Wpływ tenofowiru dizoproksylu na płodność, ciążę i laktację

Tenofowir dizoproksyl (w postaci fumaranu) jako substancja czynna produktu leczniczego Tenofovir Synoptis 245 mg wymaga szczegółowej analizy pod kątem bezpieczeństwa stosowania u kobiet w okresie rozrodczym, w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Bezpieczeństwo stosowania tenofowiru dizoproksylu u kobiet w ciąży zostało dobrze udokumentowane w badaniach klinicznych i obserwacjach porejestracyjnych. Dane pochodzące z zastosowania tej substancji u ponad 1000 kobiet ciężarnych nie wykazały negatywnego wpływu na przebieg ciąży ani rozwój płodu. Nie stwierdzono zwiększonego ryzyka wystąpienia wad rozwojowych u płodu ani szkodliwego działania na noworodka w następstwie ekspozycji na tenofowir dizoproksyl w okresie ciąży.²

Istotnym jest również fakt, że badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych nie wykazały szkodliwego wpływu tenofowiru dizoproksylu na reprodukcję. W związku z powyższym, można rozważyć stosowanie tenofowiru dizoproksylu w okresie ciąży, jeśli istnieją odpowiednie wskazania kliniczne.³

Zapobieganie transmisji HBV z matki na dziecko

Szczególnie ważnym aspektem stosowania tenofowiru dizoproksylu u kobiet ciężarnych z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu B (HBV) jest jego rola w zapobieganiu wertykalnej transmisji wirusa. Dane z piśmiennictwa naukowego wskazują, że stosowanie tenofowiru dizoproksylu w trzecim trymestrze ciąży znacząco zmniejsza ryzyko przeniesienia HBV z matki na dziecko. Ten efekt ochronny jest uzyskiwany, gdy tenofowir dizoproksyl podawany jest matkom jako uzupełnienie standardowego postępowania profilaktycznego u noworodków, obejmującego podanie immunoglobuliny przeciwko HBV oraz szczepionki przeciwko HBV.⁴

Przeprowadzono trzy kontrolowane badania kliniczne, w których łącznie 327 kobiet ciężarnych z przewlekłym zakażeniem HBV otrzymywało tenofowir dizoproksyl w dawce 245 mg raz na dobę. Terapię rozpoczynano między 28. a 32. tygodniem ciąży i kontynuowano do 1-2 miesięcy po porodzie. Kobiety i ich dzieci były objęte obserwacją przez okres do 12 miesięcy po porodzie. Analiza zebranych danych nie wykazała żadnych sygnałów dotyczących bezpieczeństwa, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa tenofowiru dizoproksylu stosowanego w późnym okresie ciąży i po porodzie.⁵

Karmienie piersią u kobiet z HBV

Kobiety z wirusowym zapaleniem wątroby typu B leczenie tenofowirem dizoproksylu mogą karmić piersią pod warunkiem zastosowania u noworodka odpowiedniego postępowania profilaktycznego przeciwko zakażeniu HBV podczas porodu. Badania wykazały, że tenofowir przenika do mleka ludzkiego, jednakże stężenia są bardzo małe, a narażenie dziecka poprzez mleko matki uznaje się za znikome.⁶

Mimo ograniczonych danych długoterminowych, u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące tenofowir dizoproksyl nie obserwowano żadnych działań niepożądanych. Na podstawie dostępnych danych można stwierdzić, że matki z zakażeniem HBV leczone tenofowirem dizoproksylu mogą bezpiecznie karmić piersią.⁷

Karmienie piersią u kobiet z HIV

W przypadku matek zakażonych wirusem HIV sytuacja jest odmienna. Zgodnie z obecnymi zaleceniami, niezależnie od stosowanej terapii przeciwretrowirusowej, w tym tenofowirem dizoproksylu, matki zakażone HIV nie powinny karmić piersią swoich dzieci. Ta rekomendacja ma na celu uniknięcie przeniesienia wirusa HIV na niemowlę poprzez mleko matki.⁸

Wpływ na płodność

Dane kliniczne dotyczące wpływu tenofowiru dizoproksylu na płodność u ludzi są ograniczone. Jednak dotychczasowe badania nie wskazują na istotne zaburzenia w tym zakresie. Co istotne, badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały szkodliwego wpływu tenofowiru dizoproksylu na płodność, co wspiera tezę o bezpieczeństwie tej substancji w kontekście funkcji rozrodczych.⁹

Podsumowanie informacji klinicznych

Przedstawione dane wskazują, że tenofowir dizoproksyl w dawce 245 mg (w postaci tabletek powlekanych) może być stosowany u kobiet w ciąży, jeżeli jest to klinicznie uzasadnione. Szczególnie korzystne może być jego stosowanie u kobiet z przewlekłym zakażeniem HBV w trzecim trymestrze ciąży, gdyż zmniejsza to ryzyko transmisji wertykalnej wirusa. Kobiety z HBV leczone tenofowirem dizoproksylu mogą karmić piersią, natomiast u kobiet zakażonych HIV karmienie piersią jest przeciwwskazane niezależnie od stosowanej terapii przeciwretrowirusowej. Obecne dane nie wskazują na negatywny wpływ tenofowiru dizoproksylu na płodność u ludzi.¹⁰