Tenofovir Synoptis
Tabletki powlekane, 245 mg
Preparat zawiera 245 mg tenofowiru dizoproksylu w postaci fumaranu oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest stosowany w leczeniu zakażeń wirusem HIV-1 u dorosłych oraz młodzieży od 12 roku życia, szczególnie w skojarzeniu z innymi lekami przeciwretrowirusowymi. Ponadto, wskazany jest do terapii przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B u dorosłych i młodzieży z odpowiednimi objawami chorobowymi. Lek pomaga kontrolować replikację wirusa i zmniejsza stan zapalny wątrobowy.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Terapia lekiem Tenofovir Synoptis, zawierającym 245 mg tenofowiru dizoproksylu, powinna być prowadzona przez lekarzy doświadczonych w leczeniu HIV i przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (pWZW B). Zalecana dawka u dorosłych i młodzieży (≥12 lat, ≥35 kg) to jedna tabletka raz na dobę, doustnie z posiłkiem. U dzieci poniżej 12 lat lek nie jest zalecany ze względu na brak odpowiednich dawek. Przed rozpoczęciem terapii u dzieci z pWZW B należy potwierdzić trwałe podwyższenie aktywności AlAT (≥6 miesięcy przy HBeAg dodatnim, ≥12 miesięcy przy HBeAg ujemnym). Długość leczenia nie jest ściśle określona; przerwanie terapii można rozważyć po serokonwersji HBe lub HBs, z zachowaniem regularnej kontroli AlAT i DNA HBV. U pacjentów z niewyrównaną czynnością wątroby lub marskością leczenie nie powinno być przerywane.
Tenofovir jest wydalany przez nerki, dlatego dawkowanie wymaga modyfikacji u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek: przy klirensie kreatyniny 50-80 ml/min stosuje się 245 mg raz na dobę, przy 30-49 ml/min – 245 mg co 48 godzin, a przy <30 ml/min – 245 mg co 72-96 godzin, z koniecznością ścisłej obserwacji klinicznej. U pacjentów poddawanych hemodializie dawkę 245 mg podaje się co 7 dni po zabiegu. Brak danych dotyczących bezpieczeństwa u osób powyżej 65 lat oraz u dzieci z zaburzeniami nerek. W przypadku pominięcia dawki, jeśli minęło mniej niż 12 godzin, należy ją przyjąć jak najszybciej z posiłkiem; jeśli więcej niż 12 godzin, dawkę pomija się i kontynuuje schemat. Tabletki można rozkruszyć i zawiesić w płynie w wyjątkowych sytuacjach, jednak preferowane jest podawanie w całości.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Dawkowanie i sposób podawania – Tenofovir Synoptis 245 mg
AlAT, antygen HBeAg, DNA HBV, hemodializa, klirens kreatyniny, marskość wątroby, nawrót wirusologiczny, niewyrównana czynność wątroby, oporność wirusa HBV, przeciwciała anty-HBe, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, serokonwersja HBe, serokonwersja HBs, supresja wirusologiczna, tenofowir, tenofowir dizoproksylu, ujemny HBeAg, wyrównana czynność wątroby, zaburzenie czynności nerek, zakażenie HIV, zakażenie HIV-1, zaostrzenie zapalenia wątroby -
Działania niepożądane
Tenofowir dizoproksyl w dawce 245 mg, stosowany w terapii zakażeń HIV-1 oraz przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (HBV), charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa zależnym od wskazań i populacji pacjentów. U chorych na HIV-1 działania niepożądane występują u około 33% pacjentów, głównie jako łagodne lub umiarkowane zaburzenia żołądkowo-jelitowe, z 1% odsetkiem przerwania terapii. U pacjentów z HBV działania niepożądane dotyczą około 25%, najczęściej nudności (5,4%), a istotnym ryzykiem jest zaostrzenie zapalenia wątroby podczas i po terapii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewyrównaną czynnością wątroby, zwłaszcza z wysokim wynikiem w skali Child-Pugh-Turcotte, ze względu na zwiększone ryzyko poważnych działań niepożądanych. Najpoważniejszym zagrożeniem są zaburzenia czynności nerek, w tym ostra niewydolność nerek, zespół Fanconiego oraz zwiększone stężenie kreatyniny, które mogą ustępować po odstawieniu leku, choć u niektórych pacjentów zmniejszony klirens kreatyniny utrzymuje się.
Wśród działań niepożądanych metabolicznych najczęściej obserwuje się hipofosfatemię (≥ 1/10), hipokaliemię (≥ 1/1000 do < 1/100) oraz rzadko kwasicę mleczanową (≥ 1/10 000 do < 1/1000), szczególnie niebezpieczną u pacjentów ze zdekompensowaną chorobą wątroby. Częstość występowania podwyższonej aktywności aminotransferaz wynosi od 1% do 10%, a rzadko obserwuje się stłuszczenie i zapalenie wątroby. Działania niepożądane mięśniowo-szkieletowe obejmują rabdomiolizę i osłabienie mięśni (≥ 1/1000 do < 1/100), a także rozmiękanie kości i miopatię (≥ 1/10 000 do < 1/1000). U dzieci i młodzieży leczonych tenofowirem obserwuje się zmniejszenie gęstości mineralnej kości (BMD), co wymaga monitorowania. Zaleca się regularne monitorowanie czynności nerek, enzymów wątrobowych oraz parametrów metabolicznych u wszystkich pacjentów, a szczególnie u osób z czynnikami ryzyka, aby minimalizować ryzyko powikłań i optymalizować terapię.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Działania niepożądane – Tenofovir Synoptis 245 mg
aminotransferazy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, działania niepożądane, gęstość mineralna kości, HBV, hipofosfatemia, hipokaliemia, klirens kreatyniny, kwasica mleczanowa, lek nefrotoksyczny, martwica kanalików nerkowych, martwica kości, miopatia, moczówka prosta, niewydolność nerek, niewyrównana czynność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, rozmiękanie kości, skala Child-Pugh-Turcotte, skojarzone leczenie przeciwretrowirusowe, śródmiąższowe zapalenie nerek, stłuszczenie wątroby, tenofowir dizoproksyl, wirus HIV-1, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenia czynności kanalika bliższego nerki, zaostrzenie zapalenia wątroby, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Fanconiego, zespół reaktywacji immunologicznej -
Profil bezpieczeństwa leku
Tenofowir dizoproksylu jest bezpieczny do stosowania u kobiet karmiących piersią, gdyż przenika do mleka w bardzo niskich stężeniach, nie powodując działań niepożądanych u niemowląt. Wyjątek stanowią matki zakażone HIV, które powinny unikać karmienia piersią, aby zapobiec transmisji wirusa. W przypadku prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn zaleca się ostrożność ze względu na zgłaszane zawroty głowy. Brak jest danych dotyczących interakcji z alkoholem, co wymaga rozwagi w praktyce klinicznej.
U pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności nerek i wątroby konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności. Tenofowir jest eliminowany głównie przez nerki, a u osób z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min lub poddających się hemodializie stosowanie leku jest przeciwwskazane, chyba że brak jest alternatyw, co wymaga dostosowania dawkowania i ścisłego monitorowania funkcji nerek. W przypadku niewyrównanej niewydolności wątroby należy monitorować parametry wątrobowe, żółciowe oraz nerkowe ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Profil bezpieczeństwa leku – Tenofovir Synoptis 245 mg
-
Przeciwwskazania
Tenofovir Synoptis 245 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną tenofowir dizoproksyl lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować objawy od łagodnych, takich jak wysypka i świąd, do ciężkich, w tym obrzęk naczynioruchowy czy wstrząs anafilaktyczny. W przypadku wystąpienia objawów alergicznych należy natychmiast przerwać podawanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie. Lek zawiera 208,95 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce, co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu laktozy, takimi jak nietolerancja galaktozy, całkowity niedobór laktazy czy zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Przed rozpoczęciem terapii Tenofovir Synoptis 245 mg, który występuje w formie tabletek powlekanych o charakterystycznym wyglądzie (niebieskie, owalne, obustronnie wypukłe, z oznaczeniem „CL 77”), konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu dotyczącego ewentualnych reakcji nadwrażliwości na tenofowir dizoproksyl lub składniki preparatu. W przypadku potwierdzenia nadwrażliwości stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane, a lekarz powinien rozważyć alternatywne metody leczenia. Prawidłowa identyfikacja produktu jest istotna dla uniknięcia błędów terapeutycznych i zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przeciwwskazania – Tenofovir Synoptis 245 mg
bezpieczeństwo pacjenta, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, przeciwwskazanie do stosowania leku, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, świąd, tabletka powlekana, tenofowir dizoproksyl, tenofowir dizoproksyl fumaran, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy -
Przedawkowanie
Przedawkowanie tenofowiru dizoproksylu, zawartego w tabletkach powlekanych o dawce 245 mg (produkt Tenofovir Synoptis), wymaga natychmiastowej interwencji medycznej ze względu na ryzyko poważnych objawów toksyczności. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta pod kątem symptomów zatrucia, które mogą obejmować nieokreślone, ale potencjalnie groźne efekty niepożądane. Brak jest precyzyjnie określonej dawki toksycznej, co podkreśla potrzebę indywidualnego monitorowania stanu klinicznego i parametrów laboratoryjnych, zwłaszcza funkcji nerek, wątroby oraz elektrolitów.
Leczenie przedawkowania opiera się na standardowym postępowaniu wspomagającym, z uwzględnieniem stabilizacji stanu ogólnego pacjenta oraz eliminacji nadmiaru leku. Hemodializa jest rekomendowaną metodą usuwania tenofowiru z krwi, z medianą klirensu hemodializacyjnego wynoszącą 134 ml/min, co potwierdza jej skuteczność w terapii ciężkich zatruć. Brak jest natomiast wystarczających danych dotyczących efektywności dializy otrzewnowej w eliminacji tenofowiru, dlatego jej zastosowanie wymaga ostrożności i indywidualnej oceny klinicznej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedawkowanie – Tenofovir Synoptis 245 mg
-
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania farmakologiczne tenofowiru dizoproksylu nie wykazały bezpośrednich zagrożeń dla człowieka, jednak badania na zwierzętach (szczury, psy, małpy) ujawniły istotne efekty toksyczne przy narażeniu równym lub wyższym niż kliniczne. Najważniejsze obserwacje to nefrotoksyczność, toksyczność kostna manifestująca się rozmiękaniem kości i obniżeniem gęstości mineralnej kości (BMD), oraz hipofosfatemia. Toksyczność kostna była zależna od wieku i dawki, występując u młodych dorosłych szczurów i psów przy narażeniu ≥5-krotnym klinicznemu, a u młodocianych małp przy narażeniu ≥40-krotnym. Mechanizm toksyczności kostnej wiąże się z zaburzeniami gospodarki fosforanowej, w tym zmniejszonym wchłanianiem fosforanów w jelicie cienkim. Ocena genotoksyczności dała wyniki mieszane: dodatnie w teście in vitro na chłoniaku mysim, niejednoznaczne w teście Ames’a, słabo dodatnie w teście UDS na hepatocytach szczurzych oraz ujemne w analizie mikrojąder in vivo w szpiku myszy. Badania rakotwórczości wykazały sporadyczne guzy dwunastnicy u myszy przy bardzo wysokich dawkach, co uznano za mało istotne klinicznie.
Badania reprodukcyjne na szczurach i królikach nie wykazały negatywnego wpływu tenofowiru dizoproksylu na kojarzenie, płodność, przebieg ciąży ani parametry płodów. Jednak w toksycznych dla matki dawkach obserwowano obniżenie wskaźnika żywotności i masy ciała potomstwa, co sugeruje pośrednią toksyczność okołoporodową. Dodatkowo, ocena ryzyka środowiskowego wskazała na wysoką trwałość tenofowiru dizoproksylu i jego metabolitów w środowisku, co może stanowić długoterminowe zagrożenie ekologiczne. W praktyce klinicznej należy uwzględnić potencjalne ryzyko nefrotoksyczności i zaburzeń kostnych, zwłaszcza u młodszych pacjentów i przy długotrwałym stosowaniu, monitorując parametry fosforanów i funkcji nerek.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tenofovir Synoptis 245 mg
badania toksyczności, badanie mikrojądrowe, genotoksyczność, gęstość mineralna kości, gospodarka fosforanowa, guz dwunastnicy, hipofosfatemia, kancerogenność, nefrotoksyczność, osteomalacja, ryzyko środowiskowe, synteza DNA, tenofowir dizoproksyl, test Amesa, test na chłoniaku mysim, toksyczność kostna, toksyczność matczyna, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność wielokrotna -
Skład i postać leku
Tenofovir Synoptis to lek w postaci tabletek powlekanych, zawierających 245 mg tenofowiru dizoproksylu (w formie fumaranu) w każdej tabletce. Tabletki mają charakterystyczny niebieski kolor, owalny kształt i są obustronnie wypukłe, z oznakowaniem „CL 77” na jednej stronie. Substancją pomocniczą jest m.in. laktoza jednowodna (208,95 mg/tabletkę), co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy. Pozostałe składniki pomocnicze to celuloza mikrokrystaliczna, skrobia żelowana kukurydziana, kroskarmeloza sodowa oraz magnezu stearynian. Otoczka zawiera laktozę jednowodną, hypromelozę, tytanu dwutlenek (E 171), triacetynę oraz indygotynę (E 132), nadającą tabletkom niebieski kolor.
Lek dostępny jest w opakowaniach: butelkach HDPE (30, 60 lub 90 tabletek) z zabezpieczeniem przed dziećmi i pochłaniaczem wilgoci oraz w standardowych lub podzielnych blistrach (30, 60 lub 90 tabletek). Przechowywanie powinno odbywać się w temperaturze do 30°C, a okres ważności wynosi 2 lata od daty produkcji. Po otwarciu butelki zawartość należy zużyć w ciągu 30 dni. Nie stwierdzono niezgodności farmaceutycznych. Niewykorzystane resztki leku należy utylizować zgodnie z lokalnymi przepisami, aby chronić środowisko i zdrowie publiczne.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Skład i postać leku – Tenofovir Synoptis 245 mg
celuloza mikrokrystaliczna, dwutlenek tytanu, hypromeloza, indygotyna, kroskarmeloza sodowa, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, niezgodność farmaceutyczna, polietylen wysokiej gęstości, skrobia żelowana kukurydziana, środek rozsadzający, stearynian magnezu, substancja poślizgowa, tabletka powlekana, tenofowir dizoproksyl, tenofowir dizoproksyl fumaran, triacetyna -
Specjalne ostrzeżenia
Tenofovir dizoproksyl w dawce 245 mg wymaga ścisłego monitorowania, zwłaszcza funkcji nerek i metabolizmu kości. Przed terapią u pacjentów z HBV należy wykluczyć zakażenie HIV, a u zakażonych HIV-1 stosować go wyłącznie w skojarzonej terapii przeciwretrowirusowej, aby zapobiec rozwojowi oporności. Monitorowanie czynności nerek obejmuje ocenę klirensu kreatyniny oraz stężenia fosforanów w surowicy, z interwencją przy wartościach fosforanów < 1,5 mg/dl (0,48 mmol/l) lub klirensie kreatyniny < 50 ml/min. W przypadku dalszego pogorszenia parametrów nerkowych (fosforany < 1,0 mg/dl, klirens < 50 ml/min) zaleca się rozważenie przerwania terapii. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu leków nefrotoksycznych, NLPZ, inhibitorów proteazy wzmacnianych rytonawirem lub kobicystatem oraz leków wydalanych przez te same mechanizmy nerkowe (np. cydofowir), z koniecznością częstego monitorowania czynności nerek. U pacjentów z klirensem kreatyniny < 50 ml/min stosowanie tenofowiru jest możliwe tylko przy wyraźnej przewadze korzyści nad ryzykiem, a u osób z klirensem < 30 ml/min i dializowanych niezalecane.
Tenofovir dizoproksyl może powodować osteomalację i zmniejszenie gęstości mineralnej kości (BMD), szczególnie u pacjentów leczonych skojarzeniem z inhibitorem proteazy. U dzieci i młodzieży obserwowano nefrotoksyczność i zmiany w BMD, co wymaga multidyscyplinarnego podejścia i regularnego monitorowania parametrów nerkowych (klirens kreatyniny, fosforany) oraz konsultacji nefrologicznej i endokrynologicznej w przypadku podejrzenia zmian kostnych. U pacjentów z niewyrównaną czynnością wątroby i po przeszczepie wątroby dane dotyczące bezpieczeństwa są ograniczone, a ryzyko zaostrzeń zapalenia wątroby typu B wymaga ścisłej kontroli. W trakcie terapii mogą wystąpić reakcje zapalne na oportunistyczne patogeny oraz zmiany metaboliczne, takie jak wzrost masy ciała, lipidów i glukozy we krwi. U osób powyżej 65. roku życia wskazana jest ostrożność ze względu na potencjalnie obniżoną funkcję nerek. Tenofovir dizoproksyl nie powinien być stosowany u pacjentów z wrodzoną nietolerancją laktozy.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Specjalne ostrzeżenia – Tenofovir Synoptis
adefowir dipiwoksylu, alafenamid tenofowiru, amfoterycyna B, aminoglikozyd, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa-Basedowa, cydofowir, dekompensacja czynności wątroby, dziedziczna nietolerancja galaktozy, foskarnet, gancyklowir, hipofosfatemia, interleukina-2, klirens kreatyniny, marskość wątroby, martwica kości, nadmiar mleczanów, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, osteomalacja, osteoporoza, ostra niewydolność nerek, pentamidyna, Pneumocystis jirovecii, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, reaktywacja immunologiczna, skojarzona terapia przeciwretrowirusowa, stężenie fosforanów w surowicy, tenofowir dizoproksylu, wankomycyna, wirus cytomegalii, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenie czynności nerek, zakażenie HBV, zakażenie HIV-1, zapalenie płuc, zapalenie siatkówki, zapalenie wątroby typu C, zespół Fanconiego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zwiększenie aktywności AlAT -
Właściwości farmakodynamiczne
Tenofovir Synoptis, będący fumaratem tenofowiru dizoproksylu, jest nukleozydowym/nukleotydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, stosowanym w terapii zakażeń HIV-1 oraz HBV. Po wchłonięciu i przemianie do aktywnego metabolitu – difosforanu tenofowiru – lek działa jako obligatoryjny terminator łańcucha DNA, hamując odwrotną transkryptazę wirusa. Wewnątrzkomórkowy okres półtrwania difosforanu tenofowiru wynosi 10 godzin w pobudzonych PBMC oraz 50 godzin w PBMC w stanie spoczynku. EC₅₀ dla szczepu dzikiego HIV-1IIIB wynosi 1-6 μmol/l, a dla pierwotnych szczepów HIV-1 podtypu B w PBMC 1,1 μmol/l. Tenofovir wykazuje również aktywność przeciwwirusową wobec HIV-2 (EC₅₀ 4,9 μmol/l) oraz różnych podtypów HIV-1 w monocytach. W badaniach in vitro stężenia do 300 μmol/l nie wpływają na syntezę mitochondrialnego DNA ani produkcję kwasu mlekowego, co wskazuje na niski potencjał toksyczności mitochondrialnej.
Opór wirusa na tenofovir może być związany z mutacją K65R w odwrotnej transkryptazie HIV-1, co wymaga unikania stosowania leku u pacjentów z uprzednią terapią i obecnością tej mutacji. Mutacja K70E powoduje jedynie niewielkie zmniejszenie wrażliwości na lek. Skuteczność tenofoviru dizoproksylu w dawce 245 mg została potwierdzona w badaniach klinicznych u pacjentów zarówno uprzednio leczonych, jak i nieleczonych, jednak obecność trzech lub więcej mutacji związanych z analogami tymidyny (TAM), w tym M41L lub L210W, może obniżać odpowiedź terapeutyczną. Tenofovir pozostaje istotnym elementem terapii antyretrowirusowej, zwłaszcza w kontekście szczepów opornych na inne inhibitory nukleozydowe.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakodynamiczne – Tenofovir Synoptis 245 mg
difosforan tenofowiru, fumaran tenofowiru dizoproksylu, inhibitor nukleozydowy, jednojądrowe komórki krwi obwodowej, komórki limfoidalne, mitochondrialne DNA, mutacja K65R, mutacje związane z analogami tymidyny, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, odpowiedź na terapię, odwrotna transkryptaza HIV-1, PBMC, podtypy HIV-1, polimeraza HBV, TAM, Tenofovir Synoptis, terminator łańcucha DNA -
Właściwości farmakokinetyczne
Tenofowir dizoproksylu jest prolekiem szybko przekształcanym in vivo do aktywnego tenofowiru, który następnie ulega fosforylacji do difosforanu tenofowiru – aktywnej formy farmakologicznej. Po podaniu doustnym u pacjentów z HIV obserwuje się średnie wartości farmakokinetyczne: Cmax 326 ng/ml (CV 36,6%), AUC 3324 ng·h/ml (CV 41,2%) oraz Cmin 64,4 ng/ml (CV 39,4%). Maksymalne stężenie osiągane jest w ciągu 1 godziny na czczo i 2 godzin po posiłku, a biodostępność wynosi około 25%, zwiększając się o 40% (AUC) i 14% (Cmax) po posiłku bogatym w tłuszcze. Tenofowir wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (<0,7%) i jest eliminowany głównie przez nerki, zarówno przez filtrację kłębuszkową, jak i aktywny transport kanalikowy (klirens całkowity ~230 ml/h/kg, klirens nerkowy ~160 ml/h/kg). Okres półtrwania wynosi 12-18 godzin, a farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 75-600 mg, bez wpływu dawkowania wielokrotnego. W komórkach PBMC okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 50 godzin.
Farmakokinetyka tenofowiru u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek wykazuje istotne zwiększenie narażenia (AUC) wraz z pogorszeniem klirensu kreatyniny: od 2185 ng·h/ml przy CrCl >80 ml/min do 15985 ng·h/ml przy CrCl 10-29 ml/min. U pacjentów z ESRD poddawanych hemodializie stężenia tenofowiru między zabiegami wzrastają do Cmax 1032 ng/ml i AUC0-48h 42857 ng·h/ml, co wymaga modyfikacji dawkowania. Zaburzenia czynności wątroby nie wpływają istotnie na farmakokinetykę leku, nie jest więc konieczna zmiana dawkowania. Dane dotyczące farmakokinetyki u dzieci poniżej 12 lat, osób starszych powyżej 65 lat oraz pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek i dializowanych metodami innymi niż hemodializa są ograniczone lub nieistniejące, co utrudnia precyzyjne zalecenia terapeutyczne w tych grupach.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakokinetyczne – Tenofovir Synoptis 245 mg
białko oporności wielolekowej, biodostępność, cytochrom P450, dializa, dializa otrzewnowa, difosforan tenofowiru, dysfunkcja nerek, fitohemaglutynina, hemodializa, jednojądrowe komórki krwi obwodowej, klasyfikacja Child-Pugh-Turcotte, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, końcowe stadium niewydolności nerek, monofosforan tenofowiru, nośnik anionów organicznych, okres półtrwania, przesączanie kłębuszkowe, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, tenofowir dizoproksylu, transport kanalikowy, wiązanie z białkami, wydalanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby -
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Tenofowir dizoproksyl w dawce 245 mg, stosowany u kobiet w okresie rozrodczym, w ciąży oraz podczas karmienia piersią, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa. Dane kliniczne obejmujące ponad 1000 kobiet ciężarnych nie wykazały negatywnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój płodu ani ryzyka wad rozwojowych. Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych potwierdzają brak szkodliwego wpływu na reprodukcję. Szczególnie istotne jest zastosowanie tenofowiru dizoproksylu u kobiet z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu B (HBV) w trzecim trymestrze ciąży, co znacząco redukuje ryzyko wertykalnej transmisji HBV, zwłaszcza w połączeniu z profilaktyką noworodkową (immunoglobulina i szczepionka przeciw HBV). Terapia rozpoczynana między 28. a 32. tygodniem ciąży i kontynuowana do 1-2 miesięcy po porodzie nie wykazała sygnałów dotyczących bezpieczeństwa u matek i dzieci w obserwacji do 12 miesięcy po porodzie.
Kobiety zakażone HBV leczone tenofowirem dizoproksylu mogą bezpiecznie karmić piersią, gdyż stężenia leku w mleku matki są minimalne, a narażenie niemowląt uznaje się za znikome, bez obserwacji działań niepożądanych u dzieci. W przypadku matek zakażonych HIV, niezależnie od stosowanej terapii przeciwretrowirusowej, w tym tenofowiru dizoproksylu, karmienie piersią jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko przeniesienia wirusa HIV. Dane dotyczące wpływu tenofowiru na płodność u ludzi są ograniczone, jednak nie wskazują na istotne zaburzenia, co potwierdzają również badania przedkliniczne. Podsumowując, tenofowir dizoproksyl 245 mg jest bezpieczny w ciąży i podczas karmienia piersią u kobiet z HBV, a jego stosowanie powinno być rozważane w oparciu o wskazania kliniczne.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Tenofovir Synoptis 245 mg
badanie przedkliniczne, ekspozycja na lek, fumaran, immunoglobulina przeciwko HBV, profilaktyka zakażeń, przenikanie leków do mleka, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, przewlekłe zakażenie HBV, szczepionka przeciwko HBV, tenofowir dizoproksyl, terapia przeciwretrowirusowa, transmisja wertykalna wirusa, trzeci trymestr ciąży, wertykalna transmisja wirusa, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie HIV -
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Ocena wpływu leku Tenofovir Synoptis, zawierającego 245 mg tenofowiru dizoproksylu, na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn jest kluczowym elementem terapii, mimo braku dedykowanych badań klinicznych w tym zakresie. W trakcie stosowania leku zgłaszano występowanie zawrotów głowy, które mogą znacząco zaburzać sprawność psychomotoryczną pacjenta i zwiększać ryzyko wypadków drogowych lub urazów podczas obsługi maszyn. Lekarz powinien szczegółowo poinformować pacjenta o tym potencjalnym działaniu niepożądanym, zalecając zachowanie ostrożności, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, oraz powstrzymanie się od prowadzenia pojazdów w przypadku wystąpienia zawrotów głowy lub innych objawów wpływających na zdolność psychomotoryczną.
Indywidualizacja zaleceń dotyczących prowadzenia pojazdów powinna uwzględniać przebieg leczenia, nasilenie działań niepożądanych, charakter pracy pacjenta, stosowanie innych leków oraz ogólny stan zdrowia i wiek. Dokumentowanie udzielonych informacji jest nie tylko elementem dobrej praktyki klinicznej, ale również wymogiem prawnym, stanowiącym część świadomej zgody na leczenie. W związku z tym lekarz ma obowiązek monitorować pacjenta pod kątem występowania zawrotów głowy podczas wizyt kontrolnych oraz dostosowywać zalecenia do indywidualnych potrzeb i ryzyka, zapewniając tym samym bezpieczeństwo pacjenta i innych uczestników ruchu drogowego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Tenofovir Synoptis 245 mg
-
Wskazania do stosowania
Tenofovir Synoptis, zawierający 245 mg tenofowiru dizoproksylu fumaranu w formie tabletek powlekanych, jest wskazany do leczenia zakażeń HIV-1 oraz przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (WZW B). W terapii HIV-1 lek stosuje się wyłącznie w skojarzeniu z innymi lekami przeciwretrowirusowymi. U dorosłych pacjentów z wysoką wiremią (>100 000 kopii/ml) oraz u tych po niepowodzeniu wcześniejszej terapii z niską wiremią (<10 000 kopii/ml, najczęściej <5 000 kopii/ml) tenofowir jest dodawany do ustalonego schematu terapeutycznego. U młodzieży w wieku 12-17 lat z zakażeniem HIV-1 lek jest wskazany w przypadku oporności na nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NRTI) lub toksyczności uniemożliwiającej stosowanie leków pierwszego rzutu, przy czym decyzja o leczeniu powinna uwzględniać badania oporności wirusowej i historię leczenia.
W leczeniu przewlekłego WZW B Tenofovir Synoptis jest stosowany u dorosłych z wyrównaną czynnością wątroby, u których występuje aktywna replikacja wirusa, trwałe podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) oraz potwierdzony stan zapalny i/lub zwłóknienie w badaniu histologicznym. Lek jest również wskazany u pacjentów z opornością na lamiwudynę oraz u osób z niewyrównaną czynnością wątroby, wymagających szczególnego monitorowania. U młodzieży w wieku 12-17 lat z WZW B stosuje się go przy wyrównanej czynności wątroby i aktywnej immunologicznie chorobie, potwierdzonej replikacją wirusa, podwyższoną aktywnością AlAT oraz umiarkowanym do ciężkiego stanem zapalnym lub zwłóknieniem. Należy zwrócić uwagę na obecność laktozy jednowodnej (208,95 mg/tabletkę), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wskazania do stosowania – Tenofovir Synoptis 245 mg
aminotransferaza alaninowa, fumaran tenofowiru dizoproksylu, lek przeciwretrowirusowy, marskość wątroby, nietolerancja laktozy, niewyrównana czynność wątroby, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oporność na lamiwudynę, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, replikacja wirusa, stan zapalny wątroby, tenofowir dizoproksyl, terapia przeciwretrowirusowa, wiremia, wirus zapalenia wątroby typu B, wyrównana czynność wątroby, zakażenie HIV-1, zwłóknienie wątroby