rak nabłonkowy jajnika
Rak nabłonkowy jajnika (carcinoma epitheliale ovarii) stanowi najczęstszy typ nowotworu złośliwego jajnika, odpowiadający za około 90% wszystkich przypadków raka jajnika. Wywodzi się z nabłonka pokrywającego jajnik lub z nabłonka jam ciała przekształconego w trakcie rozwoju embrionalnego.
Histologicznie wyróżnia się kilka podtypów raka nabłonkowego jajnika, w tym rak surowiczy (najczęstszy), śluzowy, endometrioidalny, jasnokomórkowy i niezróżnicowany. Każdy z tych podtypów charakteryzuje się odmiennym obrazem klinicznym, rokowaniem oraz odpowiedzią na leczenie. Szczególnie agresywny przebieg wykazuje rak surowiczy wysokiego stopnia złośliwości (high-grade serous carcinoma).
Diagnostyka raka nabłonkowego jajnika obejmuje badania obrazowe (USG przezpochwowe, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny), oznaczenie markera CA-125 w surowicy oraz ostatecznie badanie histopatologiczne materiału pobranego podczas operacji. Zaawansowanie określa się według klasyfikacji FIGO, co ma kluczowe znaczenie dla wyboru metody leczenia i rokowania.
Leczenie raka nabłonkowego jajnika opiera się na kompleksowym podejściu obejmującym zabieg chirurgiczny (cytoredukcja) oraz chemioterapię, najczęściej opartą na pochodnych platyny i taksanach. W wybranych przypadkach stosuje się także terapię celowaną, w tym inhibitory PARP (np. olaparyb) u pacjentek z mutacjami BRCA1/2. Mimo postępów w leczeniu, rak nabłonkowy jajnika nadal charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, głównie z powodu późnego rozpoznania.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak jajnika – Epidemiologia
Rak jajnika stanowi istotny problem onkologiczny, będąc siódmym najczęściej diagnozowanym nowotworem u kobiet globalnie oraz dziesiątym w Chinach. W 2020 roku odpowiadał za 3,7% wszystkich nowotworów i 4,7% zgonów onkologicznych u kobiet. Dominującym typem jest rak nabłonkowy jajnika, zróżnicowany histologicznie i molekularnie, co wpływa na rokowanie i strategie leczenia. W USA prognozuje się w 2025 roku około 20 890 nowych przypadków i 12 730 zgonów. Mediana wieku diagnozy to 63 lata, a śmierci 70 lat. Wskaźniki zachorowalności standaryzowane według wieku wynoszą 10,3/100 000 rocznie, a umieralności 5,9/100 000. Zachorowalność jest wyższa w krajach rozwiniętych (np. Ameryka Północna, Europa Środkowa i Wschodnia), a niższa w Azji i Afryce. W ostatnich dekadach obserwuje się spadek zachorowalności i umieralności, co przypisuje się m.in. powszechnemu stosowaniu doustnych środków antykoncepcyjnych i ograniczeniu hormonalnej terapii zastępczej. Wskaźnik pięcioletniego przeżycia względnego wynosi około 51,6%, z wyraźnym pogorszeniem rokowania w zaawansowanych stadiach (stadium IV – 29% przeżycia 5-letniego).
antygen nowotworowy 125, badanie miednicy, CA125, chemioterapia dootrzewnowa, choroba zapalna miednicy, cytoredukcja chirurgiczna, czynnik ryzyka, doustne środki antykoncepcyjne, endometrioza, histerektomia, hormonalna terapia zastępcza, jajowód, marker nowotworowy, menopauza, mięsak, mutacja BRCA, nawrót choroby, obrazowanie diagnostyczne, otyłość, owariektomia, podwiązanie jajowodów, rak endometrioidalny, rak jajnika, rak jasnokomórkowy, rak nabłonkowy jajnika, rak piersi, rak surowiczy, rokowanie, salpingektomia, salpingo-ooforektomia, stadium nowotworu, ultrasonografia przezpochwowa, wskaźnik masy ciała, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jajnika – Objawy
Rak jajnika, często określany jako „cichy zabójca”, charakteryzuje się trudnościami w wczesnej diagnostyce ze względu na niespecyficzne i subtelne objawy, które mogą być mylnie przypisywane innym schorzeniom, takim jak zespół jelita drażliwego czy problemy gastrologiczne. Około 80% przypadków diagnozowanych jest w zaawansowanym stadium, co znacząco pogarsza rokowanie. Kluczowe symptomy obejmują utrzymujące się wzdęcie brzucha, szybkie uczucie sytości, częstsze oddawanie moczu oraz ból brzucha lub miednicy promieniujący do ud. Wczesne stadium (I) cechuje się łagodnymi dolegliwościami, a 5-letni wskaźnik przeżycia wynosi około 93%, natomiast w stadium IV, z przerzutami do odległych narządów, wskaźnik ten spada do około 31%. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, markerze CA-125 oraz obrazowaniu (USG, TK, MRI), jednak brak jest skutecznego testu przesiewowego.
badanie cytologiczne, badanie miednicy, biopsja, ból miednicy, duszność, dyspareunia, jajowód, jama otrzewnowa, krwawienie z pochwy, marker CA-125, niedrożność jelit, niewyjaśniona utrata wagi, nowotwór układu rozrodczego, płyn w opłucnej, przerzut nowotworowy, rak jajnika, rak nabłonkowy jajnika, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, węzeł chłonny, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, wzdęcie brzucha, zaawansowane stadium choroby, zaburzenia miesiączkowania, zapalenie żołądka, zespół jelita drażliwego, żółtaczka