wtórne nadciśnienie śródczaszkowe
Wtórne nadciśnienie śródczaszkowe to stan podwyższonego ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego w obrębie czaszki, który powstaje w wyniku zidentyfikowanej przyczyny patologicznej. W przeciwieństwie do idiopatycznego nadciśnienia śródczaszkowego, wtórne nadciśnienie ma wyraźny czynnik wywołujący, który można zdiagnozować i leczyć.
Do najczęstszych przyczyn wtórnego nadciśnienia śródczaszkowego należą: guzy mózgu, krwiaki śródczaszkowe, wodogłowie, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zakrzepica zatok żylnych mózgu, urazy głowy oraz niektóre leki (np. tetracykliny, retinoidy, steroidy). Również choroby ogólnoustrojowe jak niewydolność oddechowa, zaburzenia endokrynologiczne czy zatrucia mogą prowadzić do rozwoju tego stanu.
Objawy wtórnego nadciśnienia śródczaszkowego obejmują uporczywe bóle głowy (często nasilające się przy zmianie pozycji ciała), nudności, wymioty, zaburzenia widzenia (w tym podwójne widzenie, zamazane widzenie, przejściowe zaniewidzenie), szum w uszach oraz obrzęk tarczy nerwu wzrokowego widoczny w badaniu okulistycznym. W zaawansowanych przypadkach może dochodzić do zaburzeń świadomości.
Diagnostyka wtórnego nadciśnienia śródczaszkowego opiera się na badaniach obrazowych (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny), badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego oraz pomiarze ciśnienia śródczaszkowego. Istotne jest również przeprowadzenie szczegółowego wywiadu dotyczącego przyjmowanych leków i chorób współistniejących.
Leczenie wtórnego nadciśnienia śródczaszkowego skupia się przede wszystkim na usunięciu przyczyny podstawowej. Równolegle stosuje się terapię objawową obejmującą leki zmniejszające wytwarzanie płynu mózgowo-rdzeniowego (inhibitory anhydrazy węglanowej, diuretyki), kortykosteroidy oraz w niektórych przypadkach interwencje neurochirurgiczne (drenaż komorowy, punkcje lędźwiowe odbarczające).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rzekomy guz mózgu (idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe) – Etiologia i przyczyny
Idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe (rzekomy guz mózgu) charakteryzuje się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym bez widocznej przyczyny strukturalnej. Patofizjologia obejmuje zaburzenia dynamiki płynu mózgowo-rdzeniowego (np. zmniejszone wchłanianie PMR, zwiększona produkcja), zaburzenia krążenia żylnego (zwężenie zatok żylnych poprzecznych, zwiększone ciśnienie żylne związane z otyłością), zaburzenia hormonalne (nadmiar androgenów) oraz dysfunkcję układu glimfatycznego i kanałów akwaporyny-4. Czynniki ryzyka to przede wszystkim płeć żeńska (4-8 razy częściej), wiek reprodukcyjny (20-45 lat), otyłość (ponad 93% pacjentów) oraz niedawny przyrost masy ciała. Wtórne nadciśnienie śródczaszkowe może być wywołane przez guzy mózgu, zakrzepicę zatok żylnych, infekcje, wodogłowie czy urazy. Schorzenie niesie ryzyko trwałej utraty wzroku (5-15% przypadków), przewlekłych bólów głowy oraz nawrotów, a piorunująca postać wymaga agresywnego leczenia chirurgicznego.
acetazolamid, akwaporyna 4, borelioza, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Cushinga, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, malformacja tętniczo-żylna, niedoczynność przytarczyc, niedokrwistość z niedoboru żelaza, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, obturacyjny bezdech senny, płyn mózgowo-rdzeniowy, przewlekła niewydolność nerek, punkcja lędźwiowa, rzekomy guz mózgu, sarkoidoza, stentowanie zatok żylnych, toczeń rumieniowaty układowy, układ glimfatyczny, wtórne nadciśnienie śródczaszkowe, zaburzenia krzepnięcia, zakrzepica zatok żylnych, zespół Downa, zespół policystycznych jajników, zespół Turnera, ziarnistości pajęczynówki - Leksykon chorób i schorzeń
Rzekomy guz mózgu (idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe) – Diagnostyka i diagnoza
Idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe (IIH), dawniej określane jako rzekomy guz mózgu, charakteryzuje się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym bez widocznej przyczyny. Diagnostyka opiera się na kryteriach Friedmana (2013), które wymagają obecności objawów podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego, braku zmian neurologicznych poza porażeniem nerwu VI i tarczą zastoinową, prawidłowych wyników badań neuroobrazowych (MRI z kontrastem, MRV), podwyższonego ciśnienia otwarcia płynu mózgowo-rdzeniowego (≥25 cm H₂O u dorosłych, ≥28 cm H₂O u dzieci w sedacji) oraz prawidłowego składu płynu. Kluczowe jest badanie okulistyczne, w tym ocena dna oka, pole widzenia, OCT i USG B, które pozwalają na wykrycie tarczy zastoinowej i monitorowanie zmian. Charakterystyczne zmiany w obrazowaniu to puste siodło tureckie, spłaszczenie tylnej części gałki ocznej, poszerzenie przestrzeni podpajęczynówkowej wokół nerwu wzrokowego oraz zwężenie zatok żylnych poprzecznych.
badanie dna oka, badanie okulistyczne, badanie pola widzenia, ciśnienie otwarcia płynu mózgowo-rdzeniowego, dysfagia, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, IIH bez tarczy zastoinowej, kryteria Dandy’ego, nadciśnienie śródczaszkowe, nakłucie lędźwiowe, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, optyczna koherentna tomografia, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, porażenie nerwu VI, punkcja lędźwiowa, puste siodło tureckie, rezonans magnetyczny mózgu, rzekomy guz mózgu, tarcza zastoinowa, tomografia komputerowa, ultrasonografia gałki ocznej, wenografia rezonansu magnetycznego, wodogłowie, wtórne nadciśnienie śródczaszkowe, zakrzepica zatok żylnych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych