przewlekłe niedokrwienie krezkowe
Przewlekłe niedokrwienie krezki (przewlekłe niedokrwienie krezkowe) to stan chorobowy charakteryzujący się stopniowym zmniejszeniem przepływu krwi przez tętnice krezkowe zaopatrujące jelita. Najczęstszą przyczyną jest miażdżyca naczyń krezkowych, która prowadzi do zwężenia ich światła i ograniczenia dopływu krwi do jelit.
Klinicznie przewlekłe niedokrwienie krezkowe objawia się charakterystycznym zespołem zwanym „angina brzuszna” – bólem brzucha pojawiającym się 15-30 minut po posiłku, trwającym 1-3 godziny. Pacjenci często zgłaszają lęk przed jedzeniem, co prowadzi do utraty masy ciała. Inne objawy to biegunka, wzdęcia, zaburzenia wchłaniania i utrata apetytu.
Diagnostyka obejmuje badania obrazowe: ultrasonografię dopplerowską, angiografię CT lub MR oraz klasyczną angiografię, która pozostaje złotym standardem. W badaniu fizykalnym można stwierdzić szmer naczyniowy nad aortą brzuszną. Badania laboratoryjne zwykle nie wykazują specyficznych zmian.
Leczenie przewlekłego niedokrwienia krezkowego obejmuje interwencje naczyniowe: angioplastykę z implantacją stentu lub chirurgiczną rewaskularyzację poprzez wszczepienie pomostu naczyniowego. W przypadkach zaawansowanych konieczna jest resekcja martwiczo zmienionych fragmentów jelita. Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania choroby i skuteczności rewaskularyzacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Epidemiologia
Niedokrwienie jelit to rzadka, ale klinicznie istotna jednostka chorobowa o wysokiej śmiertelności, szczególnie w postaci ostrego niedokrwienia krezkowego (AMI), którego roczna zapadalność wynosi około 8,7 przypadków na 100 000 mieszkańców. AMI dotyczy głównie osób powyżej 60. roku życia, częściej kobiet, i charakteryzuje się śmiertelnością sięgającą 50-80%, która może zostać zredukowana do 14% przy wczesnym wdrożeniu leczenia (do 12 godzin od początku objawów). Etiologia AMI obejmuje zatory tętnicze (40-50%), zakrzepicę tętniczą (25-30%), nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe (NOMI, 20-30%) oraz zakrzepicę żylną (5-15%). Niedokrwienie okrężnicy (ischemic colitis) stanowi 60-70% przypadków niedokrwienia jelit, z zapadalnością wzrastającą z 6,1 do 22,9 na 100 000 osobolat w ostatnich dekadach, i charakteryzuje się śmiertelnością 4-12%. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe (CMI) jest rzadsze, ale jego częstość może wynosić 9,2 przypadków na 100 000 mieszkańców, z 5-letnią śmiertelnością bliską 100% bez leczenia. Główne czynniki ryzyka to miażdżyca naczyń, choroby sercowo-naczyniowe (migotanie przedsionków, niewydolność serca, choroba wieńcowa), stany nadkrzepliwości oraz choroby zapalne jelit. Diagnostyka opiera się na tomografii komputerowej z kontrastem oraz angiografii TK, jednak brak jest specyficznych biomarkerów, co utrudnia wczesne rozpoznanie i wpływa na wysoką śmiertelność.
angiografia TK, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba tętnic obwodowych, choroba tętnic szyjnych, choroba wieńcowa, dławica jelitowa, kolonoskopia, krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, niedokrwienie jelit, niedokrwienie krezkowe, niedokrwienie okrężnicy, niedokrwienie prawej części okrężnicy, nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe, niewydolność serca, ostre niedokrwienie krezkowe, ostry ból brzucha, ostry brzuch, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, skurcz naczyń, stan nadkrzepliwości, tomografia komputerowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna krezkowa, zapalenie wyrostka robaczkowego, zator tętniczy - Leksykon chorób i schorzeń
Zakrzepica jelitowa – Etiologia i przyczyny
Zakrzepica jelitowa, czyli niedokrwienie krezkowe, to stan charakteryzujący się zmniejszonym przepływem krwi przez naczynia krezkowe, prowadzącym do niedokrwienia i potencjalnej martwicy jelit. Ostre niedokrwienie krezkowe najczęściej spowodowane jest zatorami tętnic krezkowych (40-50% przypadków), głównie w tętnicy krezkowej górnej, z materiałem zatorowym pochodzącym z serca (migotanie przedsionków, zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca). Zakrzepica tętnicza odpowiada za 15-30% przypadków i rozwija się na tle miażdżycy z czynnikami ryzyka takimi jak hiperlipidemia, nadciśnienie, cukrzyca i palenie tytoniu. Zakrzepica żył krezkowych (5-15%) wiąże się z nadkrzepliwością, stanami zapalnymi jamy brzusznej, nowotworami i ciążą. Nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe (20-30%) wynika ze skurczu naczyń i zmniejszonego przepływu, często w przebiegu wstrząsu, niewydolności serca, dializoterapii i stosowania leków wazopresyjnych. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe (5-10%) jest efektem stopniowego zwężania naczyń na tle miażdżycy, manifestującym się bólem brzucha po posiłkach i utratą masy ciała.
anemia sierpowatokrwinkowa, choroba Buergera, choroba Takayasu, czerwienica prawdziwa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hiperlipidemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, martwica ściany jelita, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wrotne, niedokrwienie krezkowe, nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, rozwarstwienie aorty, skręt jelit, stan nadkrzepliwości, tętnica krezkowa górna, zakrzepica jelitowa, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył krezkowych, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zator tętnicy krezkowej, zawał mięśnia sercowego, zespół krótkiego jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Etiologia i przyczyny
Niedokrwienie jelitowe to stan kliniczny charakteryzujący się ograniczeniem lub całkowitym zatrzymaniem przepływu krwi przez naczynia zaopatrujące jelita, co prowadzi do uszkodzenia tkanki jelitowej, a w skrajnych przypadkach do martwicy i perforacji. Redukcja przepływu krwi o co najmniej 75% utrzymująca się ponad 12 godzin jest krytyczna dla rozwoju niedokrwienia. Etiologia obejmuje zator tętniczy (40-50% przypadków ostrego niedokrwienia krezkowego, najczęściej tętnicy krezkowej górnej), zakrzepicę tętniczą (15-25%), niezatykające niedokrwienie krezkowe (NOMI, 20-30%) oraz zakrzepicę żylną krezkową (5-15%). Migotanie przedsionków jest głównym czynnikiem ryzyka zatorów tętniczych, odpowiadając za około 50% zatorów tętnicy krezkowej. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe w 95% przypadków wynika z miażdżycy naczyń, a czynniki ryzyka obejmują wiek powyżej 50 lat, palenie tytoniu, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze i hiperlipidemię. NOMI występuje u pacjentów w stanie krytycznym z niskim rzutu serca lub stosujących leki wazokonstrykcyjne, natomiast zakrzepica żylna krezkowa wiąże się z zaburzeniami krzepnięcia, nowotworami i marskością wątroby.
blaszka miażdżycowa, choroba naczyń obwodowych, choroba wieńcowa, choroba zapalna, czerwienica prawdziwa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hipercholesterolemia, kardiomiopatia, martwica jelit, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, nadkrzepliwość, niedokrwienie jelit, niedokrwienie jelitowe, niedokrwienie okrężnicy, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niedomykalność zastawki aortalnej, ostre niedokrwienie krezkowe, perforacja jelit, przepływ krwi, przepuklina, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, rozwarstwienie aorty, skręt jelit, skrzeplina przyścienna, stan nadkrzepliwości, tętniak aorty, toczeń, triada Virchowa, trombocytoza, uszkodzenie śródbłonka, wada zastawkowa serca, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna krezkowa, zapalenie naczyń, zapalenie tętnic, zapalenie tętnic Takayasu, zapalenie wsierdzia, zator septyczny, zator tętnicy krezkowej, zator tętniczy, zawał mięśnia sercowego, zespół przedziału brzusznego, zwężenie tętnicy - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Patofizjologia i mechanizm
Niedokrwienie jelitowe definiuje się jako ograniczenie przepływu krwi przez główne naczynia krezkowe o co najmniej 75% przez ponad 12 godzin, co prowadzi do niedotlenienia i uszkodzenia komórek jelita. Patofizjologia obejmuje mechanizmy takie jak zator tętniczy (50% przypadków ostrego niedokrwienia krezkowego, często pochodzenia sercowego), zakrzepicę tętniczą (15-25%), zakrzepicę żylną (5-15%) oraz niedokrwienie bez niedrożności naczyń (NOMI, 20-30%). Uszkodzenie jelita rozwija się etapowo: od złuszczania kosmków jelitowych po pełnościenną martwicę i perforację, co może prowadzić do zapalenia otrzewnej, sepsy i niewydolności wielonarządowej. Reperfuzja niedokrwionego jelita nasila uszkodzenia poprzez generację reaktywnych form tlenu (ROS) i aktywację neutrofilów, co potęguje stres oksydacyjny i stan zapalny. Na poziomie komórkowym obserwuje się różne formy śmierci komórkowej, w tym apoptozę, piroptozę, ferroptozę oraz martwicę, które przyczyniają się do dysfunkcji bariery jelitowej i rozwoju zespołu niewydolności wielonarządowej.
apoptoza, autofagia, białko C-reaktywne, biomarker, cytrulina, dławica jelitowa, ferroptoza, inflammasom NLRP3, interleukina-6, kosmki jelitowe, martwica jelita, miażdżyca, migotanie przedsionków, niedokrwienie jelit, niedokrwienie jelitowe, niedokrwienie okrężnicy, niewydolność wielonarządowa, oksydaza ksantynowa, ostre niedokrwienie krezkowe, peroksydacja lipidów, piroptoza, prokalcytonina, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, reaktywne formy tlenu, sepsa, tętnica krezkowa dolna, tętnica krezkowa górna, uszkodzenie reperfuzyjne, wstrząs septyczny, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie otrzewnej, zator tętniczy, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żyła krezkowa górna - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Zapobieganie i profilaktyka
Niedokrwienie jelit jest stanem wynikającym z niewystarczającego przepływu krwi przez naczynia krezkowe, co może prowadzić do poważnych powikłań, w tym martwicy jelit. Profilaktyka opiera się na modyfikacji czynników ryzyka takich jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze (≥ 140/90 mmHg), hiperlipidemia, cukrzyca oraz zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza migotanie przedsionków. Kluczowe jest także stosowanie leków przeciwkrzepliwych (np. heparyna niefrakcjonowana) i przeciwpłytkowych (kwas acetylosalicylowy, klopidogrel) u pacjentów z miażdżycą lub po rewaskularyzacji. W profilaktyce istotne są również zdrowy styl życia, kontrola glikemii, regularna aktywność fizyczna oraz szybkie leczenie przepuklin, które mogą prowadzić do uwięźnięcia jelita i niedokrwienia. W ostrym niedokrwieniu jelit niezbędne jest natychmiastowe wdrożenie antybiotykoterapii o szerokim spektrum oraz leczenia przeciwkrzepliwego, a w przypadku zapalenia otrzewnej – pilna laparotomia.
antybiotyk o szerokim spektrum, antykoagulant, deksmedetomidyna, heparyna niefrakcjonowana, hiperlipidemia, klopidogrel, kortykosteroid, kwas acetylosalicylowy, laparotomia, leki przeciwkrzepliwe, leki przeciwpłytkowe, miażdżyca naczyń krezkowych, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie jelit, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, resuscytacja płynowa, stentowanie, wazodylator, zaburzenia elektrolitowe, zakrzepica żył krezkowych, zapalenie otrzewnej, zawał jelit - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Niedokrwienie jelit to stan zagrażający życiu, wynikający z upośledzenia przepływu krwi do jelit, obejmujący niedokrwienie jelita cienkiego (krezkowe) oraz okrężnicy. Klasyfikacja obejmuje niedokrwienie okrężnicy, ostre i przewlekłe niedokrwienie krezkowe, niedrożne niedokrwienie krezkowe oraz nieokluzyjną niedokrwienną chorobę jelit (NOMI). Diagnostyka opiera się na wysokim podejrzeniu klinicznym, typowo nagłym, silnym bólu okołopępkowym, nieproporcjonalnym do badania fizykalnego, oraz badaniach obrazowych takich jak angiografia CT/MR i tomografia komputerowa jamy brzusznej. W badaniach laboratoryjnych często obserwuje się leukocytozę. Wczesna diagnoza i szybka reperfuzja są kluczowe dla zmniejszenia śmiertelności. Leczenie obejmuje resuscytację płynową, tlenoterapię, antybiotykoterapię, leczenie przeciwzakrzepowe heparyną oraz interwencje chirurgiczne, takie jak resekcja martwiczych fragmentów jelita i rewaskularyzacja (angioplastyka, stentowanie, bypass). W przypadku NOMI stosuje się leki rozszerzające naczynia, np. papawerynę.
angiografia CT, angiografia MR, angioplastyka, antybiotykoterapia szerokospektralna, chirurgia kontroli uszkodzeń, heparyna niefrakcjonowana, laparotomia, leczenie przeciwzakrzepowe, martwica jelit, miażdżyca, niedokrwienie jelit, niedokrwienie jelita cienkiego, niedokrwienie jelita grubego, niedokrwienie krezkowe, niedokrwienie okrężnicy, niewydolność wielonarządowa, objawy otrzewnowe, ostre niedokrwienie krezkowe, perforacja jelita, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, resuscytacja płynowa, sepsa, sonda nosowo-żołądkowa, tlenoterapia, ultrasonografia dopplerowska, zakrzepica żył krezkowych, zapalenie otrzewnej, zgorzel - Leksykon chorób i schorzeń
Zakrzepica jelitowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ostra zakrzepica jelitowa (Acute Mesenteric Ischemia, AMI) to stan nagłej utraty ukrwienia tkanki trzewnej, prowadzący do martwicy jelit i wysokiej śmiertelności (40-70%, a w niektórych badaniach nawet do 71% w 30 dni). Kluczowe czynniki prognostyczne śmiertelności pooperacyjnej obejmują podwyższone wartości leukocytów (HR=1,08), mleczanów (HR=1,25), bilirubiny (HR=2,05), kreatyniny (HR=1,48), etiologię niedokrwienia oraz obecność gazu w układzie wrotno-krezkowym (PMVG; HR=23,02). Wskaźniki takie jak Mannheim Peritonitis Index (MPI), Sequential Organ Failure Assessment (SOFA) oraz Multiple Organ Dysfunction (MOD) Score wykazują silną korelację ze śmiertelnością, przy czym wyniki SOFA powyżej 13 i MOD powyżej 12 wiążą się ze 100% śmiertelnością. Nowe nomogramy integrujące wiek, wynik ASA, parametry biochemiczne i obrazowe umożliwiają precyzyjną ocenę ryzyka niedokrwienia i przeżycia po operacji, co może usprawnić codzienną praktykę kliniczną.
antykoagulacja, chirurgia kontroli uszkodzeń, lek wazopresyjny, Mannheim Peritonitis Index, martwica jelit, niedokrwienie jelit, niedokrwienie krezkowe, niedokrwienie tętnicze, niewydolność wielonarządowa, ostre niedokrwienie krezkowe, prokalcytonina, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, Sequential Organ Failure Assessment, stosunek CRP/albumina, uszkodzenie reperfuzyjne, zapalenie otrzewnej, zatorowość płucna