monofosforan tenofowiru
Monofosforan tenofowiru (znany również jako tenofowir monofosfate lub TMP) to aktywny metabolit tenofowiru, nukleotydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy stosowanego w leczeniu zakażeń HIV i przewlekłego zapalenia wątroby typu B. Tenofowir wymaga wewnątrzkomórkowej fosforylacji do formy difosforanowej, aby wykazać pełną aktywność przeciwwirusową.
Mechanizm działania monofosforanu tenofowiru polega na konkurencyjnym hamowaniu aktywności odwrotnej transkryptazy wirusa HIV i polimerazy DNA HBV, co prowadzi do terminacji łańcucha DNA. Dzięki swojej strukturze analogu nukleotydowego, tenofowir wymaga jedynie dwóch etapów fosforylacji (w przeciwieństwie do trzech wymaganych przez analogi nukleozydowe), co zwiększa jego skuteczność w komórkach o niskiej aktywności kinaz.
W praktyce klinicznej tenofowir jest dostępny w postaci prodrugs: dizoproksylu tenofowiru (TDF) oraz alafenamidu tenofowiru (TAF), które po podaniu przekształcane są w organizmie do monofosforanu tenofowiru. TAF charakteryzuje się lepszym profilem bezpieczeństwa, szczególnie w odniesieniu do funkcji nerek i gęstości kości, przy zachowaniu podobnej skuteczności przeciwwirusowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tenofovir Synoptis 245 mg
Tenofowir dizoproksylu jest prolekiem szybko przekształcanym in vivo do aktywnego tenofowiru, który następnie ulega fosforylacji do difosforanu tenofowiru – aktywnej formy farmakologicznej. Po podaniu doustnym u pacjentów z HIV obserwuje się średnie wartości farmakokinetyczne: Cmax 326 ng/ml (CV 36,6%), AUC 3324 ng·h/ml (CV 41,2%) oraz Cmin 64,4 ng/ml (CV 39,4%). Maksymalne stężenie osiągane jest w ciągu 1 godziny na czczo i 2 godzin po posiłku, a biodostępność wynosi około 25%, zwiększając się o 40% (AUC) i 14% (Cmax) po posiłku bogatym w tłuszcze. Tenofowir wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (<0,7%) i jest eliminowany głównie przez nerki, zarówno przez filtrację kłębuszkową, jak i aktywny transport kanalikowy (klirens całkowity ~230 ml/h/kg, klirens nerkowy ~160 ml/h/kg). Okres półtrwania wynosi 12-18 godzin, a farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 75-600 mg, bez wpływu dawkowania wielokrotnego. W komórkach PBMC okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 50 godzin.
białko oporności wielolekowej, biodostępność, cytochrom P450, dializa, dializa otrzewnowa, difosforan tenofowiru, dysfunkcja nerek, fitohemaglutynina, hemodializa, jednojądrowe komórki krwi obwodowej, klasyfikacja Child-Pugh-Turcotte, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, końcowe stadium niewydolności nerek, monofosforan tenofowiru, nośnik anionów organicznych, okres półtrwania, przesączanie kłębuszkowe, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, tenofowir dizoproksylu, transport kanalikowy, wiązanie z białkami, wydalanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby