skrzeplina przyścienna
Skrzeplina przyścienna to rodzaj zakrzepu krwi, który formuje się i przylega do wewnętrznej ściany naczynia krwionośnego lub komory serca, pozostając częściowo lub całkowicie przymocowana do endotelium. W przeciwieństwie do zakrzepów okluzyjnych, skrzepliny przyścienne nie powodują całkowitej niedrożności naczynia, co skutkuje zachowaniem przepływu krwi, choć często w ograniczonym stopniu.
Skrzepliny przyścienne mogą tworzyć się w różnych strukturach układu sercowo-naczyniowego, w tym w tętnicach, żyłach, komorach serca (szczególnie po zawale mięśnia sercowego) oraz w tętniakach. Ich powstawanie jest związane z triadą Virchowa: uszkodzeniem śródbłonka naczyń, zwolnieniem przepływu krwi oraz zwiększoną krzepliwością. Częstymi przyczynami ich formowania są miażdżyca naczyń, zaburzenia rytmu serca (szczególnie migotanie przedsionków), kardiomiopatia, dysfunkcja lewej komory oraz stany nadkrzepliwości.
Głównym zagrożeniem związanym ze skrzepliną przyścienną jest możliwość oderwania jej fragmentu (embolizacja), co może prowadzić do zatorowości obwodowej, w tym udaru niedokrwiennego mózgu, zatoru tętnicy płucnej czy niedokrwienia kończyn. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe, takie jak echokardiografia, tomografia komputerowa z kontrastem, rezonans magnetyczny oraz ultrasonografia dopplerowska. Leczenie zwykle opiera się na terapii przeciwzakrzepowej z zastosowaniem heparyny, antagonistów witaminy K lub nowych doustnych antykoagulantów, a w wybranych przypadkach może być konieczna interwencja chirurgiczna.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Etiologia i przyczyny
Niedokrwienie jelitowe to stan kliniczny charakteryzujący się ograniczeniem lub całkowitym zatrzymaniem przepływu krwi przez naczynia zaopatrujące jelita, co prowadzi do uszkodzenia tkanki jelitowej, a w skrajnych przypadkach do martwicy i perforacji. Redukcja przepływu krwi o co najmniej 75% utrzymująca się ponad 12 godzin jest krytyczna dla rozwoju niedokrwienia. Etiologia obejmuje zator tętniczy (40-50% przypadków ostrego niedokrwienia krezkowego, najczęściej tętnicy krezkowej górnej), zakrzepicę tętniczą (15-25%), niezatykające niedokrwienie krezkowe (NOMI, 20-30%) oraz zakrzepicę żylną krezkową (5-15%). Migotanie przedsionków jest głównym czynnikiem ryzyka zatorów tętniczych, odpowiadając za około 50% zatorów tętnicy krezkowej. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe w 95% przypadków wynika z miażdżycy naczyń, a czynniki ryzyka obejmują wiek powyżej 50 lat, palenie tytoniu, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze i hiperlipidemię. NOMI występuje u pacjentów w stanie krytycznym z niskim rzutu serca lub stosujących leki wazokonstrykcyjne, natomiast zakrzepica żylna krezkowa wiąże się z zaburzeniami krzepnięcia, nowotworami i marskością wątroby.
blaszka miażdżycowa, choroba naczyń obwodowych, choroba wieńcowa, choroba zapalna, czerwienica prawdziwa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hipercholesterolemia, kardiomiopatia, martwica jelit, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, nadkrzepliwość, niedokrwienie jelit, niedokrwienie jelitowe, niedokrwienie okrężnicy, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niedomykalność zastawki aortalnej, ostre niedokrwienie krezkowe, perforacja jelit, przepływ krwi, przepuklina, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, rozwarstwienie aorty, skręt jelit, skrzeplina przyścienna, stan nadkrzepliwości, tętniak aorty, toczeń, triada Virchowa, trombocytoza, uszkodzenie śródbłonka, wada zastawkowa serca, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna krezkowa, zapalenie naczyń, zapalenie tętnic, zapalenie tętnic Takayasu, zapalenie wsierdzia, zator septyczny, zator tętnicy krezkowej, zator tętniczy, zawał mięśnia sercowego, zespół przedziału brzusznego, zwężenie tętnicy - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak tętnicy podkolanowej – Diagnostyka i diagnoza
Tętniak tętnicy podkolanowej definiuje się jako ogniskowe poszerzenie naczynia przekraczające 50% jego normalnej średnicy (0,7-1,1 cm), z typową średnicą tętniaka powyżej 1,5-2 cm. Jest to najczęstszy tętniak obwodowy, często występujący obustronnie u około 50% pacjentów, i stanowi istotne zagrożenie dla kończyny dolnej z powodu ryzyka zakrzepicy, zatorowości oraz niedokrwienia prowadzącego do utraty kończyny. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym (ocena pulsującej masy, objawów niedokrwienia, tętna obwodowego) oraz badaniach obrazowych, z ultrasonografią duplex jako metodą pierwszego wyboru, umożliwiającą ocenę morfologii tętniaka, obecności skrzepliny i przepływu krwi. Angiografia TK i MR służą do zaawansowanej oceny przedoperacyjnej, natomiast angiografia konwencjonalna jest zarezerwowana głównie do interwencji wewnątrznaczyniowych lub w ostrym niedokrwieniu kończyny.
angiografia cyfrowa subtrakcyjna, angiografia MR, angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia TK, angiografia tomografii komputerowej, badanie dopplerowskie, choroby tkanki łącznej, chromanie przestankowe, dół podkolanowy, niedokrwienie kończyny, skrzeplina przyścienna, terapia trombolityczna, tętniak aorty brzusznej, tętniak obwodowy, tętniak rzekomy, tętniak tętnicy podkolanowej, tętnica podkolanowa, torbiel Bakera, ultrasonografia duplex, wskaźnik kostka-ramię, zakrzepica tętniaka, zakrzepica żył głębokich, zatorowość dystalna, zespół niebieskiego palca - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty piersiowej – Epidemiologia
Tętniak aorty piersiowej (TAA) charakteryzuje się stosunkowo niską częstością występowania około 5,3/100 000 osób rocznie (95% CI: 3,0-8,3) i chorobowością 0,16% populacji (95% CI: 0,12-0,20). Najczęściej lokalizuje się w aorcie wstępującej (60%), rzadziej w łuku (10%) i aorcie zstępującej (40%). Średnia szybkość wzrostu tętniaka wynosi 3-5 mm/rok, a ryzyko pęknięcia gwałtownie rośnie przy średnicy ≥6 cm (średnia średnica pęknięcia: 6 cm dla aorty wstępującej, 7 cm dla zstępującej). Pęknięcie TAA wiąże się z bardzo wysoką śmiertelnością (97%), podczas gdy naprawa przed pęknięciem zapewnia przeżycie ≥90%. Epidemiologicznie TAA dotyczy głównie mężczyzn w wieku 60-65 lat, choć kobiety mają wyższe ryzyko powikłań i gorsze rokowanie. Wzrost zachorowalności i hospitalizacji obserwuje się w ostatnich latach, częściowo z powodu lepszej diagnostyki obrazowej, ale także rzeczywistego wzrostu częstości występowania, zwłaszcza w krajach o niższym wskaźniku socjodemograficznym (SDI).
aorta wstępująca, aorta zstępująca, aortopatia, badanie obrazowe, badanie przesiewowe, dwupłatkowa zastawka aortalna, echokardiografia przezklatkowa, łuk aorty, naczyniowy zespół Ehlersa-Danlosa, otwarta naprawa tętniaka, pęknięty tętniak, protokół nadzoru, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie aorty, skrzeplina przyścienna, tętniak aorty brzusznej, tętniak aorty piersiowej, tętniak aorty wstępującej, tętniak workowaty, tomografia komputerowa, wewnątrznaczyniowa naprawa aorty piersiowej, zaburzenie tkanki łącznej, zespół Loeysa-Dietza, zespół Marfana - Leksykon chorób i schorzeń
Kardiomiopatia rozstrzeniowa – Diagnostyka i diagnoza
Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) charakteryzuje się powiększeniem i rozszerzeniem jednej lub obu komór serca z upośledzoną kurczliwością, definiowaną jako frakcja wyrzutowa lewej komory (LVEF) poniżej 40% lub frakcja skracania poniżej 25%. Diagnostyka wymaga wykluczenia innych przyczyn niewydolności komorowej, takich jak nadciśnienie tętnicze, choroby zastawkowe czy choroba wieńcowa (>50% zwężenia tętnic wieńcowych). Podstawowe badania obejmują echokardiografię (ocena powiększenia i funkcji komór), EKG (tachykardia zatokowa, niespecyficzne zmiany ST, blok lewej odnogi pęczka Hisa), RTG klatki piersiowej (kardiomegalia, zastój płucny), rezonans magnetyczny serca (CMR) z oceną LVEF i późnym wzmocnieniem gadolinowym (LGE), badania laboratoryjne (markery sercowe, BNP/NT-proBNP, badania infekcyjne i metaboliczne), Holter EKG oraz w wybranych przypadkach cewnikowanie serca i biopsję endomiokardialną. W diagnostyce różnicowej kluczowe jest wykluczenie choroby wieńcowej i przeciążenia ciśnieniowego lub objętościowego.
badanie holterowskie, biomarker sercowy, biopsja endomiokardialna, blok lewej odnogi pęczka Hisa, cewnikowanie serca, choroba wieńcowa, choroba zastawkowa, duszność wysiłkowa, dysfunkcja skurczowa, elektrokardiogram, eozynofilowe zapalenie mięśnia sercowego, frakcja wyrzutowa lewej komory, globalne odkształcenie podłużne, hemochromatoza, implantacja ICD, kardiomegalia, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia restrykcyjna, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kardiomiopatia zapalna, koronarografia, mutacja LMNA, N-końcowy pro-peptyd natriuretyczny typu B, nadciśnienie tętnicze, nagły zgon sercowy, niewydolność serca, nocna duszność napadowa, obrzęk obwodowy, olbrzymiokomórkowe zapalenie mięśnia sercowego, ortopnoe, peptyd natriuretyczny typu B, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, późne wzmocnienie gadolinowe, próba wysiłkowa, rezonans magnetyczny serca, sarkoidoza, skrzeplina przyścienna, stratyfikacja ryzyka, szmer sercowy, tachykardia zatokowa, tomografia komputerowa, troponina sercowa, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty brzusznej – Diagnostyka i diagnoza
Tętniak aorty brzusznej (AAA) definiuje się jako miejscowe rozszerzenie aorty brzusznej do średnicy ≥3 cm lub powiększenie o ≥50% w stosunku do normy (1,7-2,5 cm). Diagnostyka opiera się głównie na ultrasonografii (USG) z czułością 94-100% i specyficznością 98-100%, będącej podstawą badań przesiewowych, szczególnie u mężczyzn w wieku 65-75 lat z historią palenia. Tomografia komputerowa (TK), zwłaszcza angiografia TK (CTA), stanowi złoty standard w ocenie anatomicznej tętniaka, umożliwiając precyzyjną ocenę rozmiaru, kształtu i zaangażowania tętnic trzewnych, choć wiąże się z ekspozycją na promieniowanie i koniecznością podania kontrastu. Rezonans magnetyczny (MRI) jest alternatywą u pacjentów z przeciwwskazaniami do TK. Monitorowanie tętniaków zależy od ich rozmiaru: małe (3,0-4,4 cm) co 2-3 lata, średnie (4,5-5,4 cm) co 6-12 miesięcy, a interwencję chirurgiczną rozważa się przy średnicy ≥5,5 cm u mężczyzn i ≥5,0 cm u kobiet lub szybkim wzroście (>0,5 cm/6 miesięcy). Palenie tytoniu i nadciśnienie tętnicze zwiększają ryzyko progresji i pęknięcia tętniaka.
angiografia konwencjonalna, angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia TK, badanie fizykalne, badanie przesiewowe, endoleak, EVAR, hipercholesterolemia, kamica nerkowa, kamica żółciowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadciśnienie tętnicze, naprawa endowaskularna, niedokrwienie jelit, niedrożność jelita, odmiedniczkowe zapalenie nerek, operacja otwarta, palenie tytoniu, perforacja wrzodu żołądka, rezonans magnetyczny, skrzeplina przyścienna, tętniak aorty brzusznej, tętniak wrzecionowaty, tętnica nerkowa, tętnica trzewna, tętnica udowa, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej, USG jamy brzusznej, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak tętnicy podkolanowej – Leczenie
Tętniak tętnicy podkolanowej (PAA) jest najczęstszym tętniakiem tętnic obwodowych, a jego leczenie zależy od wielkości, obecności objawów oraz stanu pacjenta. Wskazaniem do interwencji są objawowe tętniaki oraz bezobjawowe o średnicy ≥20 mm, szczególnie z obecnością skrzepliny lub kątem wygięcia >45°. Postępowanie zachowawcze dotyczy tętniaków <20 mm u pacjentów z ograniczoną długością życia lub wysokim ryzykiem operacyjnym. Leczenie chirurgiczne otwarte, obejmujące podwiązanie tętnicy i pomostowanie autologicznym przeszczepem żylnym lub syntetycznym, pozostaje złotym standardem u pacjentów z przewidywaną długością życia >5 lat i dobrą jakością żyły odpiszczelowej. Alternatywnie, techniki wewnątrznaczyniowe ze stent-graftem są preferowane u pacjentów starszych, z chorobami współistniejącymi lub nieodpowiednią żyłą odpiszczelową, oferując krótszy czas operacji (średnio 75,4 min vs. 195 min) i hospitalizacji (4,3 vs. 7,7 dni), choć z nieco niższą pierwotną drożnością po roku (93,3% vs. ~100%).
amputacja, antykoagulant doustny, chirurgia naczyniowa, edoksaban, farmakoterapia, heparyna, leczenie wewnątrznaczyniowe, lek przeciwzakrzepowy, niedokrwienie kończyny, ostre niedokrwienie kończyny, powikłania zakrzepowo-zatorowe, przeciek wewnętrzny, skrzeplina przyścienna, stent-graft, tętniak aorty brzusznej, tętniak rzekomy, tętniak tętnicy podkolanowej, tętnica piszczelowa, trombektomia, tromboliza, ultrasonografia duplex, wskaźnik kostka-ramię, zakrzepica, zatorowość, żyła odpiszczelowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół złamanego serca – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zespół złamanego serca (kardiomiopatia takotsubo) to przejściowe osłabienie mięśnia sercowego, najczęściej wywołane intensywnym stresem emocjonalnym lub fizycznym, manifestujące się objawami podobnymi do ostrego zespołu wieńcowego, lecz bez niedrożności tętnic wieńcowych. Diagnostyka opiera się na wykluczeniu choroby wieńcowej za pomocą koronarografii, a także na badaniach takich jak EKG, echokardiografia i oznaczenia enzymów sercowych. Stan ten dotyka głównie kobiety po menopauzie, z częstością występowania wzrastającą do 7,8%. W fazie ostrej konieczne jest monitorowanie hemodynamiczne, podawanie beta-blokerów, inhibitorów ACE i diuretyków oraz zapobieganie powikłaniom, takim jak niewydolność serca, arytmie czy zakrzepy. Większość pacjentów wraca do pełnej sprawności w ciągu 1-2 miesięcy, jednak ryzyko powikłań i nawrotów (około 5%) wymaga ścisłej obserwacji i długoterminowej opieki kardiologicznej.
arytmia, arytmia komorowa, beta-bloker, dławica piersiowa, duszność, echokardiografia, edukacja pacjenta, elektrokardiogram, enzymy sercowe, inhibitor ACE, kardiomiopatia nie-niedokrwienna, kardiomiopatia Takotsubo, kołatanie serca, koronarografia, menopauza, mindfulness, niedobór estrogenów, niedomykalność zastawki mitralnej, niewydolność serca, obrzęk płuc, osłabienie mięśnia sercowego, ostra niewydolność serca, ostry zespół wieńcowy, rehabilitacja kardiologiczna, rezonans magnetyczny serca, skrzeplina przyścienna, techniki relaksacyjne, terapia psychologiczna, udar mózgu, wstrząs kardiogenny, zakrzep krwi, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zespół stresu pourazowego - Leksykon substancji czynnych
Warfaryna – Wskazania do stosowania
Warfaryna, będąca antagonistą witaminy K, hamuje syntezę czynników krzepnięcia II, VII, IX i X oraz białek C i S, co czyni ją skutecznym lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w leczeniu i profilaktyce zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) oraz zatorowości płucnej (ZP). Warfaryna (Warfin) jest podawana doustnie w dawkach 3 mg i 5 mg, a jej zastosowanie obejmuje zarówno fazę ostrą choroby, jak i profilaktykę wtórną, z indywidualnym doborem długości terapii w zależności od ryzyka nawrotu i powikłań krwotocznych. Wskazania kliniczne obejmują także zapobieganie powikłaniom zakrzepowo-zatorowym po zawale mięśnia sercowego, szczególnie u pacjentów z wysokim ryzykiem powikłań, oraz u chorych z migotaniem przedsionków, patologią zastawek serca i po protezowaniu zastawek, gdzie warfaryna pozostaje złotym standardem terapii, zwłaszcza w przypadku protez mechanicznych.
antagonista witaminy K, czynniki krzepnięcia, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, incydent niedokrwienny, INR, mechaniczna proteza zastawkowa, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migotanie przedsionków, niezastawkowe migotanie przedsionków, ostra faza choroby, patologia zastawek serca, powikłanie krwotoczne, profilaktyka wtórna, proteza biologiczna, protezowanie zastawek serca, skala CHA₂DS₂-VASc, skala HAS-BLED, skrzeplina przyścienna, stenoza mitralna, udar mózgu, udar niedokrwienny mózgu, zaburzenie kurczliwości lewej komory, zakrzepica żył głębokich, zator obwodowy, zator w krążeniu obwodowym, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa