transporter OATP
Transportery OATP (Organic Anion Transporting Polypeptides) to rodzina białek transportowych zlokalizowanych w błonach komórkowych, które odpowiadają za transport anionów organicznych, w tym leków, hormonów steroidowych, kwasów żółciowych i innych substancji endogennych i egzogennych do wnętrza komórek. U ludzi zidentyfikowano 11 różnych izoform OATP, które są kodowane przez rodzinę genów SLCO.
Transportery OATP odgrywają kluczową rolę w farmakokinetyce leków, wpływając na ich wchłanianie, dystrybucję i eliminację. Szczególnie ważne są izoformy OATP1B1 i OATP1B3, które są głównie zlokalizowane w wątrobie i uczestniczą w wychwytywaniu wątrobowym leków, takich jak statyny, niektóre antybiotyki, leki przeciwnowotworowe oraz bilirubin.
Polimorfizmy genetyczne w genach kodujących transportery OATP mogą prowadzić do zmienionej aktywności tych białek, co ma istotne implikacje kliniczne, wpływając na indywidualną odpowiedź na leki, skuteczność terapii oraz ryzyko działań niepożądanych. Interakcje lekowe na poziomie transporterów OATP są ważnym mechanizmem, który może prowadzić do zmienionego stężenia leków w organizmie i potencjalnie do działań niepożądanych lub nieskuteczności leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Wamlox 5 mg + 320 mg
Produkt leczniczy Wamlox zawiera amlodypinę (bloker kanałów wapniowych) oraz walsartan (antagonista receptora angiotensyny II), które wykazują liczne interakcje farmakologiczne. Amlodypina może wchodzić w interakcje z inhibitorami CYP3A4 (np. azole, makrolidy, werapamil, diltiazem), co prowadzi do zwiększenia jej stężenia i nasilenia działania hipotensyjnego, szczególnie u osób starszych. Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) obniżają stężenie amlodypiny, zmniejszając skuteczność leczenia. Jednoczesne stosowanie amlodypiny z symwastatyną w dawce 80 mg zwiększa stężenie symwastatyny o 77%, co wymaga redukcji dawki symwastatyny do 20 mg/dobę. Walsartan może zwiększać stężenie litu w surowicy, co wymaga monitorowania i ostrożności, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków moczopędnych. Ponadto, stosowanie NLPZ z walsartanem może osłabiać efekt przeciwnadciśnieniowy i zwiększać ryzyko pogorszenia czynności nerek oraz hiperkaliemii.
alfa-adrenolityk, amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, azol przeciwgrzybiczny, biodostępność, działanie hipotensyjne, hiperkaliemia, hipertermia złośliwa, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, inhibitor proteazy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek moczopędny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, niedociśnienie ortostatyczne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, podwójna blokada RAA, rabdomioliza, transporter MRP2, transporter OATP, walsartan - Leksykon leków
Interakcje leku – Atorvastatin Teva Pharmaceuticals Polska 20 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne wpływające na jej stężenie w osoczu i ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza miopatii. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) znacząco zwiększają stężenie atorwastatyny, co wymaga redukcji dawki i ścisłego monitorowania. Umiarkowane inhibitory (erytromycyna, diltiazem, amiodaron) również podnoszą stężenie leku, wskazując na konieczność dostosowania dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenie atorwastatyny, potencjalnie zmniejszając jej skuteczność, co wymaga monitorowania efektu terapeutycznego. Inhibitory transporterów (cyklosporyna, letermowir) zwiększają ekspozycję na lek, co także wymaga zmniejszenia dawki i kontroli klinicznej.
białko oporności raka piersi, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, etynyloestradiol, ezetymib, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor transportera, kolchicyna, kolestypol, kwas fusydowy, letermowir, miopatia, noretysteron, P-glikoproteina, pochodna kumaryny, polipeptydy 1B1, polipeptydy 1B3, rabdomioliza, ryfampicyna, transporter OATP, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Primovist 0,25 mmol/ml
Primovist (disodu gadoksetynianu) jest środkiem kontrastowym do MRI, którego mechanizm opiera się na selektywnym wychwycie przez hepatocyty za pośrednictwem transporterów OATP. Silne inhibitory OATP (np. cyklosporyna, rifampicyna, niektóre statyny) mogą teoretycznie zmniejszać efekt wzmocnienia kontrastowego miąższu wątroby, choć brak jest jednoznacznych danych klinicznych potwierdzających tę interakcję. Badania z erytromycyną wykazały brak wpływu na skuteczność i farmakokinetykę Primovistu. Podwyższone stężenia bilirubiny i ferrytyny mogą osłabiać efekt kontrastowy, co należy uwzględnić podczas interpretacji obrazów MRI. Ponadto, Primovist może interferować z oznaczaniem stężenia żelaza w surowicy metodami kompleksometrycznymi (np. ferrocyna) przez okres do 24 godzin po podaniu, powodując błędne wyniki.
bilirubina, choroba wątroby, cyklosporyna, disodu gadoksetynian, erytromycyna, ferrytyna, gadoksetynian disodu, hepatocyt, inhibitor OATP, jon gadolinu, obrazowanie MRI, parametr funkcji wątroby, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rezonans magnetyczny, rifampicyna, środek kontrastowy, statyna, transporter OATP, zaburzenie funkcji wątroby, żelazo w surowicy - Leksykon leków
Interakcje leku – Zentasta 10 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Zentasta, zawierający ezetymib i atorwastatynę, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Atorwastatyna jest metabolizowana przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1/1B3, MDR1 i BCRP, co predysponuje do interakcji z inhibitorami i induktorami tych enzymów i transporterów. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, ketokonazol) mogą zwiększać AUC atorwastatyny nawet 5,9-9,4-krotnie, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub ograniczenia dawki atorwastatyny do 10 mg/dobę z monitorowaniem klinicznym. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. erytromycyna, diltiazem) podnoszą stężenia atorwastatyny 1,3-3,4-krotnie, co wymaga zmniejszenia dawki i monitorowania. Inhibitory BCRP (elbaswir, grazoprewir) zwiększają AUC atorwastatyny 1,9-krotnie, a glekaprewir/pibrentaswir powodują wzrost AUC o 8,3 razy, co jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Fibraty (fenofibrat, gemfibrozyl) zwiększają stężenia ezetymibu i atorwastatyny oraz ryzyko miopatii i rabdomiolizy, dlatego ich łączna terapia nie jest zalecana. Kwas fusydowy znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy, wskazując na konieczność przerwania terapii atorwastatyną podczas stosowania kwasu fusydowego.
białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, cholesterol LDL, cytochrom P450, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, doustny lek antykoncepcyjny, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450, inhibitor cytochromu CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, inhibitor transporterów, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klirens kreatyniny, kwas fusydowy, lek hipolipemizujący, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający kwas żołądkowy, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, pochodna kwasu fibrynowego, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rabdomioliza, transporter OATP