Shingrix
Shingrix to rekombinowana szczepionka przeciwko półpaścowi (Herpes zoster), opracowana przez firmę GlaxoSmithKline. Jest przeznaczona dla osób w wieku 50 lat i starszych oraz dla osób od 18. roku życia z osłabioną odpornością, które są narażone na zwiększone ryzyko zachorowania na półpasiec.
W przeciwieństwie do wcześniejszej szczepionki Zostavax (żywa atenuowana), Shingrix jest szczepionką nieżywą, zawierającą rekombinowane antygeny glikoproteiny E wirusa varicella-zoster oraz autorski adiuwant AS01B, który znacząco wzmacnia odpowiedź immunologiczną. Schemat szczepienia obejmuje dwie dawki podawane domięśniowo w odstępie 2-6 miesięcy.
Badania kliniczne wykazały, że Shingrix zapewnia ochronę przed półpaścem na poziomie ponad 90%, również u osób starszych, u których skuteczność szczepionek często bywa obniżona. Co istotne, skuteczność utrzymuje się przez co najmniej 7 lat po szczepieniu. Szczepionka zmniejsza także ryzyko wystąpienia neuralgii popółpaścowej (PHN) – bolesnego powikłania półpaśca, które może utrzymywać się przez miesiące lub lata.
Najczęstsze działania niepożądane po szczepieniu Shingrix to reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk w miejscu wstrzyknięcia) oraz ogólnoustrojowe (zmęczenie, ból mięśni, ból głowy, dreszcze, gorączka, dolegliwości żołądkowo-jelitowe). Objawy te są zwykle łagodne do umiarkowanych i ustępują w ciągu 2-3 dni.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Półpasiec – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Półpasiec (herpes zoster) jest wynikiem reaktywacji wirusa varicella-zoster (VZV), który pozostaje latentny w zwojach nerwowych po przebytym zakażeniu ospą wietrzną. Choroba dotyka około 33% populacji, z ryzykiem wzrastającym po 50. roku życia. Charakterystyczne objawy to jednostronna, pęcherzykowa wysypka wzdłuż dermatomu, poprzedzona bólem neuropatycznym, mrowieniem lub świądem. Kompleksowa opieka pielęgniarska obejmuje kontrolę ostrego bólu (stosowanie NLPZ, paracetamolu, opioidów, leków przeciwdrgawkowych i miejscowych środków przeciwbólowych), pielęgnację zmian skórnych (utrzymanie czystości, wilgotne opatrunki, unikanie drapania) oraz zapobieganie powikłaniom, takim jak neuralgia popółpaścowa, która dotyka 10-18% pacjentów. Kluczowe jest także monitorowanie objawów ogólnych i neurologicznych oraz edukacja pacjenta w zakresie samoopieki i zapobiegania transmisji wirusa.
acyklowir, dermatom, gabapentyna, herpes zoster ophthalmicus, izolacja powietrzno-kropelkowa, jaskra, kąpiel owsiana, kortykosteroid, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwwirusowy, lidokaina, lotion z kalaminą, neuralgia popółpaścowa, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ospa wietrzna, półpasiec, półpasiec oczny, powikłanie oczne, Shingrix, szczepionka przeciwko półpaścowi, szczepionka Shingrix, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, wirus varicella zoster, wysypka pęcherzykowa, zapalenie piersi, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zespół opieki zdrowotnej, zwój nerwowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ramsaya hunta – Zapobieganie i profilaktyka
Zespół Ramsaya Hunta jest poważnym powikłaniem reaktywacji wirusa varicella-zoster (VZV) w zwoju kolanka nerwu twarzowego, manifestującym się porażeniem nerwu twarzowego i zmianami pęcherzykowymi. Profilaktyka opiera się na szczepieniach: przeciw ospie wietrznej (varicella vaccine) u dzieci od 12. miesiąca życia, z efektywnością około 92%, oraz przeciw półpaścowi (shingles vaccine) u osób ≥50 lat. Szczepionka Shingrix, podawana w dwóch dawkach w odstępie 2-6 miesięcy, wykazuje ponad 90% skuteczność w zapobieganiu półpaścowi i neuralgii popółpaścowej, redukując ryzyko zachorowania o 97% u osób >50 lat i o 91% u osób >70 lat. Szczepienia są szczególnie zalecane u osób starszych, immunosupresyjnych oraz u tych, które nie przebyły ospy wietrznej. Wczesne rozpoznanie i leczenie w ciągu 72 godzin od wystąpienia objawów z zastosowaniem acyklowiru i prednizonu zwiększa szansę całkowitego wyzdrowienia do 75%, podczas gdy opóźnienie terapii do 7 dni obniża ją do 30%.
acyklowir, degeneracja nerwów, famcyklowir, infekcja pierwotna, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, neuralgia popółpaścowa, osłabiony układ odpornościowy, porażenie nerwu twarzowego, powikłanie oczne, prednizon, reaktywacja wirusa, Shingrix, szczepionka przeciwko ospie wietrznej, szczepionka przeciwko półpaścowi, szczepionka rekombinowana, szczepionka żywa atenuowana, sztuczne łzy, uszkodzenie rogówki, walacyklowir, wirus ospy wietrznej i półpaśca, wirus varicella zoster, zespół Ramsaya Hunta, Zostavax, zwój kolanka nerwu twarzowego - Leksykon leków
Interakcje leku – Fluarix Tetra 1 dawka (0,5 ml)
Fluarix Tetra, czterowalentna inaktywowana szczepionka przeciw grypie, może być podawana jednocześnie z wybranymi szczepionkami, takimi jak polisacharydowa szczepionka przeciw pneumokokom u pacjentów ≥50 lat, adiuwantowa szczepionka przeciw półpaścowi (Shingrix) oraz szczepionki mRNA przeciw COVID-19. Jednoczesne podanie wymaga iniekcji w różne miejsca ciała, aby ograniczyć nasilenie reakcji miejscowych i ułatwić ocenę działań niepożądanych. Współpodawanie z PPV23 zwiększa częstość bólu w miejscu podania, natomiast z Shingrix obserwuje się wzrost częstości objawów ogólnoustrojowych, takich jak zmęczenie, ból głowy, mięśni, stawów, objawy żołądkowo-jelitowe oraz dreszcze. W przypadku szczepionek mRNA przeciw COVID-19 brak jest szczegółowych danych o nasileniu działań niepożądanych, jednak zalecana jest rutynowa obserwacja.
choroba wątroby, działanie niepożądane, fałszywie dodatni wynik testu serologicznego, Fluarix Tetra, HCV, HIV-1, HTLV-1, interakcja farmakodynamiczna, interakcja lekowa, objaw żołądkowo-jelitowy, odpowiedź immunologiczna, przeciwciało IgM, Shingrix, szczepionka czterowalentna przeciw grypie, szczepionka mRNA, szczepionka polisacharydowa przeciw pneumokokom, szczepionka przeciw półpaścowi, układ odpornościowy - Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia poprzeczna – Zapobieganie i profilaktyka
Neuralgia poprzeczna (post-herpetic neuralgia, PHN) jest najczęstszym powikłaniem półpaśca, manifestującym się przewlekłym bólem neuropatycznym utrzymującym się miesiącami lub latami po ustąpieniu wysypki. Profilaktyka PHN opiera się przede wszystkim na szczepieniach, z preferowaną rekombinowaną szczepionką Shingrix, która wykazuje skuteczność około 96% w zapobieganiu półpaścowi oraz ponad 90% ochronę przed PHN, niezależnie od wieku pacjenta. Zalecane jest podawanie dwóch dawek w odstępie 2-6 miesięcy osobom powyżej 50. roku życia, w tym tym, którzy wcześniej otrzymali żywą szczepionkę Zostavax. Leczenie przeciwwirusowe (acyklowir, famcyklowir, walacyklowir) w ciągu 72 godzin od pojawienia się wysypki zmniejsza nasilenie i czas trwania ostrego półpaśca, choć dowody na skuteczność w zapobieganiu PHN są niejednoznaczne. Amitryptylina w dawce 25 mg/dobę podawana w fazie ostrej półpaśca redukuje częstość występowania PHN z 35% do 16% (NNT=5), a techniki interwencyjne, takie jak blokady zewnątrzoponowe z lekami znieczulającymi i steroidami, mogą dodatkowo zmniejszać ryzyko rozwoju neuralgii.
acyklowir, adalimumab, amitryptylina, blokada nerwowa, blokada przykręgowa, blokada zewnątrzoponowa, ból neuropatyczny, dysfagia, etanercept, famcyklowir, fenytoina, gabapentyna, infliksimab, karbamazepina, kortykosteroidy doustne, lek przeciwpadaczkowy, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, neuralgia popółpaścowa, neuralgia poprzeczna, ospa wietrzna, półpasiec, półpasiec oczny, pregabalina, Shingrix, szczepionka atenuowana, szczepionka przeciwko półpaścowi, szczepionka rekombinowana, TENS, walacyklowir, wirus ospy wietrznej, wirus varicella zoster, wysypka półpaścowa, Zostavax, zwój gwiaździsty