ALL z chromosomem Philadelphia
Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) z chromosomem Philadelphia charakteryzuje się obecnością translokacji t(9;22)(q34;q11.2), która prowadzi do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1. Ten wariant ALL stanowi około 3-5% przypadków ALL u dzieci, ale częstość wzrasta do 25-30% u dorosłych pacjentów, szczególnie u osób starszych.
Obecność chromosomu Philadelphia w ALL jest istotnym niekorzystnym czynnikiem prognostycznym. Pacjenci z Ph+ ALL wykazują wyższe ryzyko wznowy choroby oraz krótszy czas przeżycia całkowitego w porównaniu do pacjentów z ALL bez tej aberracji genetycznej. Choroba charakteryzuje się również wyższą leukocytozą, częstszym zajęciem ośrodkowego układu nerwowego oraz słabszą odpowiedzią na konwencjonalną chemioterapię.
Wprowadzenie inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI) do terapii Ph+ ALL znacząco poprawiło rokowanie. Zastosowanie inhibitorów takich jak imatynib, dazatynib czy ponatynib w połączeniu z chemioterapią pozwala uzyskać remisję u większości pacjentów. Allogeniczny przeszczep komórek macierzystych (allo-HSCT) pozostaje ważnym elementem terapii u dorosłych pacjentów z Ph+ ALL, szczególnie w pierwszej remisji choroby.
Monitorowanie choroby resztkowej (MRD) metodami molekularnymi ma kluczowe znaczenie w prowadzeniu pacjentów z Ph+ ALL. Utrzymywanie się lub wzrost poziomu transkryptu BCR-ABL1 po zakończeniu intensywnej fazy leczenia może wskazywać na rozwój oporności na inhibitory kinazy tyrozynowej, często związanej z mutacjami w domenie kinazowej genu BCR-ABL1.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dasatinib Krka
Dazatynib, będący substratem i inhibitorem CYP3A4, wymaga szczególnej uwagi ze względu na liczne interakcje lekowe, zwłaszcza z silnymi inhibitorami (np. ketokonazol, erytromycyna) oraz induktorami CYP3A4 (np. deksametazon, ryfampicyna), które mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać jego ekspozycję. Leki modyfikujące pH żołądka, takie jak antagoniści receptora H2 i inhibitory pompy protonowej, również obniżają biodostępność dazatynibu i nie są zalecane. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby dawkę początkową można stosować standardowo, jednak z zachowaniem ostrożności. Monitorowanie morfologii krwi jest kluczowe, zwłaszcza u chorych z CML w fazie zaawansowanej i Ph+ ALL, ze względu na ryzyko niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości, które występują częściej i wcześniej w tych grupach. Zahamowanie czynności szpiku jest zwykle odwracalne po modyfikacji dawkowania.
aktywacja płytek krwi, aktywność ADAMTS13, ALL z chromosomem Philadelphia, antagonista receptora H2, cewnikowanie prawego serca, echokardiografia, ginekomastia, hipokalemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, inhibitor pompy protonowej, krwawienie OUN, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi z rozmazem, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedobór laktazy, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, obrzęk płuc, opóźnienie wzrostu, opóźnienie zrastania nasad kości, osteopenia, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja wzw B, repolaryzacja komór serca, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wydłużenie QT, wydłużenie QTc, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaawansowana CML, zaburzenie czynności wątroby, zahamowanie szpiku kostnego, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dasatinib Sandoz 20 mg
Leczenie dazatynibem powinno być prowadzone przez lekarzy doświadczonych w terapii białaczek, z dawkowaniem dostosowanym do wieku pacjenta, typu i fazy choroby. U dorosłych z przewlekłą fazą CML zalecana dawka początkowa wynosi 100 mg raz na dobę, natomiast w fazie akceleracji, mieloblastycznej lub limfoblastycznej oraz w ALL z chromosomem Philadelphia – 140 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała, np. 40 mg/dobę dla masy 10–<20 kg, 60 mg dla 20–<30 kg, 70 mg dla 30–<45 kg i 100 mg dla ≥45 kg. Dazatynib podaje się doustnie raz na dobę, z koniecznością regularnego przeliczania dawki co 3 miesiące. W przypadku braku odpowiedzi hematologicznej lub cytogenetycznej dopuszcza się zwiększenie dawki do maksymalnie 180 mg/dobę u dorosłych i odpowiednio według schematu u dzieci. Leczenie prowadzi się do progresji choroby lub nietolerancji, a u dzieci z ALL Ph+ stosuje się dazatynib ciągle do 2 lat, często w połączeniu z chemioterapią i po przeszczepieniu komórek macierzystych.
ALL Ph+, ALL z chromosomem Philadelphia, aspiracja szpiku, cytopenia, Dasatinib Sandoz, dazatynib, faza akceleracji, faza przewlekła CML, hematopoetyczny czynnik wzrostu, inhibitor CYP3A4, komórkowość szpiku, kortykosteroid, lek moczopędny, masa czerwonokrwinkowa, mielosupresja, neutropenia i małopłytkowość, odpowiedź molekularna, Ph+ CML-CP, postać limfoblastyczna przełomu blastycznego, postać mieloblastyczna, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej, przetoczenie płytek krwi, sok grejpfrutowy, wysięk opłucnowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego