supresja gonad
Supresja gonad to proces hamowania funkcji jajników lub jąder, który można osiągnąć farmakologicznie lub chirurgicznie. W praktyce klinicznej najczęściej wykorzystuje się metody farmakologiczne, stosując analogi GnRH, antagonisty GnRH lub leki hormonalne.
W endokrynologii i ginekologii supresja gonad znajduje zastosowanie w leczeniu endometriozy, mięśniaków macicy, zespołu policystycznych jajników, a także w terapii niektórych nowotworów hormonozależnych. U mężczyzn stosowana jest w przypadku raka prostaty oraz w niektórych zaburzeniach androgenozależnych.
Konsekwencją supresji gonad jest zmniejszenie produkcji hormonów płciowych – estrogenów i progesteronu u kobiet oraz testosteronu u mężczyzn, co prowadzi do stanu przypominającego menopauzę lub andropauzę. Długotrwała supresja może powodować skutki uboczne związane z niedoborem hormonów płciowych, takie jak utrata gęstości mineralnej kości, zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych czy zaburzenia funkcji poznawczych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Alexan 20 mg/ml
Produkt leczniczy Alexan (cytarabina) 20 mg/ml, stosowany w formie roztworu do wstrzykiwań, wykazuje silne właściwości cytotoksyczne, co wymaga szczególnej ostrożności w kontekście płodności, ciąży i laktacji. U kobiet ciężarnych lub potencjalnie ciężarnych stosowanie cytarabiny jest dopuszczalne wyłącznie, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko dla płodu. Największe ryzyko teratogenne występuje w pierwszym trymestrze ciąży, natomiast w drugim i trzecim trymestrze ryzyko uszkodzeń płodu jest mniejsze, choć nadal obecne. Zaleca się indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka oraz wnikliwą obserwację pediatryczną noworodków matek leczonych cytarabiną. Ze względu na brak jednoznacznych danych dotyczących przenikania cytarabiny do mleka kobiecego, karmienie piersią powinno być przerwane podczas terapii, a stosowanie leku u kobiet karmiących jest z zasady przeciwwskazane.
amenorrhea, antykoncepcja, azoospermia, cytarabina, działanie cytotoksyczne, działanie mutagenne, karmienie piersią, kobieta ciężarna, lek alkilujący, materiał genetyczny, pierwszy trymestr ciąży, roztwór do wstrzykiwań, supresja gonad, trymestr ciąży, uszkodzenie chromosomu, uszkodzenie płodu, wada rozwojowa, właściwości cytotoksyczne - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Carbomedac 10 mg/ml
Karboplatyna (Carbomedac, 10 mg/ml) jest lekiem przeciwnowotworowym o udokumentowanym działaniu embriotoksycznym i teratogennym, co potwierdzają badania przedkliniczne na szczurach. Stosowanie karboplatyny u kobiet w ciąży jest obarczone wysokim ryzykiem uszkodzenia płodu, a brak jest kontrolowanych badań klinicznych w tej populacji. Kobiety w wieku rozrodczym powinny być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii oraz przez minimum 6 miesięcy po jej zakończeniu. U mężczyzn zaleca się wstrzymanie się od prokreacji w trakcie leczenia i przez co najmniej 3 miesiące po terapii ze względu na genotoksyczny potencjał leku. Karmienie piersią jest bezwzględnie przeciwwskazane podczas stosowania karboplatyny, mimo braku jednoznacznych danych o przenikaniu leku do mleka, ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych u niemowląt.
amenorrhea, azospermia, działanie niepożądane, działanie teratogenne, funkcja jajników, genotoksyczność, karboplatyna, kriokonserwacja nasienia, lek przeciwnowotworowy, metoda antykoncepcji, organogeneza, roztwór do infuzji, schemat wielolekowy, supresja gonad, terapia przeciwnowotworowa, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Diphereline 0,1 mg 0,1 mg
Diphereline 0,1 mg zawiera tryptorelinę, syntetyczny analog GnRH, wykazujący dwufazowy mechanizm działania: początkową stymulację wydzielania gonadotropin (LH, FSH) oraz długotrwałą supresję ich wydzielania poprzez desensytyzację receptorów GnRH. W terapii raka gruczołu krokowego pierwsza faza powoduje przejściowy wzrost LH, FSH i testosteronu, natomiast kontynuacja leczenia prowadzi do obniżenia poziomu testosteronu do wartości kastracji chirurgicznej w ciągu 2-3 tygodni. Utrzymanie supresji hormonalnej wymaga systematycznego podawania preparatu zgodnie z zaleceniami. Dodatkowo, u kobiet stosowanie tryptoreliny hamuje endogenny pik LH, co poprawia przebieg folikulogenezy, zwiększa liczbę dojrzewających pęcherzyków jajnikowych oraz podnosi odsetek ciąż w cyklu leczenia.
analog GnRH, desensytyzacja, desensytyzacja receptorów, folikulogeneza, gonadoliberyna, hormony gonadotropowe, kastracja chirurgiczna, LH i FSH, niepłodność u kobiet, pęcherzyki jajnikowe, rak gruczołu krokowego, receptor GnRH, stymulacja jajeczkowania, supresja gonad, testosteron, tryptorelina, wspomagany rozród - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Carboplatin Pfizer 10 mg/ml
Produkt leczniczy Carboplatin Pfizer (10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) zawierający karboplatynę wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez co najmniej 7 miesięcy po jej zakończeniu, aby zapobiec ryzyku teratogenności i embriotoksyczności potwierdzonej w badaniach przedklinicznych na szczurach. W przypadku ciąży podczas leczenia konieczna jest ocena stosunku korzyści do ryzyka oraz uzyskanie świadomej zgody pacjentki. Karboplatyna przenika do mleka matki, dlatego karmienie piersią należy przerwać na czas terapii i przez 1 miesiąc po ostatniej dawce, aby uniknąć ciężkich działań niepożądanych u dziecka.
amenorrhea, azoospermia, ciężkie działanie niepożądane, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, karboplatyna, krioprezerwacja nasienia, leczenie przeciwnowotworowe, lek przeciwnowotworowy, nieodwracalna niepłodność, organogeneza, skuteczna metoda antykoncepcji, supresja gonad, świadoma zgoda, wiek rozrodczy, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Carboplatin Accord 10 mg/ml
Karboplatyna (Carboplatin Accord, 10 mg/ml) wykazuje istotne działanie embriotoksyczne i teratogenne, potwierdzone w badaniach przedklinicznych na szczurach podczas organogenezy. Ze względu na brak danych klinicznych u kobiet ciężarnych, stosowanie karboplatyny w ciąży jest przeciwwskazane, chyba że korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Kobiety w wieku rozrodczym muszą być szczegółowo poinformowane o potencjalnym ryzyku i konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii. Brak jest danych dotyczących przenikania karboplatyny do mleka ludzkiego, dlatego karmienie piersią powinno być przerwane na czas leczenia, aby zapobiec ewentualnym szkodliwym efektom u noworodka.
azoospermia, brak miesiączki, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie teratogenne, funkcja gonad, karboplatyna, konserwacja nasienia, laktacja, lek przeciwnowotworowy, mleko ludzkie, nieodwracalna bezpłodność, organogeneza, płodność, supresja gonad, terapia karboplatyną, wiek rozrodczy, zdrowie reprodukcyjne - Leksykon substancji czynnych
Karboplatyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Karboplatyna, stosowana w terapii przeciwnowotworowej, wykazuje istotne działanie embriotoksyczne i teratogenne, co potwierdzają badania na zwierzętach, a brak kontrolowanych badań u kobiet w ciąży zwiększa niepewność co do bezpieczeństwa jej stosowania w tej grupie. Lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które mogą zajść w ciążę, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji przez kobiety w trakcie leczenia oraz przez okres 6-7 miesięcy po jego zakończeniu. Mężczyźni powinni wstrzymać się z prokreacją podczas terapii oraz przez 3-6 miesięcy po jej zakończeniu, a także stosować antykoncepcję, jeśli ich partnerki są w wieku rozrodczym. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia karboplatyną ze względu na wykrycie leku i jego metabolitów w mleku (szczególnie w przypadku preparatu Carboplatin Pfizer), a zalecane jest wstrzymanie karmienia przez 1 miesiąc po zakończeniu terapii.
azoospermia, brak miesiączki, ciężkie działanie niepożądane, działanie embriotoksyczne i teratogenne, genotoksyczność, karboplatyna, leczenie skojarzone, lek cytotoksyczny, metoda antykoncepcji, nieodwracalna bezpłodność, organogeneza, schemat wielolekowy, supresja gonad, terapia przeciwnowotworowa, uszkodzenie płodu, zaburzenie płodności, zamrożenie nasienia