ostra choroba górska

Ostra choroba górska (OCG, ang. acute mountain sickness, AMS) to zespół objawów występujących u osób narażonych na hipoksję wysokościową, najczęściej po szybkim wejściu na wysokość powyżej 2500 m n.p.m. Jej wystąpienie zależy od szybkości wejścia na wysokość, osiągniętej wysokości oraz indywidualnej wrażliwości.

Objawy OCG pojawiają się zwykle po 6-12 godzinach przebywania na dużej wysokości i obejmują: ból głowy (objaw kardynalny), zaburzenia snu, zawroty głowy, zmęczenie, duszność, nudności, wymioty oraz utratę apetytu. Do oceny ciężkości służy skala Lake Louise. Nieleczona OCG może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak wysokogórski obrzęk płuc (HAPE) czy wysokogórski obrzęk mózgu (HACE).

Profilaktyka OCG polega na stopniowej aklimatyzacji (wzrost wysokości o 300-500 m/dobę powyżej 3000 m n.p.m.), odpowiednim nawodnieniu oraz unikaniu alkoholu i środków nasennych. W profilaktyce farmakologicznej stosuje się acetazolamid. Leczenie obejmuje zejście na niższą wysokość (najskuteczniejsza metoda), tlenoterapię, acetazolamid oraz deksametazon w cięższych przypadkach.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wysokościowa – Patofizjologia i mechanizm

Choroba wysokościowa (altitude sickness) to zespół objawów wywołanych hipoksją hipobaryczną na dużych wysokościach, szczególnie powyżej 2500 m n.p.m. Obejmuje spektrum od ostrej choroby górskiej (AMS), przez wysokościowy obrzęk płuc (HAPE), do wysokościowego obrzęku mózgu (HACE). Patofizjologia AMS i HACE opiera się na obrzęku naczyniopochodnym mózgu, wynikającym z rozszerzenia naczyń mózgowych, wzrostu ciśnienia kapilarnego i zaburzeń bariery krew-mózg, z udziałem mediatorów takich jak VEGF, tlenek azotu i bradykinina. W HAPE kluczową rolę odgrywa heterogenna wazokonstrykcja płucna indukowana hipoksją, prowadząca do podwyższonego ciśnienia w tętnicy płucnej, uszkodzenia ścian naczyń włosowatych i przecieku białkowego płynu do przestrzeni śródmiąższowej i pęcherzykowej, co skutkuje upośledzeniem utlenowania. Czynniki ryzyka to szybkie wznoszenie się, czas ekspozycji, niedokrwistość oraz indywidualne predyspozycje genetyczne, niezależne od wieku czy kondycji fizycznej.
acetazolamid, aklimatyzacja, anhydraza węglanowa, bariera krew-mózg, bradykinina, choroba wysokościowa, ciśnienie parcjalne tlenu, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, deksametazon, endotelina-1, enzym konwertujący angiotensynę, erytropoeza, hipoksja hipobaryczna, hipoksja tkankowa, ibuprofen, kanały wapniowe, krzywa dysocjacji hemoglobiny, kwasica metaboliczna, nadciśnienie płucne, niedokrwistość, obrzęk cytotoksyczny, obrzęk naczyniopochodny, ostra choroba górska, reaktywne formy tlenu, syntaza tlenku azotu, synteza prostaglandyn, tętnica płucna, tlenek azotu, tromboksan A2, wazokonstrykcja naczyń płucnych, wazokonstrykcja płucna, wentylacja minutowa, wolne rodniki, wysokościowy obrzęk mózgu, wysokościowy obrzęk płuc, zasadowica oddechowa
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wysokościowa – Etiologia i przyczyny

Choroba wysokościowa jest wynikiem hipoksji spowodowanej obniżonym ciśnieniem parcjalnym tlenu (PO2) na dużych wysokościach, co prowadzi do hipoksemii i niedotlenienia tkanek. Objawy pojawiają się zwykle powyżej 1500 m, a ryzyko wzrasta znacząco powyżej 2500 m, szczególnie przy szybkim wznoszeniu się (>500 m/dzień powyżej 3000 m). Najczęstsza forma to ostra choroba górska (AMS) z objawami takimi jak ból głowy, nudności i zmęczenie, pojawiająca się w ciągu 6-12 godzin od ekspozycji. Poważniejsze postaci to wysokogórski obrzęk mózgu (HACE) i płuc (HAPE), które mogą prowadzić do śmierci w ciągu 12-24 godzin bez leczenia. Czynniki ryzyka obejmują szybkie tempo wznoszenia, niską wysokość początkową, sen na dużej wysokości, wcześniejsze epizody choroby, intensywny wysiłek fizyczny oraz predyspozycje genetyczne. Dodatkowo, choroba może być nasilona przez spożycie alkoholu, odwodnienie, infekcje dróg oddechowych i stosowanie leków uspokajających.
acetazolamid, aklimatyzacja, bariera krew-mózg, bezdech senny, choroba wysokościowa, ciśnienie parcjalne tlenu, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dławica piersiowa, erytropoetyna, hematokryt, hemoglobina, hipoksemia, hipoksja, krwawienie mózgowe, mukowiscydoza, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niedotlenienie tkanek, niewydolność serca, obrzęk cytotoksyczny, obrzęk naczyniopochodny, ośrodkowy układ nerwowy, ostra choroba górska, przewlekła obturacyjna choroba płuc, skurcz naczyń płucnych, tętnica płucna, tlenek azotu, wodogłowie, wodorowęglan, wysokogórski obrzęk mózgu, wysokogórski obrzęk płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wysokościowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Choroba wysokościowa to zespół objawów wynikających z niedotlenienia organizmu na wysokościach powyżej 2400-2500 m n.p.m., obejmujący trzy formy: ostrą chorobę górską (AMS), wysokościowy obrzęk płuc (HAPE) oraz wysokościowy obrzęk mózgu (HACE). AMS występuje u 25% osób powyżej 2400 m i 40-50% powyżej 3000 m, objawia się bólem głowy, nudnościami, zmęczeniem i zawrotami głowy, rozwijając się w ciągu 6-24 godzin. HAPE i HACE to stany zagrażające życiu, wymagające natychmiastowego zejścia na niższą wysokość (o 500-1000 m lub więcej), tlenoterapii oraz farmakoterapii: nifedypina (20-30 mg co 12 h) w HAPE i deksametazon (8 mg dawka początkowa, następnie 4 mg co 6 h) w HACE. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym, ocenie neurologicznej i saturacji, a w razie potrzeby badaniach obrazowych (RTG, TK, MRI).
acetazolamid, aklimatyzacja, antagonista wapnia, ataksja, choroba wieńcowa, choroba wysokościowa, cukrzyca, deksametazon, halucynacja, hipoksja, inhibitor anhydrazy węglanowej, komora hiperbaryczna, krwioplucie, nadciśnienie, niedotlenienie organizmu, nifedypina, obrzęk tkanki mózgowej, ostra choroba górska, padaczka, parestezje, próg drgawkowy, pulsoksymetria, saturacja krwi tlenem, sinica, splątanie, tlenoterapia, worek Gamowa, wysokościowy obrzęk mózgu, wysokościowy obrzęk płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wysokościowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie w chorobie wysokościowej (altitude sickness) jest ściśle związane z ciężkością objawów, szybkością reakcji na symptomy oraz zastosowanym leczeniem i profilaktyką. Ostra choroba górska (AMS) zwykle manifestuje się bólem głowy i złym samopoczuciem w ciągu 6-12 godzin od osiągnięcia wysokości, a rokowanie jest dobre przy odpowiednim postępowaniu. Wysokogórski obrzęk mózgu (HACE) i płuc (HAPE) stanowią poważne zagrożenie życia, mogą prowadzić do śmierci w ciągu 24 godzin bez natychmiastowej interwencji, a zejście z wysokości jest obowiązkowe. Kluczowymi czynnikami ryzyka są szybkie wznoszenie się, wcześniejsza historia ciężkiej choroby wysokościowej oraz indywidualna podatność, w tym genetyczna. Wartości prognostyczne obejmują m.in. stosunek CD4/CD8, odpowiedź wentylacyjną na hipoksję oraz parametry takie jak SaO2, CaO2, P50 i hemoglobina.
aklimatyzacja, ataksja, chemoprofilaktyka, choroba wysokościowa, ciśnienie parcjalne tlenu, duszność, hipoksja, komora hiperbaryczna, model predykcyjny, model predykcyjny ryzyka, nomogram, ostra choroba górska, saturacja tlenem, wysokogórski obrzęk mózgu, wysokogórski obrzęk płuc

ostra choroba górska

Powiązane wpisy

Choroba wysokościowa – Patofizjologia i mechanizm

Choroba wysokościowa – Etiologia i przyczyny

Choroba wysokościowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Choroba wysokościowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby