granulizyna
Granulizyna to białko o właściwościach cytolitycznych, które odgrywa kluczową rolę w układzie immunologicznym człowieka. Jest produkowana głównie przez cytotoksyczne limfocyty T (CD8+) oraz komórki NK (Natural Killer). Granulizyna należy do rodziny białek SAPLIP (saposin-like protein) i posiada zdolność do bezpośredniego niszczenia mikroorganizmów poprzez uszkadzanie ich błon komórkowych.
Mechanizm działania granulizyny polega na wiązaniu się z lipidami błony komórkowej patogenów, co prowadzi do tworzenia porów i zaburzenia integralności błony. Wykazuje aktywność przeciwko szerokiemu spektrum patogenów, w tym bakteriom (zarówno Gram-dodatnim, jak i Gram-ujemnym), grzybom, pasożytom oraz wirusom. Szczególnie istotna jest jej rola w zwalczaniu prątków gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis).
W praktyce klinicznej granulizyna zyskuje coraz większe znaczenie jako marker diagnostyczny w chorobach zapalnych skóry, takich jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczna nekroliza naskórka. Podwyższone stężenie granulizyny w surowicy może wskazywać na nasilony proces immunologiczny. Trwają badania nad potencjalnym wykorzystaniem granulizyny jako biomarkera w chorobach autoimmunologicznych oraz jako celu terapeutycznego w leczeniu chorób infekcyjnych i nowotworowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół stevens-johnsona – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Stevens-Johnsona (SJS) i toksyczna nekroliza naskórka (TEN) to ciężkie reakcje nadwrażliwości typu IVc, charakteryzujące się rozległą apoptozą i nekroptozą keratynocytów, prowadzącą do oddzielania się naskórka. Patogeneza opiera się na aktywacji limfocytów T CD8+ i komórek NK, które wydzielają cytotoksyczne mediatory, takie jak granulizyna, perforyna, granzym B oraz ligand Fas (FasL). Granulizyna, obecna w płynie pęcherzowym, koreluje z ciężkością choroby, podobnie jak perforyna i granzym B, które inicjują kaspazę i apoptozę. Interakcja Fas-FasL jest kluczowa dla indukcji apoptozy keratynocytów, co stanowi podstawę terapii dożylnej immunoglobuliną (IVIG). TNF-alfa może indukować apoptozę lub nekroptozę w zależności od aktywności kaspazy 8, a aneksyna A1 przez receptor FPR1 promuje nekroptozę, co wskazuje na złożoność mechanizmów śmierci komórkowej w SJS/TEN.
aktywacja kaspaz, auto-antygen, białko cytolityczne, cyklosporyna, dożylna immunoglobulina, egzosom, główny układ zgodności tkankowej, granulizyna, inflamasom NLRP3, interferon, komórka NK, komórka prezentująca antygen, kortykosteroid, ligand Fas, limfocyt T cytotoksyczny, limfocyt T pomocniczy, mimikra molekularna, mycoplasma pneumoniae, nekroptoza, oddzielanie się naskórka, plazmafereza, polimorfizm genu HLA, reakcja nadwrażliwości typu IV, receptor limfocytu T, receptor Toll-podobny 3, tlenek azotu, TNF-alfa, toksyczna nekroliza naskórka, zespół Stevens-Johnsona - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół stevens-johnsona – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół Stevens-Johnsona (SJS) oraz toksyczna nekroliza naskórka (TEN) to ciężkie reakcje polekowe o wysokiej śmiertelności, sięgającej 1-5% w SJS, 18,8% w SJS-TEN overlap oraz 25-35% (do 50% wg niektórych źródeł) w TEN. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są rozległość złuszczenia naskórka (BSA średnio 35,37±10,38% u zmarłych vs 25,65±11,79% u przeżyłych), obecność posocznicy (śmiertelność 75% vs 5,1%), podwyższony poziom azotu mocznikowego (BUN > 28 mg/dL), glukozy (> 250 mg/dL) oraz obniżony poziom wodorowęglanów (< 20 mmol/L). SCORTEN, najczęściej stosowany system oceny ryzyka, uwzględnia wiek > 40 lat, aktywny nowotwór, tętno > 120/min, BUN, BSA > 10%, HCO3 oraz glukozę, pozwalając prognozować śmiertelność na poziomie 14,1-36,9% w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Alternatywne modele prognostyczne to Re-SCORTEN, ABCD-10 oraz CRISTEN, jednak wymagają dalszej walidacji i uwzględnienia dynamiki przebiegu choroby oraz cech morfologicznych skóry.
azot mocznikowy we krwi, body surface area, cyklosporyna, dehydrogenaza mleczanowa, dystrofia paznokci, glukoza we krwi, granulizyna, immunoglobulina dożylna, interleukina-15, kinaza kreatynowa, kortykosteroid, niewydolność wielonarządowa, posocznica, SJS-TEN Overlap, skórna reakcja niepożądana, stulejka, symblefaron, toksyczna nekroliza naskórka, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevens-Johnsona, zrost spojówkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół stevens-johnsona – Diagnostyka i diagnoza
Zespół Stevens-Johnsona (SJS) to ciężka, potencjalnie zagrażająca życiu reakcja polekowa, charakteryzująca się martwicą pełnej grubości naskórka i zajęciem co najmniej dwóch błon śluzowych. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, wywiadzie oraz potwierdzeniu histopatologicznym w biopsji skóry, gdzie obserwuje się martwicę naskórka, apoptozę keratynocytów i pęcherze podnaskórkowe. Klasyfikacja SJS zależy od powierzchni ciała z oddzieleniem naskórka: <10% dla SJS, 10-30% dla postaci nakładającej się SJS/TEN oraz >30% dla toksycznej nekrolizy naskórka (TEN). Wczesne objawy obejmują gorączkę, objawy grypopodobne oraz zmiany błon śluzowych (światłowstręt, pieczenie spojówek, dysfagia). Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. rumień wielopostaciowy, AGEP, DRESS oraz pęcherzyce. SCORTEN, punktowa skala oceny ciężkości, uwzględnia m.in. wiek >40 lat, oddzielenie naskórka >10%, stężenie mocznika >10 mmol/l i glukozy >14 mmol/l, pozwalając oszacować śmiertelność od 3,2% (wynik 0-1) do 90% (wynik ≥5).
apoptoza keratynocytów, badanie immunofluorescencyjne, białko C-reaktywne, biopsja skóry, dysfagia, ezofagogastroduodenoskopia, gazometria tętnicza, granulizyna, hipoalbuminemia, interleukina-6, leki przeciwdrgawkowe, martwica naskórka, mikroskopia konfokalna, morfologia krwi, mycoplasma pneumoniae, NLPZ, objaw Nikolskiego, objawy grypopodobne, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, Pseudomonas aeruginosa, reakcja polekowa, rtg klatki piersiowej, rumień, rumień wielopostaciowy, światłowstręt, TNF-alfa, toksyczna nekroliza naskórka, wirus HIV, zapalenie płuc, zapalenie spojówek, zespół Stevens-Johnsona