pourazowy krwotok podpajęczynówkowy
Pourazowy krwotok podpajęczynówkowy (traumatic subarachnoid hemorrhage, tSAH) to stan nagłego wynaczynienia krwi do przestrzeni podpajęczynówkowej, będący bezpośrednim skutkiem urazu czaszkowo-mózgowego. Przestrzeń podpajęczynówkowa znajduje się pomiędzy pajęczynówką a oponą miękką i wypełniona jest płynem mózgowo-rdzeniowym.
Mechanizm powstawania pourazowego krwotoku podpajęczynówkowego związany jest najczęściej z rozerwaniem naczyń powierzchniowych kory mózgowej, żył mostkowych lub większych naczyń na podstawie mózgu wskutek działania sił urazu. tSAH jest częstym znaleziskiem w ciężkich urazach głowy, występującym w 35-60% przypadków, i stanowi niezależny czynnik ryzyka niekorzystnego rokowania.
Diagnostyka pourazowego krwotoku podpajęczynówkowego opiera się głównie na badaniu tomografii komputerowej (TK) głowy bez kontrastu, gdzie krew widoczna jest jako hiperdensyjne (jasne) obszary w przestrzeniach płynowych. Charakterystycznym obrazem jest obecność krwi w bruzdach kory mózgowej, zbiornikach podstawy mózgu lub rowkach międzypółkulowych.
Leczenie pourazowego krwotoku podpajęczynówkowego jest częścią kompleksowego postępowania w urazach czaszkowo-mózgowych i obejmuje stabilizację stanu pacjenta, kontrolę ciśnienia wewnątrzczaszkowego oraz zapobieganie wtórnym powikłaniom, takim jak skurcz naczyniowy czy wodogłowie pokrwotoczne. W przeciwieństwie do samoistnego krwotoku podpajęczynówkowego, w tSAH rzadziej wykonuje się angiografię naczyń mózgowych, chyba że istnieje podejrzenie uszkodzenia dużych naczyń lub obecności malformacji naczyniowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Krwotok podpajęczynówkowy – Etiologia i przyczyny
Krwotok podpajęczynówkowy (SAH) to krwawienie do przestrzeni podpajęczynówkowej, stanowiące 5-10% wszystkich udarów mózgu, z wysoką śmiertelnością i chorobowością. Najczęstszą przyczyną jest uraz głowy, zwłaszcza u osób <50 r.ż., obejmujący m.in. wypadki komunikacyjne, upadki i złamania podstawy czaszki. Samoistny SAH w 80-85% wynika z pęknięcia tętniaka mózgu, najczęściej typu jagodowego w obrębie koła tętniczego Willisa, z ryzykiem pęknięcia rosnącym przy średnicy ≥7 mm. Drugą co do częstości przyczyną są malformacje tętniczo-żylne (AVM, ok. 10%). Inne etiologie to m.in. zespół odwracalnego skurczu naczyń mózgowych (RCVS), zakrzepica żył mózgowych (CVT), angiopatia amyloidowa mózgu (CAA) oraz zapalenia naczyń. Czynniki ryzyka obejmują nadciśnienie tętnicze (redukcja ciśnienia skurczowego o 1 mmHg zmniejsza globalny wskaźnik SAH o 7,1%), palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu (>37,5 jednostek tygodniowo) oraz używanie kokainy i metamfetaminy. Ryzyko wzrasta także z wiekiem, u kobiet oraz przy dodatnim wywiadzie rodzinnym.
angiopatia amyloidowa mózgu, dysplazja włóknisto-mięśniowa, koarktacja aorty, koło tętnicze Willisa, krwawienie dokomorowe, krwotok podpajęczynówkowy, krwotok śródmózgowy, malformacja tętniczo-żylna, miażdżycowa choroba tętnic szyjnych, naczyniak jamisty, nerwiakowłókniakowatość typu 1, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór mózgu, opóźnione niedokrwienie mózgu, pourazowy krwotok podpajęczynówkowy, przestrzeń podpajęczynówkowa, przetoka tętniczo-żylna, ropień mózgu, rozwarstwienie tętnicy, skurcz naczyniowy, stłuczenie mózgu, tętniak mózgu, udar mózgu, udar niedokrwienny, wielotorbielowatość nerek, wodogłowie ostre, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepica żył mózgowych, zapalenie naczyń, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana, zespół Moyamoya, zespół odwracalnego skurczu naczyń mózgowych, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół von Hippla-Lindaua