Przeciwwskazania stosowania leku Rabipur

Przeciwwskazania do stosowania szczepionki przeciwko wściekliźnie Rabipur różnią się znacząco w zależności od tego, czy szczepionka ma być podana w ramach profilaktyki przed ekspozycją (PrEP), czy profilaktyki po ekspozycji (PEP) na wirusa wścieklizny. Istotne jest rozróżnienie tych dwóch sytuacji klinicznych ze względu na odmienny stosunek korzyści do ryzyka w każdym z tych przypadków.¹

Przeciwwskazania do profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP)

W przypadku planowanego szczepienia przed możliwą ekspozycją na wirusa wścieklizny (profilaktyka przedekspozycyjna) należy wziąć pod uwagę następujące przeciwwskazania:²

• Stwierdzona w wywiadzie poważna reakcja nadwrażliwości na substancję czynną szczepionki (inaktywowany wirus wścieklizny, szczep Flury LEP)³
• Nadwrażliwość na którykolwiek składnik pomocniczy szczepionki⁴
• Nadwrażliwość na substancje występujące w śladowych ilościach w szczepionce, takie jak:⁵
  • Białka jaja kurzego (np. albumina jaja kurzego) – szczepionka zawiera pozostałości tych białek, ponieważ wirus jest namnażany na oczyszczonych komórkach zarodków kurzych (PCEC)⁶
  • Ludzka albumina osoczowa⁷
  • Antybiotyki: neomycyna, chlorotetracyklina⁸
  • Amfoterycyna B⁹

Dodatkowo, odroczenie szczepienia w ramach profilaktyki przedekspozycyjnej jest wskazane u pacjentów z:¹⁰

• Chorobą o ostrym przebiegu – szczepienie należy odroczyć do czasu poprawy stanu klinicznego pacjenta¹¹
• Gorączką – zaleca się poczekać z podaniem szczepionki do momentu ustąpienia stanu gorączkowego¹²

Przeciwwskazania do profilaktyki poekspozycyjnej (PEP)

W przypadku profilaktyki po ekspozycji na wirusa wścieklizny nie istnieją przeciwwskazania do zastosowania szczepionki Rabipur. Jest to fundamentalna zasada postępowania w przypadku podejrzenia kontaktu z wirusem wścieklizny. Wynika to z faktu, że zachorowanie na wściekliznę prowadzi praktycznie zawsze do zgonu pacjenta, podczas gdy ryzyko związane z podaniem szczepionki jest znacznie mniejsze.¹³

Nawet u pacjentów z ciężkimi alergiami na składniki szczepionki, chorobami o ostrym przebiegu czy gorączką, należy zastosować profilaktykę poekspozycyjną. W takich przypadkach lekarz powinien rozważyć zastosowanie odpowiedniej premedykacji i zapewnić możliwość monitorowania pacjenta po szczepieniu oraz dostępność środków przeciwdziałających ewentualnym reakcjom anafilaktycznym.¹⁴

Kiedy odradzić stosowanie szczepionki Rabipur?

Decyzja o odradzeniu stosowania szczepionki Rabipur powinna uwzględniać rozróżnienie między profilaktyką przedekspozycyjną a poekspozycyjną:

Odradzenie profilaktyki przedekspozycyjnej

Lekarz powinien rozważyć odradzenie stosowania szczepionki Rabipur w ramach profilaktyki przedekspozycyjnej w następujących przypadkach:

• U pacjentów z potwierdzoną historią ciężkich reakcji alergicznych na poprzednie dawki szczepionki przeciwko wściekliźnie lub na którykolwiek składnik szczepionki¹⁵
• U osób z udokumentowaną ciężką alergią na białka jaja kurzego¹⁶
• U pacjentów z nadwrażliwością na antybiotyki obecne w śladowych ilościach w szczepionce (neomycyna, chlorotetracyklina, amfoterycyna B)¹⁷

W przypadku ostrej choroby przebiegającej z gorączką, szczepienie przedekspozycyjne powinno zostać odroczone do czasu ustąpienia objawów. Nie jest to jednak bezwzględne przeciwwskazanie, a jedynie zalecenie tymczasowego odroczenia szczepienia.¹⁸

Wskazania odnoszące się do profilaktyki poekspozycyjnej

W przypadku profilaktyki poekspozycyjnej nie należy odradzać stosowania szczepionki Rabipur w żadnej sytuacji, ponieważ ryzyko zgonu z powodu wścieklizny jest nieporównywalnie większe niż ryzyko powikłań poszczepiennych.¹⁹

Nawet u pacjentów z wcześniejszymi ciężkimi reakcjami alergicznymi na składniki szczepionki, szczepienie poekspozycyjne powinno być przeprowadzone, jednak w warunkach specjalistycznych, z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności, takich jak:

• Premedykacja lekami przeciwalergicznymi
• Wydłużony okres obserwacji po szczepieniu
• Dostępność sprzętu i leków do opanowania ewentualnej reakcji anafilaktycznej
• Możliwość natychmiastowej interwencji medycznej

Warunki wymagające szczególnej uwagi

Istnieją sytuacje, w których stosowanie szczepionki Rabipur wymaga szczególnych środków ostrożności, ale nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania:

Szczepienie przedekspozycyjne w sytuacjach szczególnych

• U pacjentów z łagodniejszymi reakcjami alergicznymi na składniki szczepionki – szczepienie może być przeprowadzone pod ścisłym nadzorem medycznym
• U osób z zaburzeniami odporności – odpowiedź immunologiczna może być słabsza, co może wymagać monitorowania poziomu przeciwciał i ewentualnego podania dodatkowych dawek
• U pacjentów przyjmujących leki immunosupresyjne lub z chorobami powodującymi immunosupresję – szczepienie może być mniej skuteczne

We wszystkich tych przypadkach decyzja o szczepieniu powinna być podjęta indywidualnie, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka dla danego pacjenta.

Szczególne populacje pacjentów

Decyzja o odradzeniu szczepienia przedekspozycyjnego może wynikać również z oceny ryzyka narażenia na wirusa wścieklizny:

• U osób z minimalnym ryzykiem ekspozycji na wirusa wścieklizny, przy jednoczesnym występowaniu przeciwwskazań do szczepienia przedekspozycyjnego, można rozważyć odradzenie rutynowego szczepienia profilaktycznego
• U osób z wysokim ryzykiem ekspozycji (np. weterynarzy, laborantów pracujących z wirusem wścieklizny, osób wyjeżdżających do obszarów endemicznych) należy dążyć do przeprowadzenia szczepienia przedekspozycyjnego mimo potencjalnych przeciwwskazań, stosując odpowiednie środki ostrożności

Niezależnie od powyższych wskazań, należy pamiętać, że w przypadku podejrzenia kontaktu z wirusem wścieklizny, profilaktyka poekspozycyjna jest zawsze bezwzględnie wskazana, ponieważ wścieklizna jest chorobą śmiertelną, a właściwa profilaktyka poekspozycyjna praktycznie zawsze zapobiega rozwojowi choroby.²⁰