożność jelit, nimodypina, placebo, podmiot odpowiedzialny, reakcja alergiczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, tachykardia, tętniak mózgu, układ sercowo-naczyniowy, zakrzepowe zapalenie żył
Leksykon chorób i schorzeń
Bóle głowy podczas seksu – Diagnostyka i diagnoza

Bóle głowy związane z aktywnością seksualną (PHASA) to rzadki, ale klinicznie istotny typ bólu głowy, który wymaga szczegółowej diagnostyki różnicowej w celu wykluczenia przyczyn wtórnych zagrażających życiu, takich jak krwotok podpajęczynówkowy, rozwarstwienie tętnic szyjnych lub mózgowych, odwracalny zespół wazokonstrykcji naczyń mózgowych (RCVS) czy tętniak mózgu. Diagnostyka powinna obejmować szczegółowy wywiad kliniczny, badanie neurologiczne oraz badania obrazowe: MRI mózgu (preferowane w mniej pilnych przypadkach), CT głowy (szczególnie w ciągu 48-72 godzin od wystąpienia bólu), a także angiografię naczyń mózgowych (MRA, CTA lub konwencjonalną). W razie podejrzenia krwawienia podpajęczynówkowego, mimo prawidłowego CT, wskazane jest wykonanie punkcji lędźwiowej. Kryteria rozpoznania pierwotnego bólu głowy związanego z aktywnością seksualną według ICHD-3 obejmują co najmniej dwa epizody bólu trwającego od 1 do 24 godzin (ciężkie nasilenie) lub do 72 godzin (łagodne nasilenie), z bólem nasilającym się wraz z podnieceniem seksualnym lub nagłym, eksplozywnym bólem tuż przed lub w trakcie orgazmu, bez innych wyjaśnień klinicznych.
angiografia naczyń mózgowych, angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, badanie neurologiczne, ból głowy orgazmiczny, ból głowy podczas seksu, ból głowy przedorgazmiczny, fonofobia, guz mózgu, klasterowy ból głowy, krwiak śródścienny, krwotok podpajęczynówkowy, krwotok wewnątrzczaszkowy, malformacja naczyniowa mózgu, Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy, naczyniak tętniczo-żylny, nakłucie lędźwiowe, niedociśnienie wewnątrzczaszkowe, odwracalny zespół wazokonstrykcji naczyń mózgowych, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, pierwotny ból głowy związany z aktywnością seksualną, płyn mózgowo-rdzeniowy, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny mózgu, rozwarstwienie tętnicy szyjnej, Skala nasilenia zależności, światłowstręt, tętniak mózgu, tomografia komputerowa mózgu, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak mózgu – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Tętniak mózgu to patologiczne uwypuklenie ściany tętnicy mózgowej, które może pozostawać bezobjawowe, jednak jego pęknięcie prowadzi do krwotoku podpajęczynówkowego (SAH) – stanu zagrożenia życia wymagającego natychmiastowej interwencji. Diagnostyka i monitorowanie pacjentów obejmują szczegółową ocenę neurologiczną (m.in. poziom świadomości, reakcje źrenic, deficyty nerwów czaszkowych) oraz ścisłe kontrolowanie parametrów życiowych, zwłaszcza ciśnienia tętniczego i ciśnienia wewnątrzczaszkowego (ICP). W opiece pielęgniarskiej kluczowe jest zapobieganie powikłaniom, takim jak skurcz naczyniowy, poprzez stosowanie terapii potrójnej H (indukowane nadciśnienie, hiperwolemia, hemodylucja) oraz podawanie nimodypiny i leków przeciwdrgawkowych. Po leczeniu chirurgicznym lub endowaskularnym pacjenci wymagają intensywnej opieki neurologicznej, w tym monitorowania przezczaszkową ultrasonografią dopplerowską i stałej oceny neurologicznej.
angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, coiling, drożność dróg oddechowych, dysfagia, embolizacja wewnątrznaczyniowa, hemodylucja, hiperwolemia, krwotok podpajęczynówkowy, leczenie przeciwpłytkowe, mózgowe ciśnienie perfuzyjne, nerw czaszkowy, neurochirurg, neuroobrazowanie, neuroradiolog interwencyjny, nieskuteczna perfuzja tkankowa, nimodypina, obrzęk mózgu, opadnięcie kącika ust, pielęgniarka neurologiczna, przezczaszkowa ultrasonografia dopplerowska, ptoza, ściana tętnicy, skurcz naczyniowy, sztywność karku, terapia potrójna H, tętniak mózgowy, tętniak mózgu, tętniak wewnątrzczaszkowy, zaburzenia mowy, zakrzepica żylna
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak – Leczenie

Tętniaki to patologiczne uwypuklenia ścian tętnic, które mogą występować w różnych lokalizacjach, w tym w mózgu (tętniaki wewnątrzczaszkowe) oraz w aorcie (tętniaki aorty brzusznej i piersiowej). Leczenie zależy od wielkości, lokalizacji, obecności pęknięcia oraz stanu pacjenta. Małe, niepęknięte tętniaki (<5 mm) często podlegają obserwacji z kontrolą obrazową (MRI, DSA) i leczeniu zachowawczemu, w tym modyfikacji stylu życia i farmakoterapii nadciśnienia. W przypadku tętniaków aorty brzusznej zaleca się kontrolę obrazową co 3 lata dla średnicy 3,0-3,9 cm, co 12 miesięcy dla 4,0-4,9 cm oraz co 6 miesięcy dla 5,0-5,4 cm. Interwencje chirurgiczne lub endowaskularne są wskazane przy większych tętniakach, tętniakach pękniętych lub objawowych, a także przy tętniakach o szerokiej szyjce wymagających dodatkowych technik, takich jak stentowanie wspomagające coiling czy dywertory przepływu.
angiografia mózgowa, angioplastyka balonowa, badanie obrazowe, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, embolizacja wewnątrznaczyniowa, endoleak, endowaskularna naprawa tętniaka, hemodylucja, klipsowanie neurochirurgiczne, kraniotomia, krwotok podpajęczynówkowy, lek przeciwpadaczkowy, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, niedokrwienie mózgu, nimodypina, przestrzeń podpajęczynówkowa, rehabilitacja poznawcza, skurcz naczyniowy, terapia poznawczo-behawioralna, tętniak, tętniak aorty brzusznej, tętniak aorty piersiowej, tętniak mózgu, tętniak naczyń mózgowych, tętniak wewnątrzczaszkowy, tętnica środkowa mózgu, udar, wazospazm, wodogłowie, znieczulenie ogólne
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak mózgu – Objawy

Tętniak mózgu to patologiczne uwypuklenie osłabionego naczynia mózgowego, najczęściej workowate, o średnicy zwykle odpowiadającej wielkości małej jagody. Występuje u 2-5% populacji, z około 25% przypadków mnogich tętniaków. Roczne ryzyko pęknięcia wynosi 1-2%, zależne od wielkości (powyżej 7 mm zwiększa ryzyko), lokalizacji (większe ryzyko w tylnej części krążenia mózgowego) oraz historii krwawienia. Niepęknięte tętniaki są często bezobjawowe, ale mogą powodować objawy neurologiczne i psychologiczne w przypadku wzrostu lub ucisku struktur mózgowych, takie jak jednostronne rozszerzenie źrenicy, opadanie powieki, zaburzenia widzenia, napady padaczkowe czy zmiany osobowości. Pęknięcie tętniaka prowadzi do krwawienia podpajęczynówkowego (90% przypadków SAH), objawiającego się nagłym, silnym bólem głowy, nudnościami, sztywnością karku, zaburzeniami świadomości i innymi objawami neurologicznymi.
ciśnienie wewnątrzczaszkowe, deficyt neurologiczny, diwerter przepływu, embolizacja wewnątrznaczyniowa, fizjoterapia, fotofobia, klipsowanie chirurgiczne, krwawienie ostrzegawcze, krwawienie podpajęczynówkowe, napad padaczkowy, opadająca powieka, opóźnione niedokrwienie mózgu, podwójne widzenie, przestrzeń podpajęczynówkowa, rozszerzenie źrenicy, skurcz naczyniowy, sztywność karku, terapia mowy, terapia zajęciowa, tętniak mózgu, tętniak śródczaszkowy, tętniak workowaty, udar krwotoczny, wodogłowie, zaburzenie świadomości
Leksykon chorób i schorzeń
Krwotok podpajęczynówkowy – Etiologia i przyczyny

Krwotok podpajęczynówkowy (SAH) to krwawienie do przestrzeni podpajęczynówkowej, stanowiące 5-10% wszystkich udarów mózgu, z wysoką śmiertelnością i chorobowością. Najczęstszą przyczyną jest uraz głowy, zwłaszcza u osób <50 r.ż., obejmujący m.in. wypadki komunikacyjne, upadki i złamania podstawy czaszki. Samoistny SAH w 80-85% wynika z pęknięcia tętniaka mózgu, najczęściej typu jagodowego w obrębie koła tętniczego Willisa, z ryzykiem pęknięcia rosnącym przy średnicy ≥7 mm. Drugą co do częstości przyczyną są malformacje tętniczo-żylne (AVM, ok. 10%). Inne etiologie to m.in. zespół odwracalnego skurczu naczyń mózgowych (RCVS), zakrzepica żył mózgowych (CVT), angiopatia amyloidowa mózgu (CAA) oraz zapalenia naczyń. Czynniki ryzyka obejmują nadciśnienie tętnicze (redukcja ciśnienia skurczowego o 1 mmHg zmniejsza globalny wskaźnik SAH o 7,1%), palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu (>37,5 jednostek tygodniowo) oraz używanie kokainy i metamfetaminy. Ryzyko wzrasta także z wiekiem, u kobiet oraz przy dodatnim wywiadzie rodzinnym.
angiopatia amyloidowa mózgu, dysplazja włóknisto-mięśniowa, koarktacja aorty, koło tętnicze Willisa, krwawienie dokomorowe, krwotok podpajęczynówkowy, krwotok śródmózgowy, malformacja tętniczo-żylna, miażdżycowa choroba tętnic szyjnych, naczyniak jamisty, nerwiakowłókniakowatość typu 1, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór mózgu, opóźnione niedokrwienie mózgu, pourazowy krwotok podpajęczynówkowy, przestrzeń podpajęczynówkowa, przetoka tętniczo-żylna, ropień mózgu, rozwarstwienie tętnicy, skurcz naczyniowy, stłuczenie mózgu, tętniak mózgu, udar mózgu, udar niedokrwienny, wielotorbielowatość nerek, wodogłowie ostre, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepica żył mózgowych, zapalenie naczyń, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana, zespół Moyamoya, zespół odwracalnego skurczu naczyń mózgowych, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół von Hippla-Lindaua
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zibor 25000 j.m. anty Xa/ml

Bemiparyna sodowa, substancja czynna leku Zibor 25 000 j.m. anty-Xa/mL, jest heparyną drobnocząsteczkową o działaniu przeciwzakrzepowym. Stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na bemiparynę, heparynę lub substancje pochodzenia wieprzowego, a także u osób z immunologicznym zespołem trombocytopenii indukowanej heparyną (HIT) oraz rozsianym krzepnięciem wewnątrznaczyniowym (DIC) w przebiegu trombocytopenii. Ponadto, lek nie powinien być podawany pacjentom z aktywnym krwawieniem lub zwiększonym ryzykiem krwawienia wynikającym z zaburzeń hemostazy, ciężką niewydolnością wątroby i trzustki, a także po niedawnych zabiegach chirurgicznych dotyczących ośrodkowego układu nerwowego, oczu lub uszu (w ciągu ostatnich 2 miesięcy). Przeciwwskazaniem są również ostre i przewlekłe zapalenie wsierdzia oraz zmiany organiczne o wysokim ryzyku krwawienia, takie jak czynna choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy, udar krwotoczny, tętniak mózgu i nowotwór mózgu.
bakteryjne zapalenie wsierdzia, bemiparyna sodowa, choroba wrzodowa, działanie przeciwzakrzepowe, heparyna drobnocząsteczkowa, krwawienie śródoperacyjne, krwotok, niewydolność wątroby, nowotwór mózgu, ośrodkowy układ nerwowy, powikłanie krwotoczne, rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe, ryzyko krwawienia, tętniak mózgu, trombocytopenia indukowana heparyną, udar krwotoczny, zaburzenie hemostazy, zapalenie wsierdzia, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zibor 3500 j.m. anty Xa/0,2 ml

Bemiparyna sodowa (Zibor 3500 j.m. anty-Xa/0,2 mL) jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób z historią immunologicznie zależnej trombocytopenii wywołanej heparyną (HIT) oraz rozsianym krzepnięciem wewnątrznaczyniowym (DIC) w przebiegu HIT. Leku nie należy stosować przy aktywnym krwawieniu lub zwiększonym ryzyku krwawienia wynikającym z zaburzeń hemostazy, ciężkiej niewydolności wątroby i trzustki, a także po uszkodzeniach i zabiegach chirurgicznych ośrodkowego układu nerwowego, oczu i uszu wykonanych w ciągu ostatnich 2 miesięcy. Przeciwwskazania obejmują również ostre i przewlekłe bakteryjne zapalenie wsierdzia oraz zmiany organiczne z wysokim ryzykiem krwawienia, takie jak czynna choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, udar krwotoczny, tętniak mózgu i nowotwory mózgu.
bakteryjne zapalenie wsierdzia, bemiparyna sodowa, choroba wrzodowa, czynne krwawienie, koagulopatia, krwawienie podpajęczynówkowe, krwawienie śródczaszkowe, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, małopłytkowość, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność wątroby, nowotwór mózgu, ośrodkowy układ nerwowy, powikłanie krwotoczne, rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe, roztwór do wstrzykiwań, tętniak mózgu, trombocytopenia indukowana heparyną, udar krwotoczny, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie hemostazy, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie wsierdzia, Zibor
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet CR 10 mg 10 mg

Medikinet CR (chlorowodorek metylofenidatu) w formie kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich nadwrażliwość na metylofenidat lub substancje pomocnicze (w tym sacharozę w dawkach od 63,57 mg do 159,22 mg na kapsułkę), jaskra, guz chromochłonny nadnerczy, nadczynność tarczycy, a także stosowanie nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO (oraz 14 dni po ich odstawieniu) ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Przeciwwskazania obejmują również ciężkie zaburzenia psychiczne, takie jak ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, mania, schizofrenia, zaburzenia osobowości typu borderline oraz niekontrolowaną ciężką chorobę afektywną dwubiegunową typu I. Ze względu na działanie sympatykomimetyczne leku, nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkim nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, kardiomiopatiami, zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie, zaburzeniami rytmu serca oraz kanałopatiami.
anomalia naczyniowa, antagonista receptora H2, bezkwaśność żołądka, chlorowodorek metylofenidatu, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciężkie nadciśnienie tętnicze, działanie sympatykomimetyczne, farmakokinetyka leku, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor pompy protonowej, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu, kardiomiopatia, lek sympatykomimetyczny, lek zobojętniający kwas żołądkowy, mania, metylofenidat, nadczynność tarczycy, nadużywanie substancji psychoaktywnych, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja sacharozy, niewydolność serca, objaw psychotyczny, osobowość chwiejna emocjonalnie, padaczka, próg drgawkowy, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonność samobójcza, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar, wrodzona wada serca, zaburzenie anorektyczne, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie psychopatyczne, zaburzenie rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Ból głowy przy kaszlu – Leczenie

Pierwotny ból głowy przy kaszlu charakteryzuje się nagłym, obustronnym bólem trwającym od kilku sekund do dwóch godzin, wywołanym kaszlem lub manewrami Valsalvy. Leczenie profilaktyczne opiera się głównie na indometacynie, niesteroidowym leku przeciwzapalnym, stosowanym w dawkach od 25 mg do 150 mg dziennie, a w cięższych przypadkach do 250 mg/dobę, przez okres 2-5 miesięcy. Badania wykazały, że 44% pacjentów uzyskuje całkowitą, a 29% częściową odpowiedź na indometacynę. Alternatywnie stosuje się propranolol, acetazolamid, topiramat (50-100 mg/dobę), naproksen, metysergid, metylergonowinę, dihydroergotaminę oraz fenelzynę. W wybranych przypadkach rozważa się punkcję lędźwiową lub nieinwazyjną stymulację nerwu błędnego. Leczenie objawowe obejmuje leki przeciwbólowe (paracetamol, ibuprofen), przeciwkaszlowe oraz środki przeciwhistaminowe i przeciwzapalne w zależności od etiologii kaszlu.
acetazolamid, beta-adrenolityk, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dekstrometorfan, dihydroergotamina, fenelzyna, indometacyna, inhibitor COX-2, jamistość rdzenia, kraniotomia podpotyliczna, laminektomia, malformacja Chiariego, manewr Valsalvy, metoprolol, metysergid, nakłucie lędźwiowe, naproxen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pierwotny ból głowy przy kaszlu, płyn mózgowo-rdzeniowy, propranolol, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, stymulacja nerwu błędnego, tętniak mózgu, topiramat, wtórny ból głowy przy kaszlu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba policystyczna nerek – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Choroba policystyczna nerek (ADPKD) jest istotną przyczyną schyłkowej niewydolności nerek (ESRD), z około 50% pacjentów wymagających terapii nerkozastępczej (KRT) przed 60. rokiem życia. Progresja choroby jest zmienna i zależy od czynników ryzyka takich jak genotyp PKD1, wielkość nerek, wczesne wystąpienie nadciśnienia i krwiomoczu, płeć męska, rasa czarna oraz modyfikowalne czynniki jak BMI ≥25 kg/m² i zespół metaboliczny. Skorygowana względem wzrostu całkowita objętość nerek (ht-TKV) jest uznanym wczesnym biomarkerem prognostycznym, zatwierdzonym przez FDA i EMA, który wraz z wiekiem i wyjściowym eGFR pozwala na identyfikację pacjentów z szybkim postępem choroby. Dodatkowo, biomarkery moczu (2MG, MCP-1, KIM-1, VEGF) oraz parametry osmolalności moczu i stosunek mocznika w moczu do osocza (U/P urea) wykazują wartość predykcyjną dla progresji ADPKD. Modele prognostyczne, takie jak klasyfikacja Mayo (MIC) i skala PROPKD, umożliwiają stratifikację ryzyka progresji do ESRD, jednak ich zastosowanie w codziennej praktyce jest ograniczone przez dostępność i koszty badań genetycznych.
ADPKD, antagonista receptora wazopresyny, biomarker prognostyczny, całkowita objętość nerek, choroba policystyczna nerek, dializa otrzewnowa, ESRD, GFR, hemodializa, klasyfikacja Mayo, kopeptyna, krwiomocz, krwotok podpajęczynówkowy, mutacja splicingowa, nadciśnienie, osmolalność moczu, przesunięcie ramki odczytu, przeszczepienie nerki, przewlekła choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, skala PROPKD, stosunek albuminy do kreatyniny w moczu, terapia nerkozastępcza, tętniak mózgu, tolwaptan, wariant patogenny, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zespół metaboliczny
Leksykon chorób i schorzeń
Torbiele nerek – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Torbiele nerek różnią się etiologią i wpływem na funkcję nerek, co determinuje ich rokowanie. Proste torbiele nerek mają zazwyczaj łagodny przebieg i nie wpływają istotnie na funkcję nerek, nie wymagając zwykle interwencji. W przypadku autosomalnie dominującej wielotorbielowatości nerek (ADPKD) obserwuje się postępującą dysfunkcję nerek, prowadzącą do niewydolności nerek między 40. a 60. rokiem życia. Średnie tempo spadku eGFR wynosi 4,4-5,9 ml/min/rok, a około 77% pacjentów zachowuje funkcję nerek w wieku 50 lat. Czynniki ryzyka progresji obejmują genotyp PKD1, rozmiar nerek, wczesne wystąpienie krwiomoczu, nadciśnienie przed 35. rokiem życia, płeć męską oraz inne. Warianty PKD2 wiążą się z łagodniejszym przebiegiem i późniejszym początkiem leczenia nerkozastępczego (średnio 68 lat vs. 56 lat dla PKD1). Narzędzia prognostyczne, takie jak kalkulator Mayo Clinic, klasyfikacja Mayo oraz francuski wynik PROPKD, umożliwiają stratifikację ryzyka progresji do leczenia nerkozastępczego.
autosomalnie dominująca wielotorbielowatość nerek, dysfunkcja nerek, EGFR, GFR, infekcja nerek, kamica nerkowa, krwiomocz, krwiomocz makroskopowy, krwotok podpajęczynówkowy, leczenie nerkozastępcze, nadciśnienie, niewydolność nerek, pęknięcie torbieli, perceptron wielowarstwowy, prosta torbiel nerki, przewlekła choroba nerek, rak nerkowokomórkowy, sieć neuronowa konwolucyjna, stratyfikacja ryzyka, tętniak mózgu, tolwaptan, torbielowaty rak nerkowokomórkowy, uczenie maszynowe, współczynnik filtracji kłębuszkowej
Leksykon chorób i schorzeń
Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek (ADPKD) cechuje się zmiennym przebiegiem klinicznym, z około 35-45% pacjentów rozwijających niewydolność nerek do 60. roku życia, a 50-75% wymagających leczenia nerkozastępczego do 75. roku życia. Rokowanie jest silnie zależne od mutacji genetycznych, gdzie mutacje w genie PKD1, zwłaszcza mutacje skracające, wiążą się z gorszym przebiegiem niż mutacje w PKD2. Mediana wieku rozpoczęcia leczenia nerkozastępczego jest podobna dla obu genotypów (około 51-52 lat). Do oceny ryzyka progresji stosuje się modele prognostyczne, takie jak Klasyfikacja Obrazowania Mayo (MIC) oparta na skorygowanej względem wzrostu objętości nerek (ht-TKV) oraz skala PROPKD, łącząca dane genetyczne i kliniczne, choć ich zastosowanie w codziennej praktyce jest ograniczone ze względu na koszty i dostępność specjalistycznych badań.
autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek, beta2-mikroglobulina, białko chemotaktyczne monocytów, całkowita objętość nerek, czynnik wzrostu fibroblastów, klasyfikacja Mayo, kopeptyna, krwotok podpajęczynówkowy, leczenie nerkozastępcze, mutacja genu PKD1, mutacja genu PKD2, mutacja nonsensowna, mutacja przesunięcia ramki odczytu, mutacja splicingowa, niewydolność nerek, osmolalność moczu, ropomocz, schyłkowa niewydolność nerek, skala PROPKD, stosunek albuminy do kreatyniny, szacowana filtracja kłębuszkowa, terapia nerkozastępcza, tętniak mózgu, tolwaptan, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zespół metaboliczny
Leksykon chorób i schorzeń
Dysplazja włóknisto-mięśniowa – Epidemiologia

Dysplazja włóknisto-mięśniowa (FMD) to rzadkie, niezapalne i niemiażdżycowe schorzenie naczyń średniej wielkości, najczęściej dotyczące tętnic nerkowych (60-75% przypadków) i szyjno-czaszkowych (25-30%). Częstość występowania FMD w tętnicach nerkowych szacuje się na 0,4% populacji ogólnej, jednak badania wśród dawców nerek wskazują na wyższą częstość bezobjawowej postaci (4,4-6%). Choroba wykazuje silną predylekcję do kobiet (stosunek kobiet do mężczyzn 9:1), z średnim wiekiem diagnozy około 52 lat. FMD ma charakter wieloogniskowy i obustronny, a zajęcie wielu łożysk naczyniowych jest częste (do 66%). Klinicznie manifestuje się głównie nadciśnieniem tętniczym (63,8%), bólami głowy (52,4%), szumem pulsującym w uszach (27,5%) oraz zawrotami głowy (26%). Choroba wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań naczyniowych, takich jak tętniaki (w tym mózgowe u 12,9% kobiet z FMD) i rozwarstwienia tętnic (około 40% przypadków w rejestrze amerykańskim). Diagnostyka opiera się na obrazowaniu naczyniowym, z CTA jako metodą pierwszego wyboru oraz angiografią cewnikową jako złotym standardem.
angiografia tomografii komputerowej, angioplastyka, choroba naczyniowa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, miażdżyca, migrena, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie tętnicze, obrazowanie naczyniowe, pulsujący szum w uszach, rozwarstwienie tętnicy, spontaniczne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej, terapia przeciwpłytkowa, tętniak aorty, tętniak mózgu, tętniak wewnątrzczaszkowy, tętniak workowaty, tętnica kręgowa, tętnica nerkowa, tętnica płucna, tętnica szyjna wewnętrzna, tętnica wieńcowa, ultrasonografia dopplerowska, złoty standard
Leksykon substancji czynnych
Bemiparyna sodowa – Przeciwwskazania stosowania

Bemiparyna sodowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową o działaniu hamującym czynnik Xa, jest dostępna w preparacie Zibor w dawkach 2500 j.m., 3500 j.m. anty-Xa/0,2 ml oraz 25000 j.m. anty-Xa/ml, co umożliwia podanie dawek terapeutycznych od 5000 do 10000 j.m. anty-Xa. Lek jest skuteczny w profilaktyce i leczeniu chorób zakrzepowo-zatorowych, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub pochodzenia wieprzowego, a także u osób z historią trombocytopenii indukowanej heparyną (HIT) oraz w przypadku rozsianego krzepnięcia wewnątrznaczyniowego (DIC) w przebiegu HIT. Ponadto, bemiparyna nie powinna być stosowana u pacjentów z aktywnym krwawieniem, zaburzeniami hemostazy, ciężką niewydolnością wątroby i trzustki, a także u osób z czynna chorobą wrzodową, udarem krwotocznym, tętniakiem mózgu czy nowotworem mózgu ze względu na wysokie ryzyko powikłań krwotocznych.
bakteryjne zapalenie wsierdzia, bemiparyna sodowa, choroba wrzodowa, choroba wrzodowa żołądka, choroba zakrzepowo-zatorowa, czynnik Xa, heparyna drobnocząsteczkowa, leczenie przeciwzakrzepowe, niewydolność trzustki, niewydolność wątroby, nowotwór mózgu, powikłanie krwotoczne, profilaktyka przeciwzakrzepowa, reakcja anafilaktyczna, rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe, tętniak mózgu, trombocytopenia indukowana heparyną, trombocytopenia poheparynowa, udar krwotoczny, zaburzenia hemostazy, zapalenie wsierdzia
Leksykon chorób i schorzeń
Krwiak podtwardówkowy – Diagnostyka i diagnoza

Krwiak podtwardówkowy (SDH) to nagłe krwawienie śródczaszkowe zlokalizowane między oponą twardą a pajęczą, wymagające szybkiej diagnostyki obrazowej, głównie TK bez kontrastu jako badania pierwszego wyboru, szczególnie w ostrych przypadkach (<3 dni), gdzie krwiak jest hiperdensyjny i półksiężycowaty. W podostrym okresie (3-21 dni) krwiak staje się izodensyjny, co utrudnia wykrycie w TK bez kontrastu, dlatego zaleca się TK z kontrastem lub MRI, które jest bardziej czułe, zwłaszcza w przewlekłych krwiakach (>21 dni), widocznych jako hipodensyjne obszary. Diagnostyka uzupełniana jest badaniami laboratoryjnymi, w tym morfologią krwi i oceną układu krzepnięcia, szczególnie u pacjentów na lekach przeciwkrzepliwych. Kluczowe jest różnicowanie SDH z innymi patologiami, takimi jak krwiak nadtwardówkowy, wodniaki podtwardówkowe czy guzy mózgu, a także uwzględnienie specyfiki diagnostycznej u osób starszych, dzieci i pacjentów z ryzykiem krwawień.
angiografia, biomarker, ciśnienie śródczaszkowe, ciśnienie tętnicze, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, interleukina, interleukina-6, interleukina-8, krwawienie podpajęczynówkowe, krwawienie śródczaszkowe, krwiak nadtwardówkowy, krwiak podtwardówkowy, krwotok śródmózgowy, malformacja tętniczo-żylna, morfologia krwi, obraz T1-zależny, obraz T2-zależny, opona twarda, ostry krwiak podtwardówkowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, podostry krwiak podtwardówkowy, przewlekły krwiak podtwardówkowy, rezonans magnetyczny, skala Glasgow, tętniak mózgu, tętnica oponowa środkowa, tomografia komputerowa, układ krzepnięcia, zespół dziecka maltretowanego
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak mózgu – Leczenie

Leczenie tętniaka mózgu wymaga indywidualnej oceny pacjenta, uwzględniającej wielkość (<5 mm), lokalizację, kształt tętniaka oraz stan kliniczny i wiek chorego. W przypadku małych, niepękniętych tętniaków o niskim ryzyku pęknięcia zaleca się monitorowanie obrazowe (MRI, angiografia DSA) oraz leczenie farmakologiczne obejmujące kontrolę ciśnienia tętniczego, poziomu cholesterolu, stosowanie leków przeciwpadaczkowych i blokerów kanału wapniowego. Dwie główne metody zabiegowe to klipsowanie chirurgiczne (kraniotomia, umieszczenie tytanowego klipsa na szyi tętniaka) oraz embolizacja wewnątrznaczyniowa (wprowadzenie platynowych spirali przez cewnik). Klipsowanie zapewnia trwałe wyleczenie z nawrotami <2% w ciągu 10 lat, natomiast embolizacja jest mniej inwazyjna, z krótszym pobytem w szpitalu (1-2 dni vs. 4-6 dni) i rekonwalescencją, ale wymaga ponownego leczenia w 10-15% przypadków. W przypadku pękniętego tętniaka konieczna jest pilna stabilizacja, podanie nimodypiny oraz szybkie zabezpieczenie tętniaka (klipsowanie lub embolizacja) w ciągu 24-48 godzin, aby zmniejszyć ryzyko ponownego krwawienia i powikłań takich jak wodogłowie, skurcz naczyń czy udar niedokrwienny.
angiografia, angioplastyka balonowa, bloker kanału wapniowego, diwerter przepływu, embolizacja spiralami, embolizacja wewnątrznaczyniowa, klipsowanie chirurgiczne, klipsowanie mikrochirurgiczne, kraniotomia, leczenie wewnątrznaczyniowe, lek przeciwpadaczkowy, napad padaczkowy, niedokrwienie mózgu, nimodypina, obrzęk mózgu, pęknięcie tętniaka, skrzep, skurcz naczyń, terapia behawioralno-poznawcza, terapia mowy, terapia poznawcza, tętniak mózgu, tętnica podstawna, udar niedokrwienny, wodogłowie, zastawka komorowo-otrzewnowa
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak mózgu – Diagnostyka i diagnoza

Tętniak mózgu to patologiczne uwypuklenie ściany tętnicy mózgowej, które najczęściej pozostaje bezobjawowe do momentu pęknięcia. Diagnostyka opiera się na zaawansowanych technikach obrazowych: tomografia komputerowa (CT) jest pierwszym badaniem w podejrzeniu pęknięcia, wykazując wysoką czułość w wykrywaniu krwawienia w ciągu pierwszych 6 godzin. CT angiografia (CTA) umożliwia ocenę morfologii tętniaka z czułością około 95% dla zmian >5 mm, natomiast rezonans magnetyczny (MRI) i angiografia rezonansu magnetycznego (MRA) są preferowane w diagnostyce niepękniętych tętniaków, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka. Cyfrowa angiografia subtrakcyjna (DSA) pozostaje złotym standardem, oferując najdokładniejszą ocenę rozmiaru, kształtu i lokalizacji tętniaka oraz możliwość interwencji terapeutycznej. W przypadku negatywnego CT, ale silnych objawów klinicznych, wskazane jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) w celu wykrycia krwawienia podpajęczynówkowego.
angiografia mózgowa, angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, badanie obrazowe, ciśnienie otwarcia, ciśnienie śródczaszkowe, cyfrowa angiografia subtrakcyjna, deficyt neurologiczny, dysfagia, embolizacja wewnątrznaczyniowa, klipsowanie chirurgiczne, krwawienie, krwotok podpajęczynówkowy, nakłucie lędźwiowe, pęknięty tętniak mózgu, płyn mózgowo-rdzeniowy, promieniowanie rentgenowskie, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, skurcz naczyniowy, środek kontrastowy, tętniak mózgu, tętniak mykotyczny, tętniak rzekomy, tętniak workowaty, tętniak wrzecionowaty, tętnica łącząca przednia, tętnica łącząca tylna, tętnica szyjna, tomografia komputerowa, wazospazm, wielotorbielowatość nerek, wodogłowie, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Konaten 40 mg

Atomoksetyna w preparacie Konaten (dostępna w kapsułkach twardych o dawkach 10 mg, 18 mg, 25 mg i 40 mg) posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na atomoksetynę lub substancje pomocnicze, a także u osób stosujących jednocześnie inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Konaten nie powinien być stosowany u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem, ciężkimi zaburzeniami sercowo-naczyniowymi (m.in. ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, miażdżyca, dławica piersiowa, kardiomiopatie, zawał mięśnia sercowego, zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca, kanałopatie) oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami naczyń mózgowych (tętniak, udar mózgu). Ponadto, przeciwwskazaniem jest obecność guza chromochłonnego nadnerczy (pheochromocytoma) ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego.
atomoksetyna, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dławica piersiowa, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem, kanałopatia, kardiomiopatia, miażdżyca zarostowa tętnic, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na atomoksetynę, niewydolność serca, przełom nadciśnieniowy, przełom nadnerczowy, reakcja anafilaktyczna, tętniak mózgu, udar mózgu, układ współczulny, wrodzona wada serca, zaburzenia przewodzenia serca, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy
Leksykon chorób i schorzeń
Amnezja – Etiologia i przyczyny

Amnezja to zaburzenie pamięci charakteryzujące się całkowitą lub częściową utratą zdolności do przypominania sobie przeszłych doświadczeń lub tworzenia nowych wspomnień. Etiologia amnezji jest wieloczynnikowa i obejmuje uszkodzenia neurologiczne, takie jak urazy głowy, udary, zapalenia mózgu, hipoksję, guzy mózgu, tętniaki, napady padaczkowe, choroby neurodegeneracyjne (np. choroba Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie rozsiane) oraz zespół Wernickego-Korsakowa związany z niedoborem tiaminy. Amnezja może mieć charakter anterogradowy (niemożność tworzenia nowych wspomnień) lub retrogradowy (utrata wspomnień sprzed urazu), a także dysocjacyjny, związany z traumą psychiczną. Przejściowa amnezja globalna (TGA) charakteryzuje się nagłym początkiem antyrogradnej amnezji, trwającej do 24 godzin, z możliwymi czynnikami wyzwalającymi, takimi jak intensywny wysiłek fizyczny czy silny stres emocjonalny.
amnezja, amnezja anterogradna, amnezja dysocjacyjna, amnezja pourazowa, amnezja psychogenna, amnezja retrogradna, benzodiazepina, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, depresja, elektrowstrząs, encefalopatia mocznicowa, encefalopatia wątrobowa, guz mózgu, hipoglikemia, hipokamp, hipoksja mózgowa, krwotok podpajęczynówkowy, lek nasenny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwlękowy, migrena, napad padaczkowy, niedobór witaminy B1, niedobór witaminy B12, niedokrwienie mózgu, otępienie czołowo-skroniowe, padaczka skroniowa, płat skroniowy, przejściowa amnezja globalna, PTSD, reakcja autoimmunologiczna, schizofrenia, stwardnienie rozsiane, tętniak mózgu, TIA, tlenek węgla, udar mózgu, układ limbiczny, uraz głowy, uraz mózgu, wirus opryszczki pospolitej, wzgórze, zaburzenie dysocjacyjne, zaburzenie lękowe, zaburzenie tarczycy, zapalenie mózgu, zastój żylny, zatrucie alkoholem, zatrucie metalami ciężkimi, zatrucie tlenkiem węgla, zespół Wernickego-Korsakowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Symkinet MR 10 mg

Metylofenidat, substancja czynna Symkinet MR (kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, jaskrą, guzem chromochłonnym nadnerczy, nadczynnością tarczycy oraz podczas stosowania nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO (oraz przez 14 dni po ich odstawieniu). Wskazane jest unikanie leku u osób z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, schizofrenia, ciężkie zaburzenia nastroju, zaburzenia osobowości typu borderline oraz niekontrolowana choroba afektywna dwubiegunowa typu I. Metylofenidat może nasilać objawy tych schorzeń i zwiększać ryzyko powikłań, w tym przełomu nadciśnieniowego i epizodów maniakalnych.
anomalia naczyniowa, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja, dyspnea, działanie anorektyczne, działanie sympatykomimetyczne, epizod maniakalny, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitory MAO, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, kardiomiopatia, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, metabolizm węglowodanów, metylofenidat, miażdżyca naczyń, motoryka przewodu pokarmowego, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, napad drgawkowy, nieprawidłowy zapis EEG, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenia łaknienia, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet 10 mg 10 mg

Metylofenidat chlorowodorku w postaci tabletek Medikinet jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub laktozę (zawartość laktozy: 42,28 mg w 5 mg, 40,85 mg w 10 mg, 38,48 mg w 20 mg tabletce). Lek nie powinien być stosowany u osób z jaskrą, guzami chromochłonnymi, nadczynnością tarczycy, a także podczas terapii nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami MAO oraz przez minimum 14 dni po ich odstawieniu ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Przeciwwskazania obejmują również ciężkie zaburzenia psychiczne, takie jak ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny, skłonności samobójcze, psychozy, mania, schizofrenia, zaburzenia osobowości typu borderline oraz niekontrolowaną chorobę afektywną dwubiegunową typu I.
Ze względu na działanie stymulujące, metylofenidat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, w tym ciężkim nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, kardiomiopatiami, przebytym zawałem mięśnia sercowego, zaburzeniami rytmu serca oraz kanałopatiami. Ponadto, nie powinien być stosowany u osób z zaburzeniami naczyń mózgowych, tętniakiem mózgu, zapaleniem naczyń czy po przebytym udarze mózgu. Przed przepisaniem leku konieczne jest szczegółowe badanie i wywiad, zwłaszcza w kierunku chorób przewlekłych, zaburzeń psychicznych w rodzinie oraz ocena układu krążenia. Lekarz powinien zachować ostrożność u pacjentów z łagodniejszymi chorobami sercowo-naczyniowymi, padaczką, chorobami wątroby oraz nietolerancją laktozy.
anomalia naczyniowa, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, dysfagia, guz chromochłonny, inhibitor monoaminooksydazy, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, mania, metylofenidat chlorowodorek, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość chwiejna emocjonalnie, padaczka, próg drgawkowy, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenie anorektyczne, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie nastroju, zaburzenie psychopatyczne, zaburzenie rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atofab 18 mg

Atomoksetyna, dostępna w preparacie Atofab w dawkach 10 mg, 18 mg, 25 mg i 40 mg, posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Przede wszystkim nie powinna być stosowana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób przyjmujących jednocześnie inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) – konieczne jest zachowanie co najmniej 2-tygodniowego odstępu między terapiami, aby uniknąć ryzyka przełomu nadciśnieniowego lub zespołu serotoninowego. Ponadto, atomoksetyna jest przeciwwskazana u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania ze względu na ryzyko mydriazy i ostrego ataku jaskry, a także u osób z ciężkimi zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, takimi jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, miażdżyca, dławica piersiowa, hemodynamicznie istotne wady serca, kardiomiopatie, stan po zawale mięśnia sercowego, groźne zaburzenia rytmu serca oraz kanałopatie, ze względu na potencjalne pogorszenie funkcji układu krążenia i ryzyko arytmii.
atomoksetyna, dławica piersiowa, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem przesączania, kanałopatia, kardiomiopatia, katecholamina, miażdżyca zarostowa tętnic, mydriaza, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na atomoksetynę, niewydolność serca, ostry atak jaskry, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie źrenic, tętniak mózgu, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet CR 60 mg 60 mg

Metylofenidat w postaci kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu Medikinet CR jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym sacharozę (139,20 mg – 159,22 mg w dawce 60 mg), co jest istotne u osób z nietolerancją cukrów. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jaskra w każdej postaci ze względu na ryzyko podwyższenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Leku nie należy stosować u pacjentów z guzem chromochłonnym, nadczynnością tarczycy, tyreotoksykozą oraz w trakcie i przez co najmniej 14 dni po odstawieniu nieselektywnych, nieodwracalnych inhibitorów MAO z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego. Ponadto, przeciwwskazania obejmują ciężkie zaburzenia psychiczne, takie jak ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa typu I oraz zaburzenia osobowości typu borderline.
ADHD, anomalia naczyniowa, antagonista receptora H2, bezkwaśność żołądka, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dysfagia, guz chromochłonny, inhibitor pompy protonowej, inhibitory monoaminooksydazy, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, lek zobojętniający kwas żołądkowy, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, nietolerancja cukrów, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar, wrodzone wady serca, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia nastroju, zaburzenia odżywiania, zaburzenia osobowości, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego
Leksykon substancji czynnych
Atomoksetyna – Przeciwwskazania stosowania

Atomoksetyna, stosowana w terapii ADHD, posiada szereg przeciwwskazań, które należy bezwzględnie respektować w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na atomoksetynę lub substancje pomocnicze, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaktycznych. Leku nie wolno stosować jednocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) – konieczne jest zachowanie co najmniej 2-tygodniowego odstępu po zakończeniu terapii IMAO przed rozpoczęciem atomoksetyny oraz analogicznego odstępu po odstawieniu atomoksetyny przed rozpoczęciem leczenia IMAO, aby uniknąć przełomu nadciśnieniowego. Atomoksetyna jest przeciwwskazana u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania, gdyż powoduje midriazę, co może nasilać objawy choroby i zagrażać wzrokowi.
ADHD, dławica piersiowa, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem, kanałopatia, kardiomiopatia, midriaza, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na atomoksetynę, niewydolność serca, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, reakcja anafilaktyczna, tętniak mózgu, udar mózgu, wada serca, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak mózgu – Patofizjologia i mechanizm

Tętniak mózgu to miejscowe uwypuklenie ściany naczynia krwionośnego, powstające w osłabionych punktach krążenia tętniczego, głównie w miejscach rozgałęzień naczyń. Patogeneza jest wieloczynnikowa i obejmuje stres hemodynamiczny, zwłaszcza zmiany w naprężeniu ścinającym ściany naczynia (WSS). Wysokie WSS inicjuje uszkodzenia śródbłonka, degenerację komórek mięśni gładkich i ścieńczenie błony środkowej, natomiast niskie WSS sprzyja powiększaniu i pękaniu tętniaków poprzez zastoje krwi i agregację komórek krwi. Kluczowe zmiany strukturalne to fragmentacja błony sprężystej wewnętrznej (IEL), degradacja macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM) przez metaloproteinazy (MMP-2, MMP-9) oraz apoptoza komórek mięśni gładkich (SMCs), co prowadzi do osłabienia ściany naczynia i tworzenia workowatego uwypuklenia. Procesy zapalne, z udziałem makrofagów, limfocytów T i mediatorów takich jak IL-1β, IL-6, TNF-α i MCP-1, nasilają degradację i remodelację ściany naczynia, a czynnik transkrypcyjny NF-κB odgrywa centralną rolę w regulacji ekspresji genów prozapalnych i metaloproteinaz.
angiogeneza, apoptoza, białko chemotaktyczne monocytów, błona środkowa, czynnik hemodynamiczny, czynnik martwicy nowotworów alfa, czynnik transkrypcyjny NF-κB, infekcyjne zapalenie wsierdzia, interleukina 1 beta, interleukina-6, komórka mięśni gładkich, komórka mięśni gładkich naczyń, komórka śródbłonka, krwotok podpajęczynówkowy, macierz zewnątrzkomórkowa, metaloproteinaza macierzy, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, proces zapalny, proliferacja komórek śródbłonka, stres hemodynamiczny, szlak mTOR, tętniak mózgu, tętniak wewnątrzczaszkowy, tętniak workowaty, tętniak wrzecionowaty, wielotorbielowatość nerek, zator septyczny, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atenza 18 mg

Lek Atenza (metylofenidat) posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które klinicysta musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii u pacjentów z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (3,4–6,8 mg w zależności od dawki: 18–54 mg). Przeciwwskazania endokrynologiczne obejmują guz chromochłonny nadnerczy oraz nadczynność tarczycy/tyreotoksykozę. Stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane podczas terapii nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO lub w okresie krótszym niż 14 dni od ich odstawienia ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Ponadto, Atenza jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi (np. ciężka depresja, psychozy, mania, schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa typu I), a także u osób z poważnymi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, dławica piersiowa, kardiomiopatie, czy zaburzenia rytmu serca, ze względu na ryzyko zaostrzenia tych stanów.
anoreksja, arytmia, choroba afektywna dwubiegunowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja, dławica piersiowa, działanie sympatykomimetyczne, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitory monoaminooksydazy, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, labilność emocjonalna, mania, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, niedokrwienie mięśnia sercowego, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonności samobójcze, skurcz naczyń, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, zaburzenia psychopatyczne, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Symkinet MR 20 mg

Metylofenidat w postaci kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu (Symkinet MR) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym sacharozę (od 59,7 mg do 238,9 mg w zależności od dawki). Lek nie powinien być stosowany u chorych z jaskrą ze względu na ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Przeciwwskazania obejmują także zaburzenia endokrynologiczne, takie jak guz chromochłonny nadnerczy (ryzyko przełomu nadciśnieniowego) oraz nadczynność tarczycy lub tyreotoksykozę, gdzie metylofenidat może nasilać objawy tachykardii, niepokoju i nadciśnienia tętniczego. Ponadto, stosowanie leku jest przeciwwskazane podczas terapii nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami MAO oraz w ciągu 14 dni od ich odstawienia ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego.
ADHD, anomalia naczyniowa, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu, kardiomiopatia, mania, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, napad drgawkowy, niewydolność serca, objaw psychotyczny, osobowość borderline, padaczka, próg drgawkowy, schizofrenia, skłonność samobójcza, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenie naczyń mózgowych, zaburzenie nastroju, zaburzenie rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak – Epidemiologia

Tętniaki naczyniowe, w tym tętniaki wewnątrzczaszkowe (IA) i tętniaki aorty brzusznej (AAA), stanowią poważne zagrożenie kliniczne ze względu na ryzyko pęknięcia i wysoką śmiertelność. Światowe rozpowszechnienie IA wynosi około 3,2% populacji, z wyższą częstością u kobiet po 50. roku życia (stosunek płci do 2:1) oraz średnim wiekiem występowania około 50 lat. W USA około 6,7 miliona osób ma niepęknięty tętniak mózgu, a roczna liczba pęknięć wynosi około 30 000. AAA występuje u 3-8% populacji, głównie u mężczyzn, z roczną zachorowalnością 0,4-0,67% i wysoką śmiertelnością po pęknięciu (około 80%). Czynniki ryzyka obejmują wiek >50 lat, płeć żeńską, palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, czynniki genetyczne oraz pochodzenie etniczne (wyższe ryzyko u Afroamerykanów i Latynosów). Epidemiologia tętniaków wykazuje zróżnicowanie geograficzne i demograficzne, co wpływa na strategie badań przesiewowych i nadzoru. W przypadku IA stosuje się rutynowe obrazowanie kontrolne, choć optymalna częstotliwość monitorowania pozostaje nieustalona. Techniki obrazowania, takie jak black-blood MRI, wykazują wyższą dokładność w pomiarach tętniaków wewnątrzczaszkowych.
embolizacja spiralami, klipsowanie chirurgiczne, krwawienie podpajęczynówkowe, naczyniak wątroby, nadciśnienie tętnicze, niepęknięty tętniak wewnątrzczaszkowy, palenie tytoniu, pęknięcie tętniaka, płeć żeńska, tętniak aorty, tętniak aorty brzusznej, tętniak mózgu, tętniak naczyniowy, tętniak pediatryczny, tętniak wewnątrzczaszkowy, tętniak workowaty, tętnica łącząca przednia, tętnica łącząca tylna, tętnica mózgowa przednia, tętnica nerkowa, tętnica śledzionowa, tętnica środkowa mózgu, tętnica szyjna wewnętrzna, ultrasonografia duplex, wskaźnik śmiertelności
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak mózgu – Etiologia i przyczyny

Tętniak mózgu (aneurysma cerebrale) to patologiczne uwypuklenie ściany tętnicy mózgowej, powstające na skutek osłabienia struktury naczynia, najczęściej w miejscach bifurkacji, gdzie występują zwiększone naprężenia hemodynamiczne. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca predyspozycje genetyczne (np. ADPKD, zespół Ehlersa-Danlosa, Marfana, dysplazja włóknisto-mięśniowa) oraz czynniki środowiskowe, takie jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, nadużywanie alkoholu i używanie narkotyków (kokaina, amfetamina). Ryzyko rozwoju tętniaka wzrasta u osób z rodzinną historią (2-20-krotnie przy krewnych pierwszego stopnia), u kobiet (stosunek 3:2 względem mężczyzn), osób powyżej 40. roku życia oraz u populacji japońskiej, fińskiej i afroamerykańskiej. Proces patofizjologiczny obejmuje ścieńczenie ściany tętnicy, utratę włókien elastycznych, zmiany degeneracyjne i zapalne, co prowadzi do powstawania i progresji tętniaków workowatych.
bakteriemia, dysplazja włóknisto-mięśniowa, koarktacja aorty, krwotok podpajęczynówkowy, lek przeciwzakrzepowy, malformacja tętniczo-żylna, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadużywanie alkoholu, nerwiakowłókniakowatość, palenie tytoniu, proces zapalny, tętniak mózgu, tętniak workowaty, tętnica łącząca przednia, tętnica łącząca tylna, uraz głowy, wielotorbielowatość nerek, zakrzepica, zapalenie naczyń, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Konaten 10 mg

Atomoksetyna, zawarta w leku Konaten (dostępna w dawkach 10 mg, 18 mg, 25 mg oraz 40 mg), jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, a także u osób stosujących inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) – konieczne jest zachowanie co najmniej 2-tygodniowego odstępu między terapiami. Leku nie należy podawać pacjentom z jaskrą z wąskim kątem ze względu na ryzyko rozszerzenia źrenic i zaostrzenia objawów. Ponadto, atomoksetyna jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, takimi jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, miażdżyca zarostowa tętnic, dławica piersiowa, hemodynamicznie istotne wrodzone wady serca, kardiomiopatie, przebyły zawał mięśnia sercowego, groźne zaburzenia rytmu serca oraz kanałopatie. Przeciwwskazaniem są także ciężkie zaburzenia naczyń mózgowych (tętniak mózgu, udar mózgu w wywiadzie) oraz obecność lub przebycie guza chromochłonnego nadnerczy (pheochromocytoma).
chlorowodorek atomoksetyny, dławica piersiowa, działanie niepożądane, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem, kanałopatia, kardiomiopatia, lek halogenowy znieczulający, miażdżyca zarostowa tętnic, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność serca, przełom nadciśnieniowy, rozszerzenie źrenic, tętniak mózgu, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zachowanie samobójcze, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Krwotok podpajęczynówkowy – Objawy

Krwotok podpajęczynówkowy (SAH) to nagły stan neurologiczny charakteryzujący się krwawieniem do przestrzeni podpajęczynówkowej, najczęściej spowodowany pęknięciem tętniaka. Głównym objawem jest nagły, bardzo silny ból głowy („thunderclap headache”), często opisywany jako „najgorszy ból głowy w życiu”, lokalizujący się najczęściej w okolicy potylicznej. Towarzyszą mu nudności, wymioty (około 75% pacjentów), sztywność karku, światłowstręt, zaburzenia świadomości, drgawki (10-25%) oraz objawy ogniskowego uszkodzenia neurologicznego u około 25% chorych. W pierwszych 24 godzinach istotne jest ryzyko ponownego krwawienia, a w fazie podostrej (3-14 dni) – skurcz naczyń mózgowych (wazospazm), który występuje u 70% pacjentów i może prowadzić do opóźnionego niedokrwienia mózgu. Profilaktycznie stosuje się nimodypinę, a w ciężkich przypadkach leczenie inwazyjne.
afazja, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, drgawki, dyzartria, fizjoterapia, fotofobia, krwawienie ostrzegawcze, krwotok podpajęczynówkowy, logopedia, niedokrwienie mózgu, nimodypina, padaczka poudarowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, porażenie jednostronne, porażenie nerwów czaszkowych, przestrzeń podpajęczynówkowa, rehabilitacja neurologiczna, sztywność karku, terapia zajęciowa, tętniak mózgu, thunderclap headache, udar mózgu, uszkodzenie mózgu, uszkodzenie neurologiczne, wazospazm, wgłobienie mózgu, wodogłowie ostre, zaburzenia poznawcze, zaburzenia świadomości
Leksykon chorób i schorzeń
Bóle głowy typu „thunderclap” to bóle, które pojawiają się nagle i są bardzo bolesne. mogą być objawem krwawienia w mózgu. – Zapobieganie i profilaktyka

Bóle głowy typu „thunderclap” charakteryzują się nagłym początkiem i osiągnięciem maksymalnej intensywności w czasie krótszym niż 60 sekund, utrzymując się co najmniej 5 minut. Są one często objawem poważnych schorzeń, takich jak krwotok podpajęczynówkowy, odwracalny zespół zwężenia naczyń mózgowych (RCVS) czy tętniak mózgu, co wymaga natychmiastowej diagnostyki, w tym tomografii komputerowej głowy w ciągu 12 godzin oraz punktowania lędźwiowego w celu wykluczenia krwotoku. W przypadku pierwotnych bólów typu thunderclap, profilaktyka opiera się na stosowaniu leków takich jak blokery kanału wapniowego (np. nimodypina), beta-blokery (propranolol), indometacyna oraz inne środki (topiramat, lit, gabapentyna), z efektem terapeutycznym obserwowanym po 4-6 tygodniach, a pełnym po 2-3 miesiącach. Kluczowe jest także unikanie czynników wyzwalających, takich jak intensywny wysiłek fizyczny, aktywność seksualna, stres oraz napinanie się.
angiografia mózgowa, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, ból głowy typu thunderclap, gabapentyna, glutaminian monosodowy, indometacyna, krwawienie w mózgu, krwotok podpajęczynówkowy, lek przeciwbólowy, lit, nadciśnienie tętnicze, nimodypina, odwodnienie, odwracalny zespół zwężenia naczyń mózgowych, płyn mózgowo-rdzeniowy, propranolol, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, skurcz naczyniowy, tętniak mózgu, tomografia komputerowa, topiramat, werapamil, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak mózgu – Epidemiologia

Tętniak mózgu to miejscowe uwypuklenie ściany tętnicy mózgowej, występujące w miejscach osłabienia naczynia, z częstością około 3,2% w populacji ogólnej. Najczęściej diagnozowany jest u osób w wieku 35-60 lat, ze średnim wiekiem rozpoznania około 50 lat. Częstość występowania jest podobna u obu płci do 50. roku życia, po czym wzrasta u kobiet (stosunek 2:1 lub 3:2), co wiąże się z obniżeniem poziomu estrogenu i zmniejszeniem zawartości kolagenu w ścianie naczyń. Roczne ryzyko pęknięcia tętniaka wynosi od 1,4% do 10%, a pęknięcie prowadzi do krwotoku podpajęczynówkowego (SAH) z wysoką śmiertelnością (~50%) i znaczną chorobowością (66% trwałych deficytów neurologicznych). Czynniki ryzyka pęknięcia obejmują wiek, nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, płeć żeńską po 55. roku życia, wcześniejszy SAH, uzależnienie od alkoholu, stosowanie leków sympatykomimetycznych oraz czynniki genetyczne i geograficzne. Wielkość tętniaka ≥10 mm zwiększa ryzyko pęknięcia, jednak wiele pęknięć dotyczy tętniaków <10 mm.
angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, bezsenność, cyfrowa angiografia subtrakcyjna, czynnik genetyczny, deficyt neurologiczny, klipsowanie chirurgiczne, krwotok podpajęczynówkowy, lek sympatykomimetyczny, nadciśnienie tętnicze, nawrót choroby, palenie tytoniu, predyspozycja genetyczna, rekanalizacja, stratyfikacja pacjentów, sztuczna inteligencja w medycynie, tętniak bezobjawowy, tętniak mózgu, tętniak pediatryczny, tętniak pourazowy, tętniak śródczaszkowy, tętnica mózgowa, wielotorbielowatość nerek, zachorowalność
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atenza 45 mg

Przed rozpoczęciem terapii metylofenidatem w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu Atenza konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu w celu wykluczenia przeciwwskazań. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na chlorowodorek metylofenidatu lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (3,4–6,8 mg w zależności od dawki). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jaskra ze względu na ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Endokrynologicznie nie należy stosować leku u chorych z guzem chromochłonnym nadnerczy oraz nadczynnością tarczycy lub tyreotoksykozą, ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego i nasilenia objawów. Metylofenidat jest także przeciwwskazany podczas stosowania nieselektywnych, nieodwracalnych inhibitorów MAO oraz w okresie 14 dni po ich odstawieniu, z uwagi na ryzyko gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego.
chlorowodorek metylofenidatu, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężka depresja, ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, dławica piersiowa, epizod maniakalny, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, katecholaminy, laktoza jednowodna, mania, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, nieprawidłowy zapis EEG, niewydolność serca, objawy psychotyczne, padaczka, próg drgawkowy, przełom nadciśnieniowy, reakcja alergiczna, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, udar, wrodzona wada serca, zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia łaknienia, zaburzenia lękowe, zaburzenia lipidowe, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia nastroju, zaburzenia psychopatyczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia zachowania, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego