endotoksyny bakteryjne

Endotoksyny bakteryjne to lipopolisacharydy (LPS) będące integralnym składnikiem zewnętrznej błony komórkowej bakterii Gram-ujemnych. W przeciwieństwie do egzotoksyn, które są wydzielane przez żywe bakterie, endotoksyny są uwalniane podczas lizy komórek bakteryjnych lub w trakcie ich podziału.

Pod względem strukturalnym endotoksyna składa się z trzech głównych części: lipidu A (odpowiedzialnego za toksyczność), rdzenia oligosacharydowego oraz antygenu O (determinującego swoistość serologiczną). Lipid A jest najbardziej konserwatywną częścią endotoksyny i głównym czynnikiem wywołującym odpowiedź immunologiczną organizmu.

Endotoksyny bakteryjne są silnymi aktywatorami wrodzonej odpowiedzi immunologicznej. Po rozpoznaniu przez receptory TLR4 (Toll-like receptor 4) na powierzchni komórek układu odpornościowego, głównie makrofagów, indukują one produkcję cytokin prozapalnych, takich jak TNF-α, IL-1β i IL-6. W niskich stężeniach endotoksyny stymulują prawidłową odpowiedź immunologiczną, jednak w wyższych stężeniach mogą prowadzić do rozwoju ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, wstrząsu septycznego oraz zespołu niewydolności wielonarządowej.

W praktyce klinicznej oznaczanie poziomu endotoksyn jest istotne w diagnostyce sepsy wywołanej przez bakterie Gram-ujemne oraz w kontroli jakości leków parenteralnych i wyrobów medycznych. Test LAL (Limulus Amebocyte Lysate) jest standardową metodą wykrywania nawet śladowych ilości endotoksyn w preparatach farmaceutycznych i sprzęcie medycznym.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl