receptor TNF-alfa
Receptor TNF-alfa (TNF-R) to białko błonowe należące do rodziny receptorów czynnika martwicy nowotworów (TNF), które wiąże się z cytokiną TNF-alfa. Wyróżniamy dwa główne typy receptorów: TNFR1 (p55, CD120a) występujący na większości komórek organizmu oraz TNFR2 (p75, CD120b) obecny głównie na komórkach układu immunologicznego i śródbłonka.
TNFR1 zawiera domenę śmierci (death domain) i odpowiada za większość procesów zapalnych, apoptozę oraz cytotoksyczność indukowaną przez TNF-alfa. TNFR2 pełni funkcje głównie immunomodulujące i regeneracyjne. Po związaniu liganda receptory ulegają trimeryzacji, co inicjuje wewnątrzkomórkowe szlaki sygnałowe, w tym aktywację czynnika transkrypcyjnego NF-κB oraz kaskad kinaz MAP.
Zaburzenia funkcjonowania receptorów TNF-alfa odgrywają kluczową rolę w patogenezie chorób autoimmunologicznych, nowotworowych i zapalnych. Leki biologiczne blokujące interakcję TNF-alfa z jego receptorami (np. infliksymab, etanercept, adalimumab) są stosowane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycy, choroby Leśniowskiego-Crohna i innych schorzeń o podłożu immunologicznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Azbestoza – Patofizjologia i mechanizm
Azbestoza jest przewlekłą, postępującą chorobą śródmiąższową płuc, wywołaną przez inhalację włókien azbestu, szczególnie amfibolowych (krokidolit, tremolit, amozyt), które wykazują większy potencjał fibrogenny i rakotwórczy niż chryzotyl. Patogeneza opiera się na śródmiąższowym zwłóknieniu, indukowanym przez uszkodzenie komórek nabłonkowych typu I, apoptozę mitochondrialną, aktywację inflammasomu NLRP3 oraz produkcję reaktywnych form tlenu (ROS) i azotu (RNS). Długość włókien (>5 μm) i ich zdolność do utrzymywania się w miąższu płucnym są kluczowe dla rozwoju choroby. Proces zapalny obejmuje uwalnianie cytokin prozapalnych (IL-1β, TNF-α, IL-8) i czynników wzrostu (PDGF, FGF, TGF-β), które stymulują proliferację fibroblastów i odkładanie kolagenu, prowadząc do zwłóknienia. Wczesne objawy obejmują hipoksemię wysiłkową oraz zmniejszenie DLCO i podatności płuc, a ciężkość choroby koreluje z całkowitą dawką ekspozycji. Azbestoza wiąże się także z ryzykiem rozwoju nowotworów, w tym raka płuc, międzybłoniaka oraz chorób autoimmunologicznych, co jest związane z przewlekłym stanem zapalnym i mutacjami w genach supresorowych (p53, CDKN2A, NF2).
anion nadtlenkowy, apoptoza, białko p53, chłoniak nie-Hodgkina, choroba śródmiąższowa płuc, ciało azbestowe, czynnik wzrostu fibroblastów, działanie cytotoksyczne, ekspresja genów, fosforylacja oksydacyjna, hipoksemia wysiłkowa, inflammasom NLRP3, insulinopodobny czynnik wzrostu, interleukina, kanakinumab, macierz pozakomórkowa, makrofag pęcherzykowy, martwica tkanek, mediator zapalny, miąższ płuc, międzybłoniak, nadtlenek wodoru, oskrzelik oddechowy, płytkopochodny czynnik wzrostu, proliferacja fibroblastów, reaktywne formy azotu, reaktywne formy tlenu, receptor TNF-alfa, rodnik hydroksylowy, sfrustrowana fagocytoza, śmierć komórki, testy czynności płuc, transformujący czynnik wzrostu, uszkodzenie DNA, uszkodzenie oksydacyjne, włókno amfibolowe, zaburzenie limfoproliferacyjne, zdolność dyfuzyjna płuc, zwłóknienie śródmiąższowe, zwłóknienie tkanki płucnej