pozapiramidowe działanie niepożądane
Pozapiramidowe działania niepożądane (EPS – Extrapyramidal Side Effects) to grupa objawów neurologicznych, które mogą wystąpić jako skutek uboczny stosowania niektórych leków, głównie neuroleptyków (leków przeciwpsychotycznych). Te działania niepożądane są związane z zaburzeniem funkcjonowania układu pozapiramidowego, odpowiedzialnego za kontrolę ruchów mimowolnych i utrzymanie napięcia mięśniowego.
Do najczęstszych pozapiramidowych działań niepożądanych zalicza się: parkinsonizm polekowy (drżenie spoczynkowe, sztywność mięśniową, spowolnienie ruchowe), akatyzję (subiektywne uczucie niepokoju ruchowego), dystonię ostrą (nagłe, niekontrolowane skurcze mięśni) oraz późne dyskinezy (mimowolne ruchy, głównie w obrębie twarzy i jamy ustnej). Ryzyko wystąpienia EPS jest większe przy stosowaniu klasycznych neuroleptyków pierwszej generacji niż przy lekach atypowych.
Diagnostyka pozapiramidowych działań niepożądanych opiera się głównie na badaniu klinicznym, obserwacji pacjenta oraz analizie historii przyjmowanych leków. W ocenie nasilenia objawów pomocne są skale kliniczne, takie jak AIMS (Abnormal Involuntary Movement Scale) czy SAS (Simpson-Angus Scale). Leczenie EPS obejmuje redukcję dawki leku wywołującego objawy, zamianę na inny preparat o mniejszym potencjale wywoływania działań pozapiramidowych oraz stosowanie leków korygujących, jak cholinolityki czy beta-adrenolityki.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pinexet 300 mg 300 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Pinexet, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy pochodnych diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny (kod ATC: N05AH04), dostępnym w tabletkach o dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg i 300 mg. Mechanizm działania kwetiapiny i jej aktywnego metabolitu norkwetiapiny opiera się na antagonizmie receptorów serotoninergicznych 5HT2, dopaminergicznych D1 i D2, histaminergicznych, α1- i α2-adrenergicznych, z minimalnym powinowactwem do receptorów muskarynowych (kwetiapina) oraz umiarkowanym do dużego (norkwetiapina). Norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może tłumaczyć jej skuteczność przeciwdepresyjną. Kwetiapina wykazuje selektywne działanie na układ limbiczny, blokując szlak mezolimbiczny bez istotnego wpływu na układ nigrostriatalny, co przekłada się na niskie ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych, potwierdzone w badaniach klinicznych i przedklinicznych.
akatyzja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, czynnik transportujący norepinefrynę, dyskinezja, dystonia, działanie agonistyczne, działanie niepożądane mózgowo-naczyniowe, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwpsychotyczne, emisyjna tomografia komputerowa, epizod depresji, epizod maniakalny, fumaran kwetiapiny, hiperaktywność psychoruchowa, lek stabilizujący nastrój, liczba neutrofilów, mimowolny skurcz mięśni, niedoczynność tarczycy, niepokój ruchowy, objaw maniakalny, objaw pozapiramidowy, pozapiramidowe działanie niepożądane, receptor 5HT1A, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, sodu walproinian, sole litu, sztywność mięśni, układ limbiczny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie schizoafektywne, zaćma, zmętnienie soczewki - Leksykon substancji czynnych
Lewomepromazyna – Dawkowanie i sposób podawania
Lewomepromazyna, neuroleptyk stosowany głównie w leczeniu schizofrenii i innych psychoz, dostępna jest w formie tabletek powlekanych (25 mg) oraz roztworu do wstrzykiwań (25 mg/ml). Dawkowanie rozpoczyna się od 25-50 mg/dobę w 2 dawkach podzielonych, z możliwością zwiększenia do 150-250 mg/dobę w 2-3 dawkach, a następnie redukcji do dawki podtrzymującej. W terapii bólu dawka początkowa wynosi 25-75 mg/dobę, z maksymalną dawką do 150 mg/dobę u pacjentów ambulatoryjnych oraz do 300 mg/dobę u hospitalizowanych. U osób w podeszłym wieku oraz z niewydolnością wątroby lub nerek zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki z ostrożnym, stopniowym zwiększaniem, ze względu na zwiększoną podatność na działania niepożądane. Lewomepromazyna jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 18 lat, a preparat Tisercin u dzieci poniżej 12 lat.
dawka podtrzymująca, dawka podzielona, dawkowanie podzielone, leczenie bólu, lek przeciwpsychotyczny, Levomentis, lewomepromazyna, neuroleptyk, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pacjent ambulatoryjny, pacjent hospitalizowany, pacjent w podeszłym wieku, podanie domięśniowe, podanie doustne, powolny wlew dożylny, pozapiramidowe działanie niepożądane, późna dyskineza, psychoza, roztwór do wstrzykiwań, schizofrenia, tabletka powlekana, Tisercin