zaburzenie funkcji wykonawczych
Zaburzenie funkcji wykonawczych (executive dysfunction) to zespół deficytów poznawczych związanych z nieprawidłową pracą płatów czołowych mózgu. Funkcje wykonawcze obejmują zdolności związane z planowaniem, inicjowaniem i hamowaniem działań, elastycznością poznawczą, monitorowaniem własnych zachowań oraz zarządzaniem czasem i organizacją zadań.
Najczęstsze objawy zaburzeń funkcji wykonawczych to trudności w rozpoczynaniu i kończeniu zadań, problemy z planowaniem, osłabiona zdolność przełączania między zadaniami, deficyty w hamowaniu nieadekwatnych reakcji, trudności w radzeniu sobie z nowymi sytuacjami oraz słaba kontrola impulsów. Pacjenci często wykazują również zmniejszoną zdolność do organizacji materiału, nieprawidłowe zarządzanie czasem i problemy z podejmowaniem decyzji.
Zaburzenia funkcji wykonawczych występują w wielu jednostkach chorobowych, między innymi w ADHD, autyzmie, schizofrenii, chorobie Parkinsona, po udarach mózgu, w chorobie Alzheimera oraz po urazach czaszkowo-mózgowych. Diagnostyka obejmuje badanie neuropsychologiczne z wykorzystaniem wystandaryzowanych testów takich jak Test Sortowania Kart z Wisconsin, Test Wieży Londyńskiej czy Test Łączenia Punktów.
Leczenie zaburzeń funkcji wykonawczych ma charakter wielokierunkowy i obejmuje terapię poznawczą, trening funkcji wykonawczych, psychoedukację oraz w niektórych przypadkach farmakoterapię. Istotne znaczenie ma również wprowadzanie strategii kompensacyjnych w codziennym funkcjonowaniu pacjenta, takich jak korzystanie z list zadań, kalendarzy, alarmów czy aplikacji wspierających organizację czasu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Demencja ciałek lewy’ego – Zapobieganie i profilaktyka
Demencja ciałek Lewy’ego (DCL) jest drugą najczęstszą postacią demencji, charakteryzującą się obecnością patologicznych złogów białkowych w mózgu. Pomimo braku skutecznych metod całkowitej prewencji, istnieją dowody na to, że modyfikacja czynników ryzyka i wdrożenie strategii prozdrowotnych może zmniejszyć ryzyko zachorowania lub opóźnić rozwój choroby. Kluczowe interwencje obejmują regularną aktywność fizyczną i umysłową (ćwiczenia umysłowe mogą zmniejszyć ryzyko demencji o 29% w ciągu 10 lat), zdrową dietę bogatą w warzywa, owoce jagodowe, orzechy, ryby i rośliny strączkowe, kontrolę chorób współistniejących takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2 i depresja, a także unikanie używek. Dodatkowo, utrzymywanie regularnych kontaktów społecznych oraz higiena snu są istotne w profilaktyce DCL, gdyż izolacja społeczna i zaburzenia snu mogą sprzyjać rozwojowi choroby.
biomarker, choroba Alzheimera, choroba autoimmunologiczna, choroba neurodegeneracyjna, ciałka Lewy’ego, cukrzyca, cukrzyca typu 2, demencja ciałek Lewy’ego, depresja, funkcje poznawcze, halucynacja, hipercholesterolemia, inhibitor cholinoesterazy, izolacja społeczna, komórka T, majaczenie, mechanizm CXCR4-CXCL12, nadciśnienie tętnicze, neuron, terapeuta zajęciowy, tkanka mózgowa, trening pamięci, układ odpornościowy, upadek, zaburzenia snu, zaburzenie funkcji wykonawczych, złóg - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół alkoholowy płodu – Objawy
Zespół alkoholowy płodu (FAS) jest najcięższą formą spektrum alkoholowych zaburzeń płodu (FASD), wynikającą z prenatalnej ekspozycji na alkohol. Charakteryzuje się dysmorfiami twarzy, takimi jak małe oczy, wąskie szpary powiekowe, cienka górna warga, wygładzony rynienka podnosowa oraz płaski grzbiet nosa, a także mikrocefalią, niską masą urodzeniową i opóźnionym wzrostem fizycznym. Występują również wady serca, nerek i kości, zaburzenia koordynacji ruchowej, problemy ze wzrokiem i słuchem. Neurologicznie FAS manifestuje się trwałymi uszkodzeniami mózgu, prowadzącymi do opóźnionego rozwoju psychoruchowego, niepełnosprawności intelektualnej, deficytów pamięci, koncentracji, zaburzeń funkcji wykonawczych oraz trudności w ocenie konsekwencji i podejmowaniu decyzji. Objawy te utrzymują się przez całe życie i mogą się nasilać z wiekiem.
choroba afektywna dwubiegunowa, dysmorfia twarzy, ekspozycja prenatalna na alkohol, hipertonia mięśniowa, koordynacja ruchowa, mikrocefalia, niepełnosprawność intelektualna, niska masa urodzeniowa, opóźnienie rozwoju mowy, płaski grzbiet nosa, regulacja emocjonalna, spektrum alkoholowych zaburzeń płodu, uszkodzenie mózgu, uzależnienie od alkoholu, zaburzenie funkcji wykonawczych, zaburzenie koncentracji uwagi, zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenie psychiczne, zaburzenie uczenia się, zespół abstynencyjny, zespół alkoholowy płodu - Leksykon chorób i schorzeń
Schizofrenia – Objawy
Schizofrenia to złożone zaburzenie psychiczne charakteryzujące się objawami pozytywnymi (urojenia, halucynacje, dezorganizacja myślenia i zachowania), negatywnymi (spłycenie afektu, apatia, awolicja, alogia) oraz poznawczymi (zaburzenia uwagi, pamięci roboczej i funkcji wykonawczych). Choroba zwykle ujawnia się w wieku 16-25 lat u mężczyzn i 25-35 lat u kobiet, z drugim szczytem zachorowań u kobiet po 45 roku życia. Przebieg schizofrenii obejmuje fazę prodromalną, aktywną i rezydualną, a czas nieleczonej psychozy (DUP) jest kluczowym czynnikiem prognostycznym – dłuższy DUP wiąże się z gorszym rokowaniem i większym ryzykiem nawrotów. Około 25-35% pacjentów rozwija formę oporną na leczenie, wymagającą zaawansowanych interwencji farmakologicznych i psychospołecznych.
anhedonia, awolicja, czas nieleczonej psychozy, dysregulacja dopaminergiczna, epizod psychotyczny, faza aktywna, faza prodromalna, faza rezydualna, halucynacja, halucynacja słuchowa, halucynacja wzrokowa, neologizm, objaw afektywny, objaw negatywny, objaw poznawczy, objaw pozytywny, pamięć robocza, remisja, schizofrenia, spłycenie afektu, stygmatyzacja, terapia elektrowstrząsowa, urojenie, urojenie prześladowcze, zaburzenie funkcji wykonawczych, zaburzenie psychiczne, zaburzenie rozwojowe, zaburzenie uwagi, zdezorganizowane zachowanie