wścieklizna
Wścieklizna (łac. rabies) to wirusowa choroba odzwierzęca, wywoływana przez wirusa z rodzaju Lyssavirus, który atakuje ośrodkowy układ nerwowy. Zakażenie następuje najczęściej poprzez pogryzienie przez zarażone zwierzę, gdy wirus dostaje się do organizmu człowieka wraz ze śliną.
Okres inkubacji wścieklizny jest zmienny i trwa od 2 tygodni do nawet roku, zależnie od miejsca i rozległości zranienia oraz dawki wirusa. Początkowo objawy są niespecyficzne: gorączka, ból głowy, nudności, niepokój. W fazie neurologicznej pojawiają się nadpobudliwość, wodowstręt (hydrofobia), ślinowstręt (ptyalofobia), drgawki, porażenia i zaburzenia świadomości.
Wścieklizna nieleczona profilaktycznie przed wystąpieniem objawów klinicznych prowadzi praktycznie w 100% przypadków do śmierci. Dlatego kluczowe znaczenie ma profilaktyka poekspozycyjna, obejmująca oczyszczenie rany oraz szczepienie przeciwko wściekliźnie, a w uzasadnionych przypadkach podanie swoistej immunoglobuliny.
W Polsce prowadzi się regularne szczepienia lisów oraz obowiązkowe szczepienia psów, co znacząco ograniczyło występowanie choroby. Jednak zagrożenie nadal istnieje, szczególnie ze strony dzikich zwierząt, takich jak lisy, nietoperze czy jeże, będących naturalnymi rezerwuarami wirusa.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rabipur nie mniej niż 2,5 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Flury LEP (inaktywowany); 1 dawka (1 ml)
Przeciwwskazania do stosowania szczepionki Rabipur przeciwko wściekliźnie różnią się w zależności od celu podania: profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP) lub poekspozycyjnej (PEP). W profilaktyce przedekspozycyjnej przeciwwskazania obejmują potwierdzone ciężkie reakcje alergiczne na inaktywowany wirus wścieklizny (szczep Flury LEP), składniki pomocnicze oraz śladowe ilości białek jaja kurzego (albumina), ludzkiej albuminy osoczowej, antybiotyków (neomycyna, chlorotetracyklina) i amfoterycyny B. Szczepienie należy odroczyć u pacjentów z ostrą chorobą lub gorączką do czasu poprawy stanu klinicznego. Decyzja o odroczeniu lub odradzeniu szczepienia powinna uwzględniać indywidualną ocenę ryzyka ekspozycji na wirusa oraz stosunek korzyści do potencjalnych działań niepożądanych.
albumina jaja kurzego, albumina osoczowa, amfoterycyna B, białko jaja kurzego, chlorotetracyklina, choroba o ostrym przebiegu, ciężka alergia, ciężka reakcja alergiczna, immunosupresja, inaktywowany wirus wścieklizny, komórki zarodków kurzych, lek immunosupresyjny, lek przeciwalergiczny, nadwrażliwość na antybiotyki, neomycyna, obszar endemiczny, ostra choroba, premedykacja, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, składnik pomocniczy, substancja czynna szczepionki, wirus wścieklizny, wścieklizna, zaburzenie odporności - Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Przeciwwskazania stosowania
Amfoterycyna B, dostępna w postaciach takich jak Abelcet (kompleksy lipidowe), AmBisome liposomal (postać liposomalna) oraz Fungizone (postać konwencjonalna), jest szerokospektralnym lekiem przeciwgrzybiczym. Podstawowym przeciwwskazaniem do jej stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, które różnią się w zależności od preparatu (np. Abelcet zawiera 3,6 mg sodu/ml, co daje 72 mg sodu w fiolce 20 ml, a AmBisome liposomal zawiera 900 mg sacharozy w fiolce). W przypadku preparatów, gdzie amfoterycyna B jest składnikiem pomocniczym, jak szczepionka Rabipur, przeciwwskazania zależą od konkretnego zastosowania – np. w profilaktyce przed ekspozycją (PrEP) przeciwwskazaniem jest poważna reakcja nadwrażliwości, natomiast w profilaktyce po ekspozycji (PEP) przeciwwskazań nie ma ze względu na śmiertelność wścieklizny.
Abelcet, AmBisome liposomal, amfoterycyna B, Fungizone, kompleks lipidowy, nadwrażliwość, postać liposomalna, profilaktyka po ekspozycji, profilaktyka przed ekspozycją, sacharoza, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancja przeciwgrzybicza, szczepionka przeciw wściekliźnie, terapia przeciwgrzybicza, wścieklizna - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Rabipur nie mniej niż 2,5 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Flury LEP (inaktywowany); 1 dawka (1 ml)
Szczepionka przeciw wściekliźnie Rabipur zawiera inaktywowany wirus wścieklizny, szczep Flury LEP, w dawce 1 ml zawierającej co najmniej 2,5 j.m. Wirus namnażany jest na oczyszczonych komórkach zarodków kurzych (PCEC). Produkt może zawierać pozostałości białek jaja kurzego, ludzkiej albuminy osoczowej oraz śladowe ilości antybiotyków: neomycyny, chlorotetracykliny i amfoterycyny B. Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, które mogą upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, lekarz powinien szczegółowo poinformować pacjenta o potencjalnym wpływie szczepionki na funkcje psychomotoryczne, zwłaszcza w pierwszych 24-48 godzinach po podaniu. Zaleca się indywidualne dostosowanie zaleceń, uwzględniając wiek, stan zdrowia i doświadczenie pacjenta w prowadzeniu pojazdów, a także dokumentowanie udzielonych informacji w dokumentacji medycznej.
albumina jaja kurzego, amfoterycyna B, ampułko-strzykawka, białko jaja kurzego, chlorotetracyklina, działanie niepożądane, inaktywowany wirus wścieklizny, ludzka albumina osoczowa, neomycyna, oczyszczone komórki zarodków kurzych, parenteralna droga podania, proszek i rozpuszczalnik do wstrzykiwań, Rabipur, rekonstytucja, roztwór do wstrzykiwań, sprawność psychomotoryczna, szczep Flury LEP, szczepionka przeciw wściekliźnie, wścieklizna - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Wścieklizna stanowi chorobę o wysokiej śmiertelności, co wymaga bezwzględnego stosowania szczepień ochronnych u kobiet ciężarnych i karmiących piersią w przypadku ekspozycji na wirusa. Szczepionka Verorab, zawierająca inaktywowany szczep wirusa wścieklizny Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M w dawce 3,25 j.m. na 0,5 ml, nie wykazuje szkodliwego wpływu na płodność, przebieg ciąży ani rozwój płodu na podstawie badań toksyczności u zwierząt oraz ograniczonych danych klinicznych. W okresie laktacji szczepionka jest bezpieczna i nie wymaga przerwania karmienia piersią. Zawartość fenyloalaniny (4,1 µg) w szczepionce nie stanowi przeciwwskazania, nawet u pacjentek z fenyloketonurią, ze względu na bardzo niską ilość substancji.
ekspozycja na wirusa, fenyloalanina, fenyloketonuria, inaktywowany szczep wirusa, inaktywowany wirus wścieklizny, karmienie piersią, komórki Vero, profilaktyka, schemat szczepień ochronnych, schemat szczepienia, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, wirus wścieklizny, wścieklizna, zaburzenie płodności - Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Epidemiologia
Wścieklizna (rabies) pozostaje śmiertelną, ale w pełni zapobiegającą chorobą wirusową, która rocznie powoduje około 59 000 zgonów na świecie, z czego 95% przypadków występuje w Afryce i Azji, głównie wśród dzieci poniżej 15 roku życia. Głównym rezerwuarem i źródłem zakażeń u ludzi są psy, odpowiadające za 99% przypadków. W krajach rozwiniętych, takich jak USA i Kanada, wścieklizna u ludzi jest rzadka (<10 przypadków rocznie), a choroba u zwierząt domowych została znacznie ograniczona dzięki szczepieniom i nadzorowi epidemiologicznemu. W USA w 2022 roku odnotowano 3 579 przypadków wścieklizny u zwierząt, głównie dzikich (nietoperze 33,9%, szopy 28,1%, skunksy 18,9%, lisy 8,6%). Diagnostyka opiera się na testach immunofluorescencyjnych, immunohistochemii i RT-qPCR, a nadzór jest prowadzony przez sieć laboratoriów i departamentów zdrowia publicznego. Kluczowe działania prewencyjne obejmują szczepienia zwierząt domowych, profilaktykę poekspozycyjną (PEP) u ludzi oraz kontrolę populacji dzikich zwierząt poprzez doustne szczepienia (ORV).
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rabipur nie mniej niż 2,5 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Flury LEP (inaktywowany); 1 dawka (1 ml)
Szczepionka Rabipur, zawierająca co najmniej 2,5 j.m. inaktywowanego wirusa wścieklizny (szczep Flury LEP) na komórkach PCEC, stosowana jest w dawce 1 ml zarówno w szczepieniach pierwotnych, jak i przypominających. U osób nieszczepionych zaleca się pierwotny cykl szczepienia obejmujący trzy dawki według schematu klasycznego (dni 0, 7, 21/28) lub przyspieszonego (dni 0 i 7), przy czym u pacjentów z obniżoną odpornością obowiązuje wyłącznie schemat klasyczny z koniecznością kontroli serologicznej (przeciwciała ≥0,5 j.m./ml) 2-4 tygodnie po pierwszej dawce. Szczepienia przypominające standardowo podaje się co 2-5 lat, a ich termin po schemacie przyspieszonym wymaga potwierdzenia poziomu przeciwciał. Rabipur może być stosowany jako dawka przypominająca także u osób wcześniej szczepionych szczepionkami HDCV.
badanie serologiczne, charakterystyka produktu leczniczego, cykl szczepienia, dawka przypominająca, immunoglobulina, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, inaktywowany wirus wścieklizny, kategoria ekspozycji, komórki diploidalne, lek immunosupresyjny, mięsień naramienny, oczyszczone komórki zarodków kurzych, odpowiedź immunologiczna, pacjent immunokompetentny, pacjent z obniżoną odpornością, PCEC, podanie domięśniowe, poziom przeciwciał, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przednio-boczna część uda, rekonstytucja szczepionki, schemat Essen, schemat klasyczny szczepienia, schemat przyspieszony szczepienia, schemat Zagrzeb, szczep Flury LEP, wścieklizna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Verorab
Produkt leczniczy VERORAB, szczepionka przeciw wściekliźnie produkowana w hodowlach komórkowych, wymaga szczególnej ostrożności podczas podawania, zwłaszcza u pacjentów z alergią na antybiotyki takie jak polimyksyna B, streptomycyna czy neomycyna. Zaleca się ścisłe przestrzeganie schematu szczepień oraz dokumentowanie nazwy i numeru serii produktu w dokumentacji medycznej dla zapewnienia identyfikowalności. Po podaniu szczepionki mogą wystąpić reakcje wazowagalne, hiperwentylacja lub reakcje stresowe, które mogą poprzedzać lub towarzyszyć szczepieniu, dlatego konieczne jest wdrożenie procedur zapobiegających urazom. Szczepionka zawiera 4,1 µg fenyloalaniny na dawkę 0,5 ml (0,068 µg/kg dla osoby 60 kg), co jest istotne u pacjentów z fenyloketonurią. Produkt zawiera także mniej niż 1 mmol potasu (39 mg) i sodu (23 mg) na dawkę, co jest ważne dla pacjentów na dietach kontrolujących te pierwiastki.
badanie serologiczne, bezdech, fenyloalanina, fenyloketonuria, hiperwentylacja, kortykosteroid, leczenie immunosupresyjne, neomycyna, niedobór odporności, objaw neurologiczny, parestezja, podanie donaczyniowe, polimyksyna B, reakcja anafilaktyczna, reakcja wazowagalna, streptomycyna, technika aspiracji, trombocytopenia, wścieklizna, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie widzenia - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Interakcje
Polisacharydowe szczepionki otoczkowe, takie jak PNEUMOVAX 23 (zawierający 23 serotypy Streptococcus pneumoniae) oraz TYPHIM Vi (polisacharyd Vi Salmonella typhi), wykazują możliwość bezpiecznego jednoczesnego podania z wieloma innymi szczepionkami, pod warunkiem stosowania osobnych strzykawek i różnych miejsc iniekcji, co minimalizuje ryzyko lokalnych i ogólnoustrojowych reakcji poszczepiennych. Szczepionki te mogą być podawane równocześnie z preparatami przeciw grypie, żółtej gorączce, błonicy, tężcowi, poliomyelitis, wściekliźnie, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych (Neisseria meningitidis serotypy A i C) oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B. W dokumentacji nie odnotowano specyficznych interakcji z alkoholem, jednak ze względu na potencjalne działanie immunosupresyjne alkoholu zaleca się rozważenie ograniczenia jego spożycia przed i po szczepieniu.
dur brzuszny, dysfagia, immunizacja, immunogenność, immunosupresja, miano przeciwciał, Neisseria meningitidis, odpowiedź immunologiczna, PNEUMOVAX 23, poliomyelitis, polisacharyd otoczkowy pneumokoka, reakcja poszczepienna, Salmonella typhi, szczepionka polisacharydowa, szczepionka przeciw grypie, szczepionka przeciw półpaścowi, TYPHIM Vi, wirusowe zapalenie wątroby, wścieklizna, zakażenie pneumokokowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, żółta gorączka, Zostavax - Leksykon substancji czynnych
Chlorotetracyklina – Dawkowanie i sposób podawania
Chlorotetracyklina, stosowana miejscowo w postaci maści Chlorocyclinum 3% (30 mg chlorowodorku chlorotetracykliny na gram podłoża), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego i jest aplikowana na zmienione chorobowo miejsca 3-5 razy na dobę. Alternatywnie, w przypadku głębszych zmian skórnych lub konieczności zwiększonej penetracji, zaleca się stosowanie opatrunku zamkniętego. Podczas wywiadu medycznego należy szczegółowo instruować pacjenta o prawidłowej aplikacji cienkiej warstwy maści na całą powierzchnię zmiany, higienie rąk oraz konieczności regularności stosowania. Należy również uwzględnić potencjalne interakcje z innymi miejscowymi preparatami, zwłaszcza zawierającymi metale (cynk, aluminium, magnez, wapń, żelazo), retinol lub kortykosteroidy, które mogą wpływać na skuteczność lub bezpieczeństwo terapii.
absorpcja ogólnoustrojowa, antagonizm lekowy, antybiotyk o szerokim spektrum, aplikacja leku, chlorowodorek chlorotetracykliny, działanie niepożądane, infekcja bakteryjna, interakcja lekowa, kortykosteroid miejscowy, monitorowanie leczenia, nadkażenie, nadwrażliwość na antybiotyki, opatrunek zamknięty, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, reakcja alergiczna, substancja czynna, synergizm lekowy, szczepionka przeciw wściekliźnie, tetracyklina, wścieklizna, wywiad medyczny, zaburzenie czynności wątroby, zmiana skórna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rabipur nie mniej niż 2,5 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Flury LEP (inaktywowany); 1 dawka (1 ml)
Szczepionka Rabipur to inaktywowana szczepionka przeciw wściekliźnie, zawierająca co najmniej 2,5 j.m. wirusa wścieklizny szczepu Flury LEP, namnażanego na oczyszczonych komórkach zarodków kurzych (PCEC). Preparat jest dostępny w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rabipur jest wskazany do czynnego uodpornienia przeciw wściekliźnie u pacjentów we wszystkich grupach wiekowych, zarówno w profilaktyce przedekspozycyjnej u osób z grup ryzyka, jak i w profilaktyce poekspozycyjnej po kontakcie z wirusem. Szczepionka może być stosowana u niemowląt, dzieci, dorosłych oraz seniorów, zgodnie z aktualnymi zaleceniami krajowymi i międzynarodowymi.
amfoterycyna B, białko jaja kurzego, chlorotetracyklina, czynne uodpornienie, ekspozycja na wirusa, komórki zarodków kurzych, ludzka albumina osoczowa, neomycyna, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, profilaktyka wścieklizny, szczep Flury LEP, szczepionka inaktywowana, wirus wścieklizny, wścieklizna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Verorab 3,25 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M (inaktywowany)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
VERORAB to szczepionka przeciw wściekliźnie dla ludzi, dostępna w formie liofilizowanego proszku oraz rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Preparat zawiera inaktywowany wirus wścieklizny szczepu Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M w ilości 3,25 j.m. na 0,5 ml po rekonstytucji. Wirus namnażany jest w komórkach VERO, a jego ilość oznaczana testem ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Substancje pomocnicze obejmują m.in. fenyloalaninę (4,1 µg), maltrozę, albuminę ludzką oraz składniki podłoża Basal Medium Eagle. Szczepionka wymaga rekonstytucji poprzez dodanie 0,5 ml rozpuszczalnika do fiolki z proszkiem, po czym należy uzyskać jednorodną, przejrzystą zawiesinę bez cząstek. Procedura rekonstytucji różni się w zależności od formy rozpuszczalnika (ampułko-strzykawka lub ampułka), a do podania należy użyć nowej igły i strzykawki, dostosowując długość igły do pacjenta.
albumina ludzka, fenyloalanina, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, komórki Vero, kwas solny, liofilizowany proszek, podanie domięśniowe, podanie śródskórne, rekonstytucja proszku, sole mineralne, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, warunki aseptyczne, wścieklizna, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie śródskórne, zakażenie krzyżowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Rabipur nie mniej niż 2,5 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Flury LEP (inaktywowany); 1 dawka (1 ml)
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa szczepionki Rabipur, zawierającej inaktywowany wirus wścieklizny szczepu Flury LEP, wykazały brak toksyczności ostrej i przewlekłej po jednokrotnym i wielokrotnym podaniu. Nie zaobserwowano nieoczekiwanych reakcji ani toksycznego wpływu na narządy wewnętrzne, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa preparatu. Testy miejscowej tolerancji nie wykazały nasilonych reakcji w miejscu podania, takich jak zaczerwienienie, obrzęk czy ból, co wskazuje na dobrą tolerancję szczepionki. W badaniach nie oceniano genotoksyczności, rakotwórczości ani wpływu na reprodukcję, co jest zgodne z obowiązującymi wytycznymi regulacyjnymi dla inaktywowanych szczepionek wirusowych, ze względu na niskie ryzyko takich efektów biologicznych.
albumina jaja kurzego, albumina osoczowa, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, genotoksyczność, inaktywowana szczepionka wirusowa, inaktywowany wirus wścieklizny, komórki zarodków kurzych, rakotwórczość, reakcja alergiczna, reakcje miejscowe, szczepionka Rabipur, toksyczność narządowa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, wielokrotne podanie, wścieklizna - Leksykon substancji czynnych
Chlorotetracyklina – Przeciwwskazania stosowania
Chlorotetracyklina, będąca antybiotykiem z grupy tetracyklin, występuje m.in. w preparacie Chlorocyclinum 3% (30 mg chlorowodorku chlorotetracykliny w 1 g maści). Główne przeciwwskazania do jej stosowania obejmują nadwrażliwość na chlorotetracyklinę lub inne tetracykliny (ze względu na reakcje krzyżowe), nadwrażliwość na substancje pomocnicze oraz wiek poniżej 12 lat, ze względu na ryzyko zaburzeń rozwoju zębów i kości. Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie chlorotetracykliny w szczepionkach zawierających jej śladowe ilości, takich jak Rabipur – przeciwwskazaniem do profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP) jest poważna reakcja nadwrażliwości lub ostra choroba z gorączką, natomiast w profilaktyce poekspozycyjnej (PEP) szczepienie należy przeprowadzić niezależnie od tych czynników ze względu na wysokie ryzyko śmiertelności wścieklizny.
chlorotetracyklina, chlorowodorek chlorotetracykliny, choroba o ostrym przebiegu, działanie niepożądane, nadwrażliwość na substancję czynną, premedykacja, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwwskazanie, Rabipur, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, struktura zęba, substancja pomocnicza, szczepionka, szczepionka przeciw wściekliźnie, tetracykliny, wścieklizna, zaburzenie rozwoju zębów - Leksykon leków
Przedawkowanie – Verorab 3,25 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M (inaktywowany)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
VERORAB to szczepionka przeciw wściekliźnie dla ludzi, zawierająca inaktywowany wirus szczepu Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, namnażany w komórkach VERO, w dawce 3,25 j.m. na 0,5 ml. Do tej pory nie zgłoszono przypadków przedawkowania tej szczepionki, co oznacza brak danych klinicznych dotyczących objawów toksyczności po podaniu dawki wyższej niż zalecana. W związku z tym nie ustalono specyficznego postępowania ani antidotum w przypadku ewentualnego przedawkowania. Zalecane jest jednak ścisłe przestrzeganie dawkowania i schematu podawania, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych.
- Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Leczenie
Wścieklizna jest wirusową chorobą układu nerwowego o niemal 100% śmiertelności po wystąpieniu objawów klinicznych. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) jest kluczowa i obejmuje natychmiastowe przemycie rany wodą z mydłem przez co najmniej 15 minut, podanie ludzkiej immunoglobuliny przeciwko wściekliźnie (HRIG) w dawce 20 j.m./kg masy ciała, z infiltracją całej dawki w okolicę rany oraz podanie inaktywowanej szczepionki przeciwko wściekliźnie według schematu: u osób nieszczepionych 4 dawki w dniach 0, 3, 7 i 14 (z piątą dawką w dniu 28 u pacjentów z zaburzeniami odporności), a u osób wcześniej zaszczepionych 2 dawki w dniach 0 i 3 bez HRIG. Szczepionki podaje się domięśniowo w mięsień naramienny lub przednio-boczną część uda u dzieci. Brak skutecznego leczenia po wystąpieniu objawów klinicznych, a opieka paliatywna obejmuje intensywną terapię kardiologiczno-oddechową i leczenie objawowe, w tym haloperidol (10-20 mg/24h) na pobudzenie i lęk. Protokół Milwaukee, polegający na śpiączce farmakologicznej i terapii przeciwwirusowej, nie wykazał skuteczności i nie jest zalecany.
fawipirawir, hipotermia terapeutyczna, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, lek przeciwbólowy, lek przeciwwirusowy, lek sedatywny, ludzka immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, mięsień naramienny, okres inkubacji, opieka paliatywna, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało monoklonalne, reakcja alergiczna, śpiączka farmakologiczna, środek dezynfekujący, szczepionka inaktywowana, terapia neuroprotekcyjna, układ nerwowy, wścieklizna, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenia odporności, zapalenie mózgu - Leksykon leków
Interakcje leku – Typhim Vi 25 mcg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego (Vi) Salmonella typhi (szczep Ty2)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka TYPHIM Vi, zawierająca 25 µg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego Vi Salmonella typhi w dawce 0,5 ml, może być podawana jednocześnie z wieloma innymi szczepionkami, pod warunkiem wstrzykiwania ich w różne miejsca ciała. Badania kliniczne nie wykazały istotnych interakcji farmakodynamicznych ani wpływu na immunogenność szczepionek przeciw żółtej gorączce, błonicy, tężcowi, poliomyelitis (IPV i OPV), wściekliźnie, Neisseria meningitidis serogrup A i C, WZW typu A i B. Szczepionka jest inaktywowaną formą, co minimalizuje ryzyko interakcji z żywymi szczepionkami. U pacjentów poddanych terapii immunosupresyjnej (kortykosteroidy, cytostatyki, leki biologiczne) obserwuje się potencjalne osłabienie odpowiedzi immunologicznej, dlatego zaleca się odroczenie szczepienia do zakończenia leczenia, jeśli to możliwe.
błonica, choroba Heinego-Medina, cytostatyk, dur brzuszny, immunogenność, kortykosteroid, leczenie immunosupresyjne, lek biologiczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwgorączkowy, lek przeciwmalaryczny, miejscowa reakcja niepożądana, Neisseria meningitidis, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odpowiedź immunologiczna, paracetamol, poliomyelitis, polisacharyd otoczkowy Salmonella typhi, reakcja wazowagalna, szczepionka inaktywowana, szczepionka Typhim Vi, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, żółta gorączka - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mózgu – Zapobieganie i profilaktyka
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) stanowi poważne zagrożenie neurologiczne, a jego profilaktyka opiera się przede wszystkim na szczepieniach oraz unikaniu ukłuć przez kleszcze. Szczepionka TICOVAC, zatwierdzona przez FDA w 2021 roku dla osób od 1 roku życia, podawana jest w schemacie 3 dawek, z dawką przypominającą co około 3 lata w przypadku dalszego narażenia. Profilaktyka obejmuje także stosowanie odzieży ochronnej, repelentów z DEET, impregnowanie odzieży permetryną (0,5%) oraz unikanie obszarów endemicznych w sezonie aktywności kleszczy. Dodatkowo, istotne jest unikanie spożycia niepasteryzowanych produktów mlecznych, które mogą przenosić wirusa KZM drogą pokarmową, co podkreśla konieczność spożywania wyłącznie pasteryzowanego mleka i produktów mlecznych w obszarach ryzyka.
choroba wirusowa, cytomegalowirus, DEET, herpeswirus, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, IR3535, japońskie zapalenie mózgu, kleszczowe zapalenie mózgu, lek przeciwpadaczkowy, letermowir, ludzki herpeswirus 6, monitorowanie EEG, napad padaczkowy, niepasteryzowany produkt mleczny, obszar endemiczny, olejek z eukaliptusa cytrynowego, permetryna, pikarydyna, powikłanie neurologiczne, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało IgG, przeszczep komórek macierzystych, skala Glasgow, środek odstraszający kleszcze, stan padaczkowy, szczepionka MMR, szczepionka żywa atenuowana, Toxoplasma, trimetoprim-sulfametoksazol, wirusowe zapalenie mózgu, wścieklizna - Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wścieklizna (Rabies) jest chorobą odzwierzęcą o niemal 100% śmiertelności po wystąpieniu objawów klinicznych, zgon następuje zwykle w ciągu 3-10 dni od ich pojawienia się. Po przedostaniu się wirusa do ośrodkowego układu nerwowego leczenie jest nieskuteczne, a rokowanie wyjątkowo niekorzystne. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) jest niemal w 100% skuteczna, pod warunkiem wdrożenia przed wystąpieniem symptomów. Niepowodzenie PEP wynika z opóźnionego podania, błędów w aplikacji immunoglobuliny lub szczepionki oraz stosowania preparatów niskiej jakości. Nieliczne, wyjątkowe przypadki przeżycia dotyczą głównie wariantów wirusa pochodzących od nietoperzy, jednak nawet one wiążą się z ciężkimi deficytami neurologicznymi. WHO zaleca kompleksową opiekę paliatywną po pojawieniu się objawów.
choroba odzwierzęca, choroba zakaźna, deficyt neurologiczny, immunoglobulina przeciwko wściekliźnie, lyssawirus, miano przeciwciał, nadzór epidemiologiczny, ośrodkowy układ nerwowy, preparat biologiczny, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało neutralizujące, serologia, śmiertelność, status szczepienia, szczepienie poekspozycyjne, uczenie maszynowe, wirus wścieklizny, wścieklizna, zaniedbana choroba tropikalna - Leksykon chorób i schorzeń
Wścieklizna – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wścieklizna to śmiertelna choroba wirusowa wywołana przez neurotropowy wirus z rodziny Rhabdoviridae, atakujący ośrodkowy układ nerwowy i prowadzący do zapalenia mózgu oraz rdzenia kręgowego. Okres inkubacji wynosi średnio 3-8 tygodni, ale może trwać od kilku dni do roku. Po wystąpieniu objawów klinicznych, takich jak gorączka, bóle głowy, pobudzenie, halucynacje, wodowstręt i porażenie mięśni oddechowych, choroba jest praktycznie zawsze śmiertelna w ciągu 7-14 dni. Diagnostyka opiera się na historii ekspozycji i objawach klinicznych, a profilaktyka obejmuje szczepienia zwierząt, profilaktykę przedekspozycyjną (PrEP) u osób z grup ryzyka oraz profilaktykę poekspozycyjną (PEP), która polega na dokładnym przemyciu rany przez co najmniej 15 minut, podaniu serii szczepionek oraz immunoglobuliny przeciwko wściekliźnie (HRIG) w dawce 20 IU/kg masy ciała. Szczepionki podaje się domięśniowo w mięsień naramienny, unikając mięśni pośladkowych ze względu na słabe wchłanianie.
błony śluzowe, dysfagia, faza prodromalna, gruczoły ślinowe, halucynacje, hydrofobia, neurotropowy, objawy grypopodobne, okres inkubacji, opieka paliatywna, ośrodkowy układ nerwowy, paraliż, PEP, podanie śródskórne, porażenie, PrEP, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciała monoklonalne, szczepienie zwierząt, wirus wścieklizny, wścieklizna, zakażenie bakteryjne, zakażenie wtórne, zapalenie mózgu, zapalenie mózgu i rdzenia