blokada przykręgowa
Blokada przykręgowa (ang. facet joint block) to procedura medyczna polegająca na podaniu leku znieczulającego lub kortykosteroidu bezpośrednio do stawu międzykręgowego (zwanego również stawem przykręgowym lub fasetowym) w celu zmniejszenia bólu i stanu zapalnego. Stawy międzykręgowe znajdują się między każdą parą kręgów kręgosłupa i umożliwiają ruch kręgosłupa przy jednoczesnym zapewnieniu stabilności.
Procedura ta jest stosowana zarówno diagnostycznie, jak i terapeutycznie. W celach diagnostycznych pomaga określić, czy stawy międzykręgowe są źródłem bólu pacjenta. Terapeutycznie, blokada przykręgowa może zapewnić czasową lub długotrwałą ulgę w bólu, szczególnie u pacjentów z zespołem bólowym stawów międzykręgowych, zwyrodnieniową chorobą stawów lub po urazach kręgosłupa.
Zabieg wykonuje się pod kontrolą fluoroskopii (obrazowania rentgenowskiego w czasie rzeczywistym) lub tomografii komputerowej, co zapewnia precyzyjne umieszczenie igły. Skuteczność blokady przykręgowej jest zróżnicowana, a czas trwania efektu przeciwbólowego może wynosić od kilku dni do kilku miesięcy. W przypadku krótkotrwałej ulgi, procedura może być powtarzana lub rozważane są alternatywne metody leczenia, takie jak denerwacja prądem o częstotliwości radiowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie żeber – Zapobieganie i profilaktyka
Złamania żeber stanowią około 10% wszystkich urazów i 30% urazów klatki piersiowej, będąc markerem poważniejszych obrażeń i potencjalnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, częściowe zapadnięcie płuc, zakrzepica żylna czy przewlekły ból. Profilaktyka opiera się na zapobieganiu urazom (np. stosowanie ochraniaczy podczas sportów kontaktowych) oraz wzmacnianiu kości poprzez suplementację wapnia (ok. 1200 mg/dobę) i witaminy D (600 IU/dobę), aktywność fizyczną oraz leczenie osteoporozy. Kluczowe jest także zapobieganie upadkom, zwłaszcza u osób starszych, poprzez eliminację zagrożeń środowiskowych, stosowanie pomocy ortopedycznych oraz interdyscyplinarne podejście kliniczne. W leczeniu bólu po złamaniu żeber rekomenduje się multimodalną analgezję, w tym regionalną analgezję (znieczulenie zewnątrzoponowe TEA lub blokady przykręgowe TPVB), co umożliwia głębokie oddychanie i efektywne odkrztuszanie, zapobiegając powikłaniom płucnym. Rehabilitacja powinna obejmować ćwiczenia oddechowe co 2 godziny, aktywność fizyczną oraz odpowiednie leczenie zaparć, aby zmniejszyć ból i ryzyko powikłań.
analgezja multimodalna, astma, blokada przykręgowa, fizjoterapia, gęstość kości, kinesiotaping, odkrztuszanie, orteza, osteoporoza, powikłanie płucne, rozedma płuc, spirometr zachęcający, stabilizacja żeber, stłuczenie żebra, uraz klatki piersiowej, wiotka klatka piersiowa, zakrzepica żylna, zapadnięcie płuca, zapalenie płuc, złamanie żebra, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lidocaine 2% Fresenius Kabi 20 mg/ml
Lidocaine 2% Fresenius Kabi (20 mg/ml) jest roztworem do znieczulenia miejscowego, którego dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane do pacjenta i miejsca podania, stosując najmniejszą skuteczną dawkę. Maksymalna dawka u zdrowych dorosłych nie powinna przekraczać 200 mg lidokainy, a w znieczuleniu podpajęczynówkowym limit wynosi 100 mg. W znieczuleniu nadtwardówkowym i krzyżowym dawkę maksymalną (do 300 mg w zależności od procedury) nie należy powtarzać częściej niż co 1,5 godziny. W przypadku znieczulenia odcinkowego dożylnego stosuje się roztwór 5 mg/ml, z maksymalną dawką 4 mg/kg masy ciała. Roztwór można rozcieńczać solą fizjologiczną (NaCl 0,9%) bezpośrednio przed podaniem, aby dostosować objętość i stężenie do potrzeb klinicznych.
blokada korzeni nerwowych, blokada nerwów międzyżebrowych, blokada nerwu sromowego, blokada okołoszyjkowa, blokada przykręgowa, blokada splotu lędźwiowego, blokada splotu szyjnego, blokada zewnątrzoponowa, chlorowodorek lidokainy, dawka próbna, dermatom, farmakokinetyka leku, lidokaina, podanie donaczyniowe, podanie podpajęczynówkowe, roztwór soli fizjologicznej, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne, wstrzyknięcie nadtwardówkowe, wstrzyknięcie podskórne, znieczulenie miejscowe, znieczulenie nadtwardówkowe, znieczulenie nadtwardówkowe lędźwiowe, znieczulenie nasiękowe, znieczulenie odcinkowe dożylne, znieczulenie podpajęczynówkowe, zwój gwiaździsty - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie żeber – Leczenie
Złamania żeber stanowią powszechny uraz traumatyczny, który w większości przypadków goi się samoistnie w ciągu 4-6 tygodni, choć proces ten może trwać do 12 tygodni. Podstawowe leczenie opiera się na zachowawczej kontroli bólu, stosując NLPZ (np. ibuprofen, naproxen), paracetamol, a w przypadku silnego bólu opioidy (oksykodon, hydrokodon). W sytuacjach opornych na farmakoterapię rozważa się blokady nerwowe (międzyżebrowe, płaszczyzny mięśniowe, zewnątrzoponowe) oraz nowoczesne metody jak krioneuroliza. Kluczowe jest utrzymanie prawidłowej funkcji oddechowej poprzez regularne głębokie oddechy, stosowanie spirometru zachęcającego, techniki ACBT oraz odpowiednie pozycjonowanie pacjenta, co zapobiega powikłaniom takim jak zapalenie płuc czy niedodma. W pierwszych dniach po urazie zaleca się także miejscowe stosowanie zimna (20 minut co godzinę przez 2 dni, następnie 10-20 minut 3 razy dziennie) oraz ograniczenie aktywności fizycznej.
blokada mięśnia zębatego przedniego, blokada nerwu międzyżebrowego, blokada przykręgowa, brak zrostu kostnego, fizjoterapia, krioneuroliza, krwiak opłucnej, leczenie przeciwbólowe, leczenie zachowawcze, lidokaina, niedodma, nieprawidłowy zrost, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oddychanie przeponowe, odma opłucnowa, opioid, osteoporoza, otwarta repozycja i wewnętrzna stabilizacja, paracetamol, przeszczep kostny, rehabilitacja oddechowa, spirometr zachęcający, stabilizacja chirurgiczna, wiotka klatka piersiowa, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zatorowość płucna, złamanie żeber, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia poprzeczna – Zapobieganie i profilaktyka
Neuralgia poprzeczna (post-herpetic neuralgia, PHN) jest najczęstszym powikłaniem półpaśca, manifestującym się przewlekłym bólem neuropatycznym utrzymującym się miesiącami lub latami po ustąpieniu wysypki. Profilaktyka PHN opiera się przede wszystkim na szczepieniach, z preferowaną rekombinowaną szczepionką Shingrix, która wykazuje skuteczność około 96% w zapobieganiu półpaścowi oraz ponad 90% ochronę przed PHN, niezależnie od wieku pacjenta. Zalecane jest podawanie dwóch dawek w odstępie 2-6 miesięcy osobom powyżej 50. roku życia, w tym tym, którzy wcześniej otrzymali żywą szczepionkę Zostavax. Leczenie przeciwwirusowe (acyklowir, famcyklowir, walacyklowir) w ciągu 72 godzin od pojawienia się wysypki zmniejsza nasilenie i czas trwania ostrego półpaśca, choć dowody na skuteczność w zapobieganiu PHN są niejednoznaczne. Amitryptylina w dawce 25 mg/dobę podawana w fazie ostrej półpaśca redukuje częstość występowania PHN z 35% do 16% (NNT=5), a techniki interwencyjne, takie jak blokady zewnątrzoponowe z lekami znieczulającymi i steroidami, mogą dodatkowo zmniejszać ryzyko rozwoju neuralgii.
acyklowir, adalimumab, amitryptylina, blokada nerwowa, blokada przykręgowa, blokada zewnątrzoponowa, ból neuropatyczny, dysfagia, etanercept, famcyklowir, fenytoina, gabapentyna, infliksimab, karbamazepina, kortykosteroidy doustne, lek przeciwpadaczkowy, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, neuralgia popółpaścowa, neuralgia poprzeczna, ospa wietrzna, półpasiec, półpasiec oczny, pregabalina, Shingrix, szczepionka atenuowana, szczepionka przeciwko półpaścowi, szczepionka rekombinowana, TENS, walacyklowir, wirus ospy wietrznej, wirus varicella zoster, wysypka półpaścowa, Zostavax, zwój gwiaździsty - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lidocaine 1% Fresenius Kabi 10 mg/ml
Dawkowanie lidokainy powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta oraz miejsca podania, z zachowaniem zasady stosowania najmniejszej skutecznej dawki. U zdrowych dorosłych maksymalna dawka nie powinna przekraczać 200 mg, a w znieczuleniu podpajęczynówkowym 100 mg. W znieczuleniu nadtwardówkowym i krzyżowym dawki maksymalne nie powinny być powtarzane częściej niż co 1,5 godziny. W znieczuleniu odcinkowym dożylnym stosuje się roztwór 5 mg/ml, z maksymalną dawką 4 mg/kg masy ciała. Roztwór 10 mg/ml lidokainy chlorowodorku jest stosowany w znieczuleniu nadtwardówkowym i krzyżowym, z dawką próbną 2-5 ml podawaną co najmniej 5 minut przed dawką całkowitą, aby uniknąć niezamierzonego podania donaczyniowego lub podpajęczynówkowego. Typowe dawki dla różnych blokad obejmują np. 20-30 ml roztworu 10 mg/ml (200-300 mg) w blokadzie krzyżowych korzeni nerwowych oraz 3-5 ml roztworu 10 mg/ml (30-50 mg) w blokadzie przykręgowej.
blokada korzeni nerwowych, blokada nerwów międzyżebrowych, blokada nerwu sromowego, blokada okołoszyjkowa, blokada przykręgowa, blokada splotu lędźwiowego, blokada splotu szyjnego, blokada zewnątrzoponowa, dawka próbna, dermatom, lidokaina, lidokainy chlorowodorek, sól fizjologiczna, znieczulenie nadtwardówkowe, znieczulenie nasiękowe, znieczulenie odcinkowe dożylne, znieczulenie podpajęczynówkowe, zwój gwiaździsty - Leksykon substancji czynnych
Lidokaina – Dawkowanie i sposób podawania
Lidokaina jest szeroko stosowanym środkiem miejscowo znieczulającym o działaniu przeciwbólowym i przeciwarytmicznym, dostępnym w różnych postaciach farmaceutycznych i drogach podania. Maksymalna dawka jednorazowa u dorosłych wynosi zwykle 200-300 mg (4,5 mg/kg mc.), natomiast u dzieci poniżej 12 lat nie powinna przekraczać 3 mg/kg mc. W znieczuleniu podpajęczynówkowym dawka nie powinna przekraczać 100 mg, a w znieczuleniu nadtwardówkowym i krzyżowym podania maksymalnej dawki należy powtarzać w odstępach co najmniej 1,5 godziny. Dawkowanie zależy od postaci leku (roztwory 1% lub 2%, kremy, żele, aerozole), miejsca aplikacji oraz wskazań klinicznych, np. blokady nerwów, znieczulenia nasiękowego czy miejscowego leczenia bólu. Preparaty takie jak krem EMLA (25 mg/g lidokainy + 25 mg/g prylokainy) stosuje się w dawkach do 60 g na 600 cm² skóry przez 1-5 godzin, natomiast aerozol 10% na skórę w ilości do 40 rozpyleń na 70 kg masy ciała. W przypadku żelu do cewki moczowej Instillido dawki u dorosłych wynoszą 20 ml (400 mg) u mężczyzn i 5-10 ml (100-200 mg) u kobiet, z ograniczeniem u dzieci do 2,9 mg/kg mc.
blokada krzyżowa, blokada nerwów międzyżebrowych, blokada nerwu sromowego, blokada okołoszyjkowa, blokada przykręgowa, błona śluzowa jamy ustnej, dewitalizacja miazgi, działanie przeciwarytmiczne, efekt pierwszego przejścia, hemoroidy, interakcja lekowa, lidokaina, lidokaina chlorowodorek, maść lecznicza, ostry stan chorobowy, posocznica, preparat doodbytniczy, roztwór do wstrzykiwań, środek miejscowo znieczulający, stomatologia, tabletka do ssania, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowe, zapalenie pęcherza moczowego, znieczulenie nadtwardówkowe, znieczulenie nasiękowe, znieczulenie odcinkowe dożylne, znieczulenie podpajęczynówkowe