profilaktyka po ekspozycji
Profilaktyka po ekspozycji (PPE, post-exposure prophylaxis) to procedura medyczna polegająca na podaniu określonych leków lub szczepionek osobie, która miała kontakt z patogenem chorobotwórczym w celu zapobieżenia rozwojowi choroby. Jest to działanie ratunkowe mające na celu obniżenie ryzyka zakażenia po ekspozycji na czynnik zakaźny.
Najczęściej stosowana jest w przypadku ekspozycji na wirusa HIV, gdzie polega na przyjmowaniu leków antyretrowirusowych przez 28 dni, wirusowego zapalenia wątroby typu B i C, po ekspozycji na krew i płyny ustrojowe. PPE jest również stosowana po narażeniu na wirus wścieklizny, tężca, czy błonicę, gdzie kluczową rolę odgrywają szczepionki i immunoglobuliny.
Skuteczność profilaktyki po ekspozycji zależy od czasu, jaki upłynął od momentu narażenia do wdrożenia postępowania. W przypadku HIV optymalne rozpoczęcie leczenia powinno nastąpić w ciągu 24-72 godzin od ekspozycji. Dla wirusowego zapalenia wątroby B szczepionkę należy podać w ciągu 24 godzin, a immunoglobulinę w ciągu 7 dni od ekspozycji.
Decyzja o wdrożeniu PPE powinna być podjęta po dokładnej ocenie ryzyka transmisji, uwzględniając rodzaj ekspozycji, status serologiczny źródła ekspozycji oraz osoby eksponowanej. W przypadku ekspozycji zawodowych pracowników ochrony zdrowia, istnieją szczegółowe procedury postępowania określone w wytycznych krajowych i międzynarodowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Przeciwwskazania stosowania
Amfoterycyna B, dostępna w postaciach takich jak Abelcet (kompleksy lipidowe), AmBisome liposomal (postać liposomalna) oraz Fungizone (postać konwencjonalna), jest szerokospektralnym lekiem przeciwgrzybiczym. Podstawowym przeciwwskazaniem do jej stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, które różnią się w zależności od preparatu (np. Abelcet zawiera 3,6 mg sodu/ml, co daje 72 mg sodu w fiolce 20 ml, a AmBisome liposomal zawiera 900 mg sacharozy w fiolce). W przypadku preparatów, gdzie amfoterycyna B jest składnikiem pomocniczym, jak szczepionka Rabipur, przeciwwskazania zależą od konkretnego zastosowania – np. w profilaktyce przed ekspozycją (PrEP) przeciwwskazaniem jest poważna reakcja nadwrażliwości, natomiast w profilaktyce po ekspozycji (PEP) przeciwwskazań nie ma ze względu na śmiertelność wścieklizny.
Abelcet, AmBisome liposomal, amfoterycyna B, Fungizone, kompleks lipidowy, nadwrażliwość, postać liposomalna, profilaktyka po ekspozycji, profilaktyka przed ekspozycją, sacharoza, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancja przeciwgrzybicza, szczepionka przeciw wściekliźnie, terapia przeciwgrzybicza, wścieklizna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Verorab 3,25 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M (inaktywowany)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka VERORAB, stosowana w profilaktyce wścieklizny, podawana jest po rekonstytucji w dawce 0,5 ml domięśniowo lub 0,1 ml śródskórnie. Profilaktyka przed ekspozycją (PrEP) u osób immunokompetentnych realizowana jest według schematów tradycyjnych (dawki w dniach 0, 7, 21/28) lub tygodniowych (dawki w dniach 0 i 7), z wyłączeniem schematu tygodniowego u osób z obniżoną odpornością. Szczepionka może być również stosowana jako dawka przypominająca po wcześniejszym szczepieniu szczepionkami na liniach komórkowych VERO lub ludzkich komórek diploidalnych. U dzieci i młodzieży stosuje się takie same dawki jak u dorosłych, z podaniem domięśniowym w mięsień naramienny lub przednio-boczną część uda, a śródskórnym w górną część ramienia lub przedramię.
dawka przypominająca, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, kategoria ekspozycji, kategoria narażenia, mięsień naramienny, obserwacja weterynaryjna, osoba immunokompetentna, pacjent immunoniekompetentny, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie śródskórne, profilaktyka po ekspozycji, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przed ekspozycją, rekonstytucja proszku, schemat Essen, schemat Zagrzeb, środek wirusobójczy, szczepionka przeciw wściekliźnie, szczepionka VERORAB, wirus wścieklizny, zaburzenie odporności