Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Prezentowane dane dotyczące interakcji lekowych oparte są na badaniach przeprowadzonych wyłącznie u osób dorosłych. Należy zaznaczyć, że na podstawie wyników doświadczeń in vitro oraz znajomości dróg eliminacji tenofowiru, możliwość interakcji tenofowiru z innymi produktami leczniczymi za pośrednictwem cytochromu P450 (CYP450) została określona jako niska.¹

Jednoczesne stosowanie niezalecane

Istnieją określone kombinacje leków, których jednoczesne stosowanie z tenofowirem dizoproksylu nie jest zalecane:

• Produkty zawierające tenofowir – Tenofovir Synoptis nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi produktami leczniczymi zawierającymi tenofowir dizoproksylu lub alafenamid tenofowiru.²
• Adefowir dipiwoksylu – Tenofovir Synoptis nie powinien być stosowany razem z adefowirem dipiwoksylu.³
• Dydanozyna – Jednoczesne podawanie tenofowiru dizoproksylu z dydanozyną nie jest zalecane ze względu na zwiększenie ogólnoustrojowego narażenia na dydanozynę o 40-60%. Podwyższone stężenie dydanozyny może nasilać jej działania niepożądane, w tym rzadko zgłaszane przypadki zapalenia trzustki oraz kwasicy mleczanowej, które mogą kończyć się zgonem.⁴

Produkty lecznicze wydalane przez nerki

Tenofowir jest wydalany głównie przez nerki, dlatego jednoczesne stosowanie z produktami leczniczymi wpływającymi na funkcję nerek wymaga szczególnej uwagi. Równoczesne podawanie tenofowiru dizoproksylu z produktami leczniczymi:

• osłabiającymi czynność nerek
• konkurującymi o czynne wydzielanie kanalikowe za pośrednictwem białek nośnikowych hOAT 1, hOAT 3 lub MRP 4 (np. cydofowirem)

może prowadzić do zwiększenia stężenia tenofowiru i/lub równocześnie podawanych produktów leczniczych w surowicy krwi.⁵

Należy unikać podawania tenofowiru dizoproksylu równocześnie z produktami leczniczymi o działaniu nefrotoksycznym lub niedługo po ich zastosowaniu. Do takich leków zaliczamy m.in.:

• aminoglikozydy
• amfoterycynę B
• foskarnet
• gancyklowir
• pentamidynę
• wankomycynę
• cydofowir
• interleukina-2

Powyższa lista nie jest wyczerpująca.⁶

W przypadku takrolimusu, który może wpływać na czynność nerek, zalecane jest bardzo dokładne monitorowanie podczas jego równoczesnego podawania z tenofowirem dizoproksylu.⁷

Interakcje z lekami przeciwretrowirusowymi

Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie tenofowiru dizoproksylu z inhibitorami proteazy. Leki takie jak atazanawir/rytonawir, lopinawir/rytonawir i darunawir/rytonawir mogą wpływać na parametry farmakokinetyczne tenofowiru, zwiększając jego stężenie w organizmie, co może nasilać działania niepożądane, szczególnie w kontekście zaburzeń czynności nerek.⁸

W przypadku stosowania tych kombinacji, konieczne jest bardzo dokładne monitorowanie czynności nerek.⁹

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu C

Jednoczesne stosowanie tenofowiru dizoproksylu z terapiami zawierającymi ledipaswir/sofosbuwir w kombinacji z inhibitorami proteazy wzmacnianymi rytonawirem (atazanawir/rytonawir lub darunawir/rytonawir) może prowadzić do zwiększonego stężenia tenofowiru w osoczu. Zwiększenie to może nasilać działania niepożądane związane z tenofowirem, zwłaszcza zaburzenia czynności nerek.¹⁰

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania tenofowiru dizoproksylu podawanego z ledipaswirem, sofosbuwirem i środkiem wzmacniającym właściwości farmakokinetyczne (np. rytonawirem lub kobicystatem). Przy stosowaniu takiego skojarzenia należy zachować ostrożność i dokładnie monitorować czynność nerek, szczególnie gdy brak jest alternatywnych opcji terapeutycznych.¹¹

Brak istotnych interakcji

Podczas badań klinicznych nie stwierdzono znaczących klinicznie interakcji farmakokinetycznych tenofowiru dizoproksylu z następującymi lekami:

• emtrycytabina
• lamiwudyna
• indynawir
• efawirenz
• nelfinawir
• sakwinawir (wzmocniony rytonawirem)
• metadon
• rybawiryna
• ryfampicyna
• takrolimus
• hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające norgestymat/etynyloestradiol
• entekawir

Z wymienionych leków, podczas jednoczesnego podawania tenofowiru dizoproksylu z entekawirem nie wystąpiły znaczące klinicznie interakcje farmakokinetyczne.¹²

Wpływ pokarmu na wchłanianie tenofowiru

Tenofowir dizoproksylu należy przyjmować z posiłkami, ponieważ pokarm zwiększa biodostępność tenofowiru.¹³

Interakcje tenofowiru dizoproksylu z alkoholem

Tenofowir dizoproksylu jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu B oraz w terapii zakażenia HIV. Podczas stosowania tego leku należy uwzględnić potencjalne interakcje z alkoholem, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne.

Mechanizm interakcji

Alkohol może wpływać na czynność nerek, które są główną drogą eliminacji tenofowiru. Jednoczesne spożywanie alkoholu może teoretycznie nasilać toksyczność nerkową tenofowiru, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu obu substancji.

Ponadto, alkohol jest metabolizowany w wątrobie i może potencjalnie wpływać na funkcję tego narządu, co jest szczególnie istotne u pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu B, którzy mogą mieć już upośledzoną czynność wątroby.

Zalecenia kliniczne

Pacjenci przyjmujący tenofowir dizoproksylu powinni zostać poinformowani o konieczności ograniczenia spożycia alkoholu, a najlepiej jego unikania, szczególnie w przypadku współistniejących chorób nerek lub wątroby. Należy poinformować pacjentów, że jednoczesne spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko działań niepożądanych ze strony nerek.

U pacjentów, którzy nie mogą całkowicie zrezygnować ze spożywania alkoholu, konieczne jest częstsze monitorowanie parametrów czynności nerek oraz wątroby.

Tabela interakcji tenofowiru dizoproksylu z innymi lekami

Tabela przedstawia najważniejsze interakcje tenofowiru dizoproksylu z innymi lekami oraz alkoholem. Poziom istotności interakcji został określony na podstawie potencjalnego wpływu na skuteczność terapii i bezpieczeństwo pacjenta, gdzie „wysoki” oznacza interakcje mogące prowadzić do poważnych następstw klinicznych, „średni” – interakcje wymagające monitorowania lub modyfikacji terapii, a „niski” – interakcje o niewielkim znaczeniu klinicznym.¹⁴