szlak Fas-FasL

Szlak Fas-FasL, znany również jako szlak receptora śmierci Fas (CD95), jest kluczowym mechanizmem apoptozy (programowanej śmierci komórkowej) w organizmie. Proces inicjowany jest przez wiązanie ligandu FasL (CD95L) z receptorem błonowym Fas, co prowadzi do formowania kompleksu DISC (Death-Inducing Signaling Complex) i aktywacji kaskady kaspaz.

Aktywacja szlaku Fas-FasL skutkuje uruchomieniem kaspazy-8, która z kolei aktywuje kaspazy wykonawcze (3, 6, 7), prowadząc do charakterystycznych zmian apoptotycznych w komórce. W niektórych typach komórek (typ II) wymagane jest wzmocnienie sygnału przez mitochondria poprzez cięcie białka Bid, co łączy zewnętrzny szlak apoptozy z wewnętrznym.

Szlak Fas-FasL odgrywa istotną rolę w homeostazie układu immunologicznego, eliminacji komórek zainfekowanych lub uszkodzonych oraz w regulacji odpowiedzi immunologicznej. Dysfunkcje tego szlaku mogą prowadzić do chorób autoimmunologicznych (gdy jest niewystarczająco aktywny) lub do nadmiernej apoptozy obserwowanej w niektórych schorzeniach neurodegeneracyjnych czy zaburzeniach immunologicznych.

W kontekście klinicznym, modulacja szlaku Fas-FasL stanowi potencjalny cel terapeutyczny w leczeniu chorób nowotworowych (poprzez zwiększenie wrażliwości komórek nowotworowych na apoptozę), chorób autoimmunologicznych oraz w transplantologii (przez modyfikację odpowiedzi immunologicznej).

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Zespół stevens-johnsona – Etiologia i przyczyny

Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) to rzadkie, potencjalnie śmiertelne schorzenie dermatologiczne charakteryzujące się rozległą martwicą i oddzielaniem się naskórka, będące wynikiem reakcji nadwrażliwości na leki (80-95% przypadków) lub infekcje (około 25%). Najczęściej za SJS odpowiadają leki przeciwdrgawkowe (karbamazepina, lamotrygina, fenytoina, fenobarbital, kwas walproinowy), antybiotyki sulfonamidowe, NLPZ (zwłaszcza oksykamy), allopurynol oraz leki przeciwretrowirusowe. Reakcje pojawiają się zwykle w ciągu 4-28 dni od rozpoczęcia terapii, choć możliwe są opóźnione lub szybkie początki. Infekcje bakteryjne (Mycoplasma pneumoniae, paciorkowce beta-hemolizujące) i wirusowe (herpes simplex, EBV, HIV) również stanowią istotne czynniki etiologiczne, szczególnie u dzieci. Predyspozycje genetyczne, zwłaszcza allel HLA-B*15:02 (karbamazepina) i HLA-B*58:01 (allopurynol), znacząco zwiększają ryzyko rozwoju SJS, podobnie jak immunosupresja (np. HIV/AIDS), choroby nowotworowe, przeszczepy oraz choroby autoimmunologiczne.
allopurynol, antygen leukocytarny, apoptoza keratynocytów, choroba autoimmunologiczna, choroba nowotworowa, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, cytochrom P450, cytomegalowirus, czynnik martwicy nowotworu, dna moczanowa, fenobarbital, granulizyna, immunosupresja, kamica nerkowa, karbamazepina, komórka NK, komórka prezentująca antygen, lek przeciwdrgawkowy, ligand Fas, limfocyt T cytotoksyczny, martwica naskórka, meloksykam, mycoplasma pneumoniae, NLPZ, nowotwór hematologiczny, paciorkowiec beta-hemolizujący, perforyna, predyspozycja genetyczna, przeszczep szpiku kostnego, reakcja nadwrażliwości, receptor limfocytu T, receptor TNF-alfa, sulfonamid, szlak Fas-FasL, tlenek azotu, toczeń rumieniowaty układowy, trimetoprim-sulfametoksazol, trudność w połykaniu, układ zgodności tkankowej, wirus Epsteina-Barr, wirus opryszczki, wirusowe zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość aplastyczna – Patofizjologia i mechanizm

Niedokrwistość aplastyczna (AA) to złożona choroba charakteryzująca się pancytopenią i hipoplazją szpiku kostnego, wynikającą z autoimmunologicznego niszczenia krwiotwórczych komórek macierzystych (HSC) przez aktywowane limfocyty T, zwłaszcza klonalne limfocyty CD8+ HLA-DR+. Kluczową rolę odgrywają cytokiny hamujące hematopoezę, takie jak interferon-γ (IFN-γ) i czynnik martwicy nowotworu (TNF), które indukują apoptozę komórek progenitorowych poprzez szlak Fas/FasL. U pacjentów z AA obserwuje się zmniejszoną liczbę komórek Treg (CD4+ CD25+ FOXP3+), co prowadzi do nadprodukcji IFN-γ i dalszego uszkodzenia HSC. Ponadto, defekty wewnętrzne komórek macierzystych, w tym skrócenie telomerów (obecne u 30-50% leukocytów) oraz mutacje w genach takich jak TERT, DNMT3A, ASXL1, BCOR i PIGA, przyczyniają się do upośledzenia proliferacji i różnicowania HSC oraz zwiększają ryzyko transformacji do MDS lub AML. Zaburzenia mikrośrodowiska szpiku, w tym dysfunkcja mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC), również wpływają na patogenezę AA, zaburzając niszę hematopoetyczną i homeostazę immunologiczną.
biała krwinka, czerwona krwinka, czynnik martwicy nowotworu, czynnik regulacyjny interferonu, hipoplazja szpiku kostnego, interferon gamma, komórka T regulatorowa, komórka Th17, krwiotwórcza komórka macierzysta, limfocyt T, limfocyt T CD8, limfocyt T cytotoksyczny, limfocyt T pomocniczy, mezenchymalna komórka macierzysta, niedokrwistość aplastyczna, nocna napadowa hemoglobinuria, parwowirus B19, płytka krwi, receptor Fas, szlak Fas-FasL, terapia immunosupresyjna, tlenek azotu, wirus Epsteina-Barr, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie szpiku

szlak Fas-FasL

Powiązane wpisy

Zespół stevens-johnsona – Etiologia i przyczyny

Niedokrwistość aplastyczna – Patofizjologia i mechanizm