pęknięty tętniak
Pęknięty tętniak to stan zagrażający życiu, w którym dochodzi do rozerwania ściany tętniaka – miejscowego uwypuklenia ściany naczynia krwionośnego. Najczęściej dotyczy to tętniaków mózgu lub aorty brzusznej. Pęknięcie powoduje gwałtowny wylew krwi do otaczających tkanek lub przestrzeni ciała.
W przypadku pękniętego tętniaka mózgu objawy obejmują nagły, silny ból głowy określany jako „najgorszy ból głowy w życiu”, nudności, wymioty, sztywność karku, nadwrażliwość na światło, zaburzenia świadomości, a nawet utratę przytomności. Stan ten nazywany jest krwotokiem podpajęczynówkowym i wymaga natychmiastowej interwencji neurochirurgicznej.
Pęknięty tętniak aorty brzusznej objawia się silnym bólem brzucha lub pleców, często promieniującym do pleców lub pachwiny, spadkiem ciśnienia tętniczego, przyśpieszonym tętnem, bladością, potami oraz wstrząsem hipowolemicznym. Śmiertelność w przypadku pękniętego tętniaka aorty brzusznej jest bardzo wysoka i wynosi około 80-90% bez natychmiastowego leczenia chirurgicznego.
Diagnostyka pękniętego tętniaka obejmuje badania obrazowe: tomografię komputerową (CT), angiografię CT, rezonans magnetyczny (MRI) lub ultrasonografię, w zależności od lokalizacji. Leczenie zawsze ma charakter pilny i obejmuje zabiegi chirurgiczne lub wewnątrznaczyniowe mające na celu zatamowanie krwawienia i naprawę uszkodzonego naczynia.
Czynniki ryzyka pęknięcia tętniaka obejmują nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, wiek powyżej 65 lat, płeć męską, choroby tkanki łącznej (np. zespół Marfana), miażdżycę oraz obciążenia genetyczne. Profilaktyka polega na regularnych badaniach przesiewowych u osób z grupy ryzyka oraz leczeniu chorób współistniejących, szczególnie nadciśnienia tętniczego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty piersiowej – Epidemiologia
Tętniak aorty piersiowej (TAA) charakteryzuje się stosunkowo niską częstością występowania około 5,3/100 000 osób rocznie (95% CI: 3,0-8,3) i chorobowością 0,16% populacji (95% CI: 0,12-0,20). Najczęściej lokalizuje się w aorcie wstępującej (60%), rzadziej w łuku (10%) i aorcie zstępującej (40%). Średnia szybkość wzrostu tętniaka wynosi 3-5 mm/rok, a ryzyko pęknięcia gwałtownie rośnie przy średnicy ≥6 cm (średnia średnica pęknięcia: 6 cm dla aorty wstępującej, 7 cm dla zstępującej). Pęknięcie TAA wiąże się z bardzo wysoką śmiertelnością (97%), podczas gdy naprawa przed pęknięciem zapewnia przeżycie ≥90%. Epidemiologicznie TAA dotyczy głównie mężczyzn w wieku 60-65 lat, choć kobiety mają wyższe ryzyko powikłań i gorsze rokowanie. Wzrost zachorowalności i hospitalizacji obserwuje się w ostatnich latach, częściowo z powodu lepszej diagnostyki obrazowej, ale także rzeczywistego wzrostu częstości występowania, zwłaszcza w krajach o niższym wskaźniku socjodemograficznym (SDI).
aorta wstępująca, aorta zstępująca, aortopatia, badanie obrazowe, badanie przesiewowe, dwupłatkowa zastawka aortalna, echokardiografia przezklatkowa, łuk aorty, naczyniowy zespół Ehlersa-Danlosa, otwarta naprawa tętniaka, pęknięty tętniak, protokół nadzoru, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie aorty, skrzeplina przyścienna, tętniak aorty brzusznej, tętniak aorty piersiowej, tętniak aorty wstępującej, tętniak workowaty, tomografia komputerowa, wewnątrznaczyniowa naprawa aorty piersiowej, zaburzenie tkanki łącznej, zespół Loeysa-Dietza, zespół Marfana