Zostavax
Zostavax to szczepionka przeznaczona do zapobiegania półpaścowi (herpes zoster) u osób w wieku 50 lat i starszych. Została opracowana przez firmę Merck i dopuszczona do użytku w 2006 roku. Jest to żywa atenuowana szczepionka zawierająca osłabiony wirus ospy wietrznej (Varicella zoster).
Mechanizm działania Zostavaxu polega na stymulacji układu odpornościowego do produkcji przeciwciał przeciwko wirusowi VZV, co wzmacnia odporność komórkową i zmniejsza ryzyko reaktywacji wirusa. Skuteczność szczepionki w zapobieganiu półpaścowi wynosi około 51%, a w redukcji ryzyka neuralgii popółpaścowej (najczęstszego powikłania) sięga 67%.
W praktyce klinicznej Zostavax został w dużej mierze zastąpiony przez nowszą szczepionkę Shingrix, która wykazuje wyższą skuteczność (ponad 90%) i jest szczepionką rekombinowaną, nieżywą. Zostavax jest przeciwwskazany u osób z niedoborami odporności, kobiet w ciąży oraz pacjentów uczulonych na składniki szczepionki.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia poopółpaścowa – Objawy
Neuralgia popółpaścowa (PHN) jest najczęstszym powikłaniem półpaśca, definiowanym jako przewlekły ból neuropatyczny utrzymujący się co najmniej 3 miesiące po wygojeniu wysypki. Ból ma charakter palący, przeszywający, kłujący lub tępy i lokalizuje się w obszarze skóry wcześniej zajętym przez półpasiec, najczęściej jednostronnie wokół tułowia lub w obrębie unerwienia nerwu trójdzielnego. PHN rozwija się u około 10-20% pacjentów po półpaścu, z ryzykiem wzrastającym wraz z wiekiem: u osób 60-65 lat ryzyko wynosi około 20%, a u pacjentów powyżej 70 roku życia sięga 70-75%. Czynniki ryzyka obejmują silny ból prodromalny i w fazie ostrej, rozległą wysypkę, lokalizację w obszarze unerwienia nerwu trójdzielnego lub splotu ramiennego, płeć żeńską, osłabiony układ odpornościowy oraz choroby współistniejące, takie jak cukrzyca.
allodynia, ból napadowy, ból neuropatyczny, centralna sensytyzacja, cukrzyca, depresja, drętwienie, hiperalgezja, leczenie przeciwwirusowe, mrowienie, nerw trójdzielny, neuralgia popółpaścowa, osłabienie mięśni, ospa wietrzna, parestezje, półpasiec, porażenie, przewlekły ból, splot ramienny, świąd, szczepionka przeciwko półpaścowi, układ odpornościowy, uszkodzenie włókien nerwowych, wirus varicella zoster, wysypka półpaścowa, zaburzenia snu, Zostavax - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Interakcje
Polisacharydowe szczepionki otoczkowe, takie jak PNEUMOVAX 23 (zawierający 23 serotypy Streptococcus pneumoniae) oraz TYPHIM Vi (polisacharyd Vi Salmonella typhi), wykazują możliwość bezpiecznego jednoczesnego podania z wieloma innymi szczepionkami, pod warunkiem stosowania osobnych strzykawek i różnych miejsc iniekcji, co minimalizuje ryzyko lokalnych i ogólnoustrojowych reakcji poszczepiennych. Szczepionki te mogą być podawane równocześnie z preparatami przeciw grypie, żółtej gorączce, błonicy, tężcowi, poliomyelitis, wściekliźnie, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych (Neisseria meningitidis serotypy A i C) oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B. W dokumentacji nie odnotowano specyficznych interakcji z alkoholem, jednak ze względu na potencjalne działanie immunosupresyjne alkoholu zaleca się rozważenie ograniczenia jego spożycia przed i po szczepieniu.
dur brzuszny, dysfagia, immunizacja, immunogenność, immunosupresja, miano przeciwciał, Neisseria meningitidis, odpowiedź immunologiczna, PNEUMOVAX 23, poliomyelitis, polisacharyd otoczkowy pneumokoka, reakcja poszczepienna, Salmonella typhi, szczepionka polisacharydowa, szczepionka przeciw grypie, szczepionka przeciw półpaścowi, TYPHIM Vi, wirusowe zapalenie wątroby, wścieklizna, zakażenie pneumokokowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, żółta gorączka, Zostavax - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ramsaya hunta – Zapobieganie i profilaktyka
Zespół Ramsaya Hunta jest poważnym powikłaniem reaktywacji wirusa varicella-zoster (VZV) w zwoju kolanka nerwu twarzowego, manifestującym się porażeniem nerwu twarzowego i zmianami pęcherzykowymi. Profilaktyka opiera się na szczepieniach: przeciw ospie wietrznej (varicella vaccine) u dzieci od 12. miesiąca życia, z efektywnością około 92%, oraz przeciw półpaścowi (shingles vaccine) u osób ≥50 lat. Szczepionka Shingrix, podawana w dwóch dawkach w odstępie 2-6 miesięcy, wykazuje ponad 90% skuteczność w zapobieganiu półpaścowi i neuralgii popółpaścowej, redukując ryzyko zachorowania o 97% u osób >50 lat i o 91% u osób >70 lat. Szczepienia są szczególnie zalecane u osób starszych, immunosupresyjnych oraz u tych, które nie przebyły ospy wietrznej. Wczesne rozpoznanie i leczenie w ciągu 72 godzin od wystąpienia objawów z zastosowaniem acyklowiru i prednizonu zwiększa szansę całkowitego wyzdrowienia do 75%, podczas gdy opóźnienie terapii do 7 dni obniża ją do 30%.
acyklowir, degeneracja nerwów, famcyklowir, infekcja pierwotna, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, neuralgia popółpaścowa, osłabiony układ odpornościowy, porażenie nerwu twarzowego, powikłanie oczne, prednizon, reaktywacja wirusa, Shingrix, szczepionka przeciwko ospie wietrznej, szczepionka przeciwko półpaścowi, szczepionka rekombinowana, szczepionka żywa atenuowana, sztuczne łzy, uszkodzenie rogówki, walacyklowir, wirus ospy wietrznej i półpaśca, wirus varicella zoster, zespół Ramsaya Hunta, Zostavax, zwój kolanka nerwu twarzowego - Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia poprzeczna – Zapobieganie i profilaktyka
Neuralgia poprzeczna (post-herpetic neuralgia, PHN) jest najczęstszym powikłaniem półpaśca, manifestującym się przewlekłym bólem neuropatycznym utrzymującym się miesiącami lub latami po ustąpieniu wysypki. Profilaktyka PHN opiera się przede wszystkim na szczepieniach, z preferowaną rekombinowaną szczepionką Shingrix, która wykazuje skuteczność około 96% w zapobieganiu półpaścowi oraz ponad 90% ochronę przed PHN, niezależnie od wieku pacjenta. Zalecane jest podawanie dwóch dawek w odstępie 2-6 miesięcy osobom powyżej 50. roku życia, w tym tym, którzy wcześniej otrzymali żywą szczepionkę Zostavax. Leczenie przeciwwirusowe (acyklowir, famcyklowir, walacyklowir) w ciągu 72 godzin od pojawienia się wysypki zmniejsza nasilenie i czas trwania ostrego półpaśca, choć dowody na skuteczność w zapobieganiu PHN są niejednoznaczne. Amitryptylina w dawce 25 mg/dobę podawana w fazie ostrej półpaśca redukuje częstość występowania PHN z 35% do 16% (NNT=5), a techniki interwencyjne, takie jak blokady zewnątrzoponowe z lekami znieczulającymi i steroidami, mogą dodatkowo zmniejszać ryzyko rozwoju neuralgii.
acyklowir, adalimumab, amitryptylina, blokada nerwowa, blokada przykręgowa, blokada zewnątrzoponowa, ból neuropatyczny, dysfagia, etanercept, famcyklowir, fenytoina, gabapentyna, infliksimab, karbamazepina, kortykosteroidy doustne, lek przeciwpadaczkowy, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, neuralgia popółpaścowa, neuralgia poprzeczna, ospa wietrzna, półpasiec, półpasiec oczny, pregabalina, Shingrix, szczepionka atenuowana, szczepionka przeciwko półpaścowi, szczepionka rekombinowana, TENS, walacyklowir, wirus ospy wietrznej, wirus varicella zoster, wysypka półpaścowa, Zostavax, zwój gwiaździsty