białko nośnikowe hOAT 1
Białko nośnikowe hOAT 1 (human Organic Anion Transporter 1) to specyficzny transporter anionów organicznych znajdujący się głównie w nerkach, odpowiedzialny za aktywne przenoszenie różnych związków endogennych i ksenobiotyków. Jest kodowany przez gen SLC22A6 i odgrywa kluczową rolę w procesie sekrecji kanalikowej leków, toksyn i metabolitów.
hOAT 1 zlokalizowany jest przede wszystkim w błonie podstawno-bocznej komórek nabłonkowych kanalików proksymalnych nerek, gdzie uczestniczy w pierwszym etapie transportu anionów organicznych z krwi do światła kanalików nerkowych. Białko to wykazuje powinowactwo do wielu substancji, w tym leków przeciwzapalnych, antybiotyków, diuretyków, leków przeciwwirusowych oraz endogennych związków takich jak kwasy organiczne.
Polimorfizmy genu kodującego hOAT 1 mogą wpływać na aktywność transportera, co przekłada się na różnice w farmakokinetyce i farmakodynamice leków będących substratami tego białka. Inhibicja hOAT 1 może prowadzić do istotnych klinicznie interakcji lekowych oraz zwiększonego ryzyka nefrotoksyczności. Poznanie funkcji i mechanizmów regulacji tego transportera ma znaczenie dla optymalizacji terapii i indywidualizacji dawkowania leków wydalanych drogą nerkową.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Tenofowir dizoproksylu wykazuje niskie ryzyko interakcji farmakokinetycznych związanych z CYP450, jednakże istnieją istotne przeciwwskazania do jednoczesnego stosowania z niektórymi lekami. Przeciwwskazane jest łączenie tenofowiru z innymi produktami zawierającymi tenofowir (dizoproksyl lub alafenamid) oraz z adefowirem dipiwoksylu. Jednoczesne podawanie z dydanozyną zwiększa jej stężenie o 40-60%, co podnosi ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak zapalenie trzustki i kwasica mleczanowa. Tenofowir jest głównie wydalany przez nerki, dlatego współstosowanie z lekami nefrotoksycznymi (aminoglikozydy, amfoterycyna B, foskarnet, gancyklowir, pentamidyna, wankomycyna, cydofowir, interleukina-2) lub lekami konkurującymi o czynne wydzielanie kanalikowe (np. cydofowir) może prowadzić do zwiększenia stężenia tenofowiru i nasilenia nefrotoksyczności. Szczególną ostrożność wymaga także łączenie z inhibitorami proteazy wzmacnianymi rytonawirem (atazanawir, lopinawir, darunawir), które podnoszą stężenie tenofowiru i mogą nasilać nefrotoksyczność, co wymaga dokładnego monitorowania funkcji nerek.
adefowir dipiwoksylu, alafenamid tenofowiru, amfoterycyna B, aminoglikozyd, atazanawir/rytonawir, białko nośnikowe hOAT 1, białko nośnikowe hOAT 3, białko nośnikowe MRP 4, biodostępność tenofowiru, cydofowir, cytochrom P450, darunawir rytonawir, dydanozyna, działanie nefrotoksyczne, efawirenz, emtrycytabina, entekawir, foskarnet, gancyklowir, hormonalny środek antykoncepcyjny, indynawir, inhibitor proteazy, interakcja farmakokinetyczna, interleukina-2, kobicystat, kwasica mleczanowa, lamiwudyna, ledipaswir/sofosbuwir, lek przeciwretrowirusowy, lek przeciwwirusowy, lopinawir/rytonawir, metadon, nelfinawir, pentamidyna, rybawiryna, ryfampicyna, sakwinawir, takrolimus, tenofowir dizoproksylu, toksyczność nerkowa, wankomycyna, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie HIV, zapalenie trzustki -
Leksykon substancji czynnych
Tenofowir dizoproksyl, stosowany w terapii HIV oraz przewlekłego WZW typu B, charakteryzuje się niskim ryzykiem interakcji przez CYP450, jednak jego specyficzny metabolizm i wydalanie nerkowe predysponują do licznych klinicznie istotnych interakcji. Przeciwwskazane jest łączenie tenofowiru z innymi analogami tenofowiru lub cytydyny (np. lamiwudyna) oraz adefowirem dipiwoksylu ze względu na ryzyko nakładania się toksyczności. Szczególnie niezalecane jest jednoczesne stosowanie z dydanozyną, które zwiększa jej AUC o 40-60%, co może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak zapalenie trzustki i kwasica mleczanowa. Wydalanie tenofowiru przez nerki wymaga ostrożności przy podawaniu z lekami nefrotoksycznymi (aminoglikozydy, amfoterycyna B, foskarnet, gancyklowir, pentamidyna, wankomycyna, cydofowir, interleukina-2) oraz takrolimusem, z koniecznością ścisłego monitorowania funkcji nerek.
adefowir dipiwoksylu, alafenamid tenofowiru, amfoterycyna B, aminoglikozyd, analog cytydyny, atazanawir, badanie farmakokinetyczne, białko nośnikowe hOAT 1, białkomocz, cydofowir, cytochrom P450, czynność nerek, darunawir, dydanozyna, działanie hepatotoksyczne, działanie nefrotoksyczne, efawirenz, emtrycytabina, filtracja kłębuszkowa, foskarnet, funkcja nerek, gancyklowir, inhibitor proteazy HIV, interleukina-2, kwasica mleczanowa, lamiwudyna, ledipaswir, limfocyt CD4+, lopinawir, metadon, nelfinawir, pentamidyna, rybawiryna, ryfampicyna, sakwinawir, sofosbuwir, środek antykoncepcyjny, stężenie kreatyniny, takrolimus, tenofowir dizoproksyl, wankomycyna, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenie czynności nerek, zapalenie trzustki -
Leksykon leków
Tenofovir Zentiva, zawierający tenofowiru dizoproksyl, wykazuje niskie ryzyko interakcji farmakokinetycznych z udziałem CYP450, jednak niezalecane jest jednoczesne stosowanie z innymi produktami zawierającymi tenofowiru dizoproksyl lub alafenamid, a także z adefowirem dipiwoksylu i dydanozyną. Równoczesne podawanie tenofowiru i dydanozyny może zwiększyć ekspozycję na dydanozynę o 40-60%, co podnosi ryzyko działań niepożądanych, w tym zapalenia trzustki i kwasicy mleczanowej. Ze względu na głównie nerkową eliminację tenofowiru, należy unikać kojarzenia z lekami nefrotoksycznymi (aminoglikozydy, amfoterycyna B, foskarnet, gancyklowir, pentamidyna, wankomycyna, cydofowir, interleukina-2) oraz monitorować czynność nerek podczas stosowania z takrolimusem. Spożycie alkoholu podczas terapii może nasilać nefrotoksyczność i hepatotoksyczność, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby.
adefowir dipiwoksyl, alafenamid tenofowiru, amfoterycyna B, aminoglikozyd, atazanawir, białko nośnikowe hOAT 1, białko nośnikowe hOAT 3, białko nośnikowe MRP 4, cydofowir, czynne wydzielanie kanalikowe, czynność nerek, darunawir, dysfagia, efawirenz, emtrycytabina, entekawir, foskarnet, gancyklowir, hepatotoksyczność, indynawir, inhibitor proteazy, interleukina-2, kobicystat, kwasica mleczanowa, lamiwudyna, ledipaswir, lek nefrotoksyczny, limfocyt CD4+, lopinawir, metadon, nelfinawir, pentamidyna, rybawiryna, ryfampicyna, rytonawir, sakwinawir, sofosbuwir, takrolimus, tenofowir dizoproksyl, wankomycyna, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, wzmacniacz farmakokinetyczny, zapalenie trzustki
