zespół opsoklonii-mioklonii
Zespół opsoklonii-mioklonii (ZOM) to rzadkie schorzenie neurologiczne charakteryzujące się chaotycznymi, wielokierunkowymi ruchami gałek ocznych (opsoklonie), mimowolnymi, nieregularnymi skurczami mięśni (mioklonie), ataksją oraz zaburzeniami zachowania. ZOM może występować zarówno u dzieci, jak i dorosłych.
U dzieci zespół ten najczęściej ma charakter paraneoplastyczny, towarzysząc neuroblastomie (w około 50% przypadków), jednak może być również wywołany przez infekcje wirusowe lub bakteryjne. U dorosłych ZOM najczęściej występuje jako zespół paraneoplastyczny związany z nowotworami płuc, piersi, jajnika lub innych narządów.
Patofizjologia zespołu opsoklonii-mioklonii wiąże się z procesami autoimmunologicznymi, w których przeciwciała skierowane są przeciwko antygenom komórek nerwowych. W diagnostyce kluczowe znaczenie mają badania obrazowe (MRI mózgu, TK klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy), oznaczanie markerów nowotworowych oraz obecności przeciwciał onkoneuronalnych.
Leczenie ZOM obejmuje terapię choroby podstawowej (w przypadku podłoża nowotworowego) oraz leczenie immunosupresyjne, głównie kortykosteroidami, immunoglobulinami dożylnymi, rytuksymabem czy cyklofosfamidem. Rokowanie zależy od przyczyny, wieku zachorowania oraz czasu rozpoczęcia leczenia. Większość pacjentów pediatrycznych, mimo leczenia, ma długotrwałe deficyty neurologiczne, poznawcze i behawioralne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe – Objawy
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe (PZN) to rzadkie, podostre zaburzenia neurologiczne rozwijające się w przebiegu chorób nowotworowych, charakteryzujące się szybkim początkiem objawów neurologicznych, często poprzedzających rozpoznanie nowotworu w ponad 60% przypadków. PZN obejmują szerokie spektrum kliniczne, w tym paraneoplastyczne zapalenie móżdżku (PCD) z ataksją i dyzartrią, limbiczne zapalenie mózgu z zaburzeniami pamięci i napadami padaczkowymi, zapalenie pnia mózgu, encephalomyelitis, neuropatię czuciową, zespół Lamberta-Eatona (LEMS) występujący u 2-3% pacjentów z drobnokomórkowym rakiem płuca, miastenię gravis związaną z grasiczakiem, zespół sztywnego człowieka oraz dysautonomię. Objawy obejmują m.in. ataksję, osłabienie mięśniowe, zaburzenia koordynacji, dyzartrię, zaburzenia poznawcze, napady padaczkowe, halucynacje oraz dysfunkcje autonomiczne. Przebieg kliniczny jest zwykle agresywny, z szybkim rozwojem objawów w ciągu dni lub tygodni, co odróżnia PZN od innych schorzeń neurologicznych o wolniejszym przebiegu.
ataksja, autonomiczny układ nerwowy, choroba Parkinsona, drobnokomórkowy rak płuca, dysautonomia, dysfagia, dyzartria, encephalomyelitis, funkcja poznawcza, grasiczak, komórka Purkinjego, komórka układu odpornościowego, koordynacja mięśniowa, miastenia gravis, napad padaczkowy, napięcie mięśniowe, nerw obwodowy, neuromiotonia, neuropatia czuciowa, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, oczopląs, paraneoplastyczny zespół nerwowy, rdzeń kręgowy, zapalenie móżdżku, zapalenie nerwów, zapalenie pnia mózgu, zespół Lamberta-Eatona, zespół opsoklonii-mioklonii, zespół sztywnego człowieka - Leksykon chorób i schorzeń
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe – Etiologia i przyczyny
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe (PNS) to rzadkie, autoimmunologiczne zaburzenia neurologiczne powstające w przebiegu nowotworów, najczęściej drobnokomórkowego raka płuca (SCLC), raka piersi, jajnika, jąder oraz chłoniaków. Patogeneza PNS wiąże się z nieprawidłową ekspresją antygenów onkoneuronalnych przez komórki nowotworowe, co prowadzi do produkcji przeciwciał skierowanych przeciwko tym antygenom, które krzyżowo reagują z tkanką nerwową. Przeciwciała te dzieli się na wysokiego ryzyka (związane z nowotworem w >70% przypadków) oraz pośredniego i niskiego ryzyka (30-70% i <30%). Mechanizmy immunologiczne obejmują zarówno odpowiedź humoralną, jak i komórkową, z udziałem cytotoksycznych limfocytów T, co tłumaczy często oporny na leczenie charakter PNS. Objawy neurologiczne rozwijają się zwykle ostro lub podostro, często poprzedzając rozpoznanie nowotworu (w około 60% przypadków), i obejmują m.in. neuropatie obwodowe, zapalenie mózgu limbicznego, zespół Lamberta-Eatona, miastenię gravis, dysautonomię oraz zwyrodnienie móżdżkowe. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu specyficznych autoprzeciwciał w surowicy lub płynie mózgowo-rdzeniowym oraz wykluczeniu innych przyczyn neurologicznych, a także na obrazowaniu PET w celu lokalizacji guza.
antygen onkoneuronalny, drobnokomórkowy rak płuca, dysautonomia, dyskrazja komórek plazmatycznych, hiperkalcemia nowotworowa, immunoglobulina G, immunoterapia, limfocyt T, mechanizm immunologiczny, miastenia gravis, mielopatia, neuromiotonia, neuropatia obwodowa, paraneoplastyczny zespół nerwowy, plazmafereza, płyn mózgowo-rdzeniowy, polineuropatia, pozytronowa tomografia emisyjna, zapalenie mózgu i rdzenia, zespół Cushinga, zespół miasteniczny Lamberta-Eatona, zespół opsoklonii-mioklonii, zespół sztywności uogólnionej