czynne wydzielanie

Czynne wydzielanie (aktywna sekrecja) to fizjologiczny proces transportu substancji przez błony komórkowe, który wymaga nakładu energii metabolicznej. W przeciwieństwie do transportu biernego, czynne wydzielanie umożliwia przemieszczanie cząsteczek przeciwko gradientowi stężeń lub potencjału elektrochemicznego.

W procesie tym uczestniczą specjalne białka transportowe (pompy jonowe), które wykorzystują energię pochodzącą z hydrolizy ATP. Najważniejszym przykładem jest pompa sodowo-potasowa (Na+/K+-ATPaza), odpowiedzialna za utrzymanie gradientu jonowego w komórkach. Czynne wydzielanie odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu nerek, gdzie umożliwia selektywną reabsorpcję i sekrecję jonów oraz innych substancji.

W przewodzie pokarmowym aktywna sekrecja pozwala na wydzielanie enzymów trawiennych, kwasu solnego w żołądku oraz jonów wodorowęglanowych w trzustce. W klinice zaburzenia czynnego wydzielania mogą prowadzić do różnych stanów patologicznych, takich jak zaburzenia elektrolitowe, kwasica czy zasadowica metaboliczna, a także nieprawidłowości w funkcjonowaniu gruczołów wydzielania wewnętrznego i zewnętrznego.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl