efekt pozapiramidowy
Efekt pozapiramidowy (EPS) to zespół objawów neurologicznych będących skutkiem ubocznym stosowania leków przeciwpsychotycznych, które blokują receptory dopaminergiczne w układzie pozapiramidowym mózgu. Układ ten jest odpowiedzialny za kontrolę motoryki, postawy ciała i napięcia mięśniowego.
Objawy pozapiramidowe mogą przybierać różne formy kliniczne: ostrą dystonię (skurcze mięśni, zwłaszcza twarzy i szyi), parkinsonizm polekowy (drżenie, sztywność, spowolnienie ruchowe), akatyzję (subiektywne uczucie niepokoju ruchowego) oraz późne dyskinezy (mimowolne ruchy twarzy, jamy ustnej, kończyn). Szczególnie niebezpieczny jest złośliwy zespół neuroleptyczny, stanowiący stan zagrożenia życia.
Ryzyko wystąpienia EPS jest największe przy stosowaniu klasycznych neuroleptyków (haloperidol, chlorpromazyna), podczas gdy leki przeciwpsychotyczne II generacji (atypowe) wywołują je rzadziej. W postępowaniu stosuje się redukcję dawki leku wywołującego objawy, zmianę na lek atypowy oraz leczenie objawowe (np. leki antycholinergiczne w parkinsonizmie polekowym, benzodiazepiny w ostrych dystoniach czy β-blokery w akatyzji).
Monitorowanie pacjentów pod kątem wczesnych objawów EPS jest kluczowym elementem bezpiecznej farmakoterapii przeciwpsychotycznej, szczególnie u osób starszych i z chorobami neurologicznymi, które są bardziej podatne na te powikłania.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pernazinum 25 mg
Pernazinum, zawierający perazynę, jest lekiem psychotropowym z grupy fenotiazyn o działaniu przeciwpsychotycznym, klasyfikowanym jako pochodna fenotiazyny z grupą piperazynową (kod ATC: N05AB10). Mechanizm działania perazyny opiera się na antagonizmie receptorów dopaminergicznych D1 i D2 w ośrodkowym układzie nerwowym, zwłaszcza w ośrodkach podkorowych, podwzgórzu oraz układzie limbicznym. Ponadto, lek blokuje receptory cholinergiczne, adrenergiczne α1, histaminowe oraz serotoninowe, co wpływa na jego złożony profil farmakodynamiczny. Dostępny jest w dawkach 25 mg i 100 mg, w formie tabletek zawierających odpowiednio 42,1 mg i 168,4 mg dimaleinianu perazyny.
dimaleinian perazyny, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwpsychotyczne, efekt pozapiramidowy, fenotiazyna, hipotensja ortostatyczna, lek psychotropowy, neuroleptyk klasyczny, ośrodkowy układ nerwowy, perazyna, pochodna fenotiazyny, receptor adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminowy, receptor serotoninowy, sedacja, szlak mezokortykalny, szlak mezolimbiczny, układ dopaminergiczny, układ nigrostriatalny, właściwości przeciwpsychotyczne, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Trittico XR 150 mg
Trittico XR, zawierający chlorowodorek trazodonu w dawkach 150 mg i 300 mg, jest lekiem psychoanaleptycznym z grupy przeciwdepresyjnych (kod ATC: N06AX05). Jego mechanizm działania opiera się na inhibicji wychwytu zwrotnego serotoniny oraz antagonizmie receptorów 5-HT2, co pozwala na redukcję objawów takich jak bezsenność, lęk, pobudzenie psychoruchowe i zaburzenia funkcji seksualnych. Działanie przeciwdepresyjne ujawnia się już po około tygodniu stosowania, co stanowi przewagę nad innymi lekami przeciwdepresyjnymi wymagającymi dłuższego czasu do osiągnięcia efektu terapeutycznego. Trazodon jest skuteczny w leczeniu różnych postaci depresji, w tym z nasilonym lękiem i zaburzeniami snu.
antagonizm receptorowy, bezsenność, chlorowodorek trazodonu, depresja z lękiem, działanie cholinolityczne, działanie przeciwdepresyjne, efekt pozapiramidowy, jaskra, lęk, lek psychotropowy, ośrodkowy układ nerwowy, pobudzenie psychoruchowe, pochodna triazolopirydyny, przekaźnictwo adrenergiczne, receptor 5-HT2, stężenie leku, tabletka powlekana o przedłużonym uwalnianiu, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wychwyt zwrotny serotoniny, zaburzenie depresyjne, zaburzenie funkcji seksualnych, zaburzenie snu, zaburzenie układu moczowego