działanie embriotoksyczne i teratogenne
Działanie embriotoksyczne odnosi się do szkodliwego wpływu substancji chemicznych, leków, czynników fizycznych lub biologicznych na rozwijający się zarodek. Może to prowadzić do zaburzeń rozwojowych, śmierci zarodka lub poronienia. Embriotoksyczność jest oceniana w badaniach przedklinicznych i klinicznych nowych substancji leczniczych.
Działanie teratogenne to zdolność czynnika do wywoływania wad rozwojowych płodu. Teratogeny mogą powodować nieprawidłowości strukturalne lub funkcjonalne, które są wykrywalne po urodzeniu. Do znanych teratogenów należą niektóre leki (np. talidomid, retinoidy), alkohol, promieniowanie jonizujące oraz niektóre infekcje (np. różyczka, cytomegalia).
Ocena ryzyka embriotoksyczności i teratogenności jest kluczowym elementem badań przedklinicznych leków i stanowi podstawę klasyfikacji bezpieczeństwa stosowania leków w ciąży (kategorie FDA, klasyfikacja ACOG). Dla większości nowych substancji leczniczych wymagane są badania na co najmniej dwóch gatunkach zwierząt, aby określić potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu.
W praktyce klinicznej, znajomość potencjału embriotoksycznego i teratogennego leków jest niezbędna przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych u kobiet w wieku rozrodczym i kobiet ciężarnych. Dla wielu leków o udowodnionym działaniu teratogennym stosuje się specjalne programy zarządzania ryzykiem, obejmujące edukację pacjentów, regularne testy ciążowe i stosowanie skutecznej antykoncepcji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Neocitec 10 mg/ml
Winorelbinę, substancję czynną produktu leczniczego Neocitec, należy stosować z dużą ostrożnością u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Badania przedkliniczne wykazały działanie embriotoksyczne i teratogenne winorelbiny, co wskazuje na ryzyko wad rozwojowych u płodu. Neocitec jest przeciwwskazany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Kobiety powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez 7 miesięcy po jej zakończeniu. Karmienie piersią jest przeciwwskazane z powodu braku danych o przenikaniu leku do mleka i potencjalnego ryzyka dla niemowlęcia. W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia konieczne jest szczegółowe monitorowanie oraz rozważenie konsultacji genetycznej.
działanie embriotoksyczne i teratogenne, konsultacja genetyczna, kriokonserwacja nasienia, kriokonserwacja oocytów, kriokonserwacja tkanki jajnika, metoda antykoncepcji, monitorowanie medyczne, nieodwracalna niepłodność, przeciwwskazania do karmienia piersią, przeciwwskazania w ciąży, substancja czynna, upośledzenie spermatogenezy, wady wrodzone płodu, winorelbina, winorelbina w ciąży - Leksykon substancji czynnych
Winorelbina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Winorelbina, stosowana w lekach przeciwnowotworowych takich jak Navelbine, Navirel, Neocitec, Vinorelbine Accord oraz Vinorelbine Zentiva, wykazuje działanie embriotoksyczne i teratogenne potwierdzone badaniami na zwierzętach, co wskazuje na wysokie ryzyko uszkodzenia zarodków i poważnych wad wrodzonych przy stosowaniu w ciąży. Preparaty te są przeciwwskazane w okresie ciąży, chyba że korzyść terapeutyczna przewyższa ryzyko. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez okres od 3 do 7 miesięcy po jej zakończeniu, w zależności od preparatu (Navelbine, Neocitec – do 7 miesięcy; Navirel, Vinorelbine Accord, Vinorelbine Zentiva – do 3 miesięcy). W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia konieczna jest ścisła obserwacja, informowanie pacjentki o ryzyku oraz rozważenie konsultacji genetycznej.
antykoncepcja, bank nasienia, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie genotoksyczne, karmienie piersią, konsultacja genetyczna, lek przeciwnowotworowy, nieodwracalna niepłodność, płodność, poradnia genetyczna, preparaty winorelbiny, przeciwwskazanie w ciąży, przenikanie leku do mleka, uszkodzenie zarodka i płodu, wada wrodzona, winorelbina - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ivabradine Genoptim 7,5 mg
Iwabradyna (Ivabradine Genoptim) w dawkach 5 mg i 7,5 mg jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią ze względu na brak wystarczających danych klinicznych oraz udokumentowane działanie embriotoksyczne i teratogenne w badaniach przedklinicznych na modelach zwierzęcych. Lekarz powinien poinformować pacjentki o konieczności stosowania skutecznych metod antykoncepcji przez cały okres terapii iwabradyną oraz o bezwzględnym przeciwwskazaniu do stosowania leku w ciąży. U kobiet karmiących piersią zaleca się przerwanie karmienia przed rozpoczęciem leczenia lub rozważenie alternatywnych metod karmienia i leczenia kompatybilnego z laktacją. W badaniach na szczurach nie stwierdzono wpływu iwabradyny na płodność, jednak ze względu na różnice międzygatunkowe należy zachować ostrożność w interpretacji tych wyników.
antykoncepcja, badanie przedkliniczne, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie niepożądane, działanie toksyczne, iwabradyna, karmienie piersią, laktoza, mleko modyfikowane, nietolerancja laktozy, płodność, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa leku, przeciwwskazanie, przenikanie do mleka matki, różnica międzygatunkowa, tabletka powlekana, zdolność rozrodcza - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Perindopril/Amlodipine Krka 4 mg + 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Perindopril/Amlodipine Krka wykazały, że peryndopryl powoduje odwracalne uszkodzenia nerek u szczurów i małp po przewlekłym podaniu doustnym, bez wykazania potencjału mutagennego ani rakotwórczego w badaniach in vitro i in vivo. Wpływ na reprodukcję nie ujawnił embriotoksyczności ani teratogenności samego peryndoprylu, jednak jako inhibitor ACE może on powodować zmiany w nerkach płodu oraz zwiększoną śmiertelność okołoporodową i poporodową u zwierząt. Płodność szczurów nie była zaburzona, a długoterminowe badania rakotwórczości nie wykazały ryzyka nowotworowego. Amlodypina, podawana w dawkach do 2,5 mg/kg/dobę przez 2 lata szczurów i myszy, nie wykazała działania rakotwórczego ani mutagennego na poziomie genowym i chromosomowym.
antagonista wapnia, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, badanie rozrodczości, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie teratogenne, gęstość spermy, hormon folikulotropowy, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, komórka Sertoliego, mutagenność, peryndopryl i amlodypina, płodność, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, stężenie testosteronu, uszkodzenie nerki, zaburzenie hormonalne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pazopanib Zentiva 400 mg
Badania przedkliniczne pazopanibu wykazały wielonarządową toksyczność związaną z mechanizmem hamowania receptorów VEGFR, ujawniającą się przy stężeniach osoczowych niższych niż kliniczne. Zaobserwowano zmiany strukturalne i funkcjonalne w kościach, zębach, łożyskach pazurów, narządach rozrodczych, tkankach hematologicznych, nerkach oraz trzustce. U młodych zwierząt stwierdzono istotne zaburzenia rozwojowe, w tym zahamowanie wzrostu kości i przebudowę zębów przy dawkach ≥ 10 mg/kg/dzień (około 0,1-0,2 klinicznej ekspozycji u dorosłych). Ponadto, pazopanib wykazał silne działanie embriotoksyczne i teratogenne już przy ekspozycji ponad 300-krotnie niższej niż u ludzi, powodując m.in. wady układu krążenia i zmniejszenie płodności u samic. U samców obserwowano zmniejszenie masy jąder i najądrzy oraz obniżenie parametrów nasienia przy dawkach odpowiadających 0,3 ekspozycji klinicznej.
aberracje chromosomalne, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie genotoksyczne, embriotoksyczność, gruczolak, gruczolakorak dwunastnicy, ogniska eozynofilii, potencjał rakotwórczy, proliferacyjne zmiany wątroby, przebudowa zębów, szlak VEGF, test Amesa, test mikrojądrowy, wady układu krążenia, zaburzenia spermatogenezy, zanik jajników, zmniejszenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Irinotecan SUN 1,5 mg/ml
Irynotekan chlorowodorek trójwodny, substancja czynna leku Irinotecan SUN (roztwór do infuzji o stężeniu 1,5 mg/ml, dostępny w objętościach 180-240 ml), wymaga szczególnej ostrożności u pacjentek w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Konieczne jest poinformowanie pacjentek o obowiązku stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii oraz przez co najmniej 1 miesiąc po jej zakończeniu, natomiast u mężczyzn – przez co najmniej 3 miesiące po leczeniu. Stosowanie irynotekanu w ciąży jest przeciwwskazane ze względu na działanie embriotoksyczne i teratogenne wykazane w badaniach przedklinicznych, chyba że korzyści kliniczne przewyższają ryzyko dla płodu. Karmienie piersią należy przerwać na czas terapii, gdyż lek przenika do mleka u zwierząt i może powodować działania niepożądane u niemowląt.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie niepożądane, embriotoksyczność, Irinotecan SUN, irynotekan chlorowodorek trójwodny, karmienie piersią, przeciwwskazanie, roztwór do infuzji, skuteczna antykoncepcja, substancja czynna, substancja pomocnicza, teratogenność, test ciążowy, wiek rozrodczy, wpływ na płodność, znakowanie izotopem węgla - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vitaminum B compositum –
Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa produktu leczniczego Vitaminum B compositum w formie tabletek drażowanych, zawierającego witaminy z grupy B (tiamina azotan 3 mg, ryboflawina 5 mg, pirydoksyny chlorowodorek 5 mg, nikotynamid 40 mg oraz wapnia pantotenian 5 mg na tabletkę), potwierdzają korzystny profil bezpieczeństwa farmakologicznego. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie wykazały istotnych działań toksycznych, a testy genotoksyczności nie ujawniły mutagenności ani genotoksyczności składników preparatu. Ponadto, analiza potencjału embriotoksycznego i teratogennego nie wskazała na ryzyko dla rozwoju płodu przy stosowaniu dawek terapeutycznych.
aberracja chromosomowa, bezpieczeństwo farmakologiczne, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, kompleks witamin z grupy B, nikotynamid, pantotenian wapnia, pirydoksyna, potencjał genotoksyczny, potencjał kancerogenny, rozwój płodu, ryboflawina, tiamina, toksyczność po podaniu wielokrotnym, wada rozwojowa, witaminy z grupy B - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Maxiseptic (1 mg + 20 mg)/ml
W badaniach toksyczności ostrej produktu zawierającego oktenidyny dichlorowodorek i fenoksyetanol ustalono LD50 dla podania doustnego na poziomie 45–50 ml/kg mc., a dla podania dootrzewnowego 10–12 ml/kg mc., przy czym dawka 0,45 ml/kg mc. i.p. była dobrze tolerowana. Dla samej oktenidyny dichlorowodorku LD50 wynosi 800 mg/kg mc. doustnie oraz 10 mg/kg mc. dożylnie, natomiast fenoksyetanol charakteryzuje się niską toksycznością z LD50 doustnym 1,3–3,4 g/kg mc. u szczurów i LD50 dermalnym 13 ml/kg mc. u szczurów oraz 5 g/kg mc. u królików. W badaniach przewlekłych zaobserwowano zwiększoną śmiertelność u myszy i szczurów przy dawkach oktenidyny ≥2 mg/kg mc./dobę, związane z zapaleniem i krwotokami płucnymi, przy czym przy miejscowym stosowaniu na błonę śluzową jamy ustnej u psów nie stwierdzono toksyczności. Wielokrotne stosowanie na rany nie wywoływało działań niepożądanych, a przy stosowaniu zgodnym z przeznaczeniem ilość pozostałości na skórze jest minimalna.
dawka śmiertelna, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie fotouczulające, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie rakotwórcze, działanie uczulające, fenoksyetanol, nowotwór komórek wyspowych trzustki, oktenidyny dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, test aberracji chromosomowych, test Amesa, test Magnussona-Kligmana, test mikrojądrowy, test mysich komórek chłoniaka, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, właściwość mutagenna, zmiana pneumotoksyczna - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Carboplatin Accord 10 mg/ml
Karboplatyna (Carboplatin Accord, 10 mg/ml) wykazuje istotne działanie embriotoksyczne i teratogenne, potwierdzone w badaniach przedklinicznych na szczurach podczas organogenezy. Ze względu na brak danych klinicznych u kobiet ciężarnych, stosowanie karboplatyny w ciąży jest przeciwwskazane, chyba że korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Kobiety w wieku rozrodczym muszą być szczegółowo poinformowane o potencjalnym ryzyku i konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii. Brak jest danych dotyczących przenikania karboplatyny do mleka ludzkiego, dlatego karmienie piersią powinno być przerwane na czas leczenia, aby zapobiec ewentualnym szkodliwym efektom u noworodka.
azoospermia, brak miesiączki, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie teratogenne, funkcja gonad, karboplatyna, konserwacja nasienia, laktacja, lek przeciwnowotworowy, mleko ludzkie, nieodwracalna bezpłodność, organogeneza, płodność, supresja gonad, terapia karboplatyną, wiek rozrodczy, zdrowie reprodukcyjne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Heviran Comfort MAX 400 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa acyklowiru, substancji czynnej Heviran Comfort MAX, obejmowały szeroki zakres analiz in vitro i in vivo, które potwierdziły brak mutagenności i rakotwórczości leku. Testy genotoksyczności jednoznacznie wykazały, że acyklowir nie stanowi zagrożenia genetycznego dla człowieka, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa długoterminowego stosowania. Długotrwałe badania na modelach zwierzęcych (szczury, myszy) nie wykazały właściwości onkogennych. Ponadto, standardowe badania embriotoksyczności i teratogenności na królikach, myszach i szczurach nie potwierdziły działania szkodliwego na rozwój płodu, choć w niestandardowych warunkach podania bardzo wysokich dawek podskórnych u samic szczura zaobserwowano wady płodów, co jednak może nie mieć znaczenia klinicznego ze względu na ekstremalne dawki i toksyczność u matek.
acyklowir, badanie in vitro, badanie in vivo, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie niepożądane, embriotoksyczność i teratogenność, Heviran, onkogeneza, płodność, spermatogeneza, toksyczność, układ rozrodczy, wady płodu, właściwości mutagenne, właściwości rakotwórcze, zaburzenia spermatogenezy - Leksykon substancji czynnych
Karboplatyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Karboplatyna, stosowana w terapii przeciwnowotworowej, wykazuje istotne działanie embriotoksyczne i teratogenne, co potwierdzają badania na zwierzętach, a brak kontrolowanych badań u kobiet w ciąży zwiększa niepewność co do bezpieczeństwa jej stosowania w tej grupie. Lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które mogą zajść w ciążę, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji przez kobiety w trakcie leczenia oraz przez okres 6-7 miesięcy po jego zakończeniu. Mężczyźni powinni wstrzymać się z prokreacją podczas terapii oraz przez 3-6 miesięcy po jej zakończeniu, a także stosować antykoncepcję, jeśli ich partnerki są w wieku rozrodczym. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia karboplatyną ze względu na wykrycie leku i jego metabolitów w mleku (szczególnie w przypadku preparatu Carboplatin Pfizer), a zalecane jest wstrzymanie karmienia przez 1 miesiąc po zakończeniu terapii.
azoospermia, brak miesiączki, ciężkie działanie niepożądane, działanie embriotoksyczne i teratogenne, genotoksyczność, karboplatyna, leczenie skojarzone, lek cytotoksyczny, metoda antykoncepcji, nieodwracalna bezpłodność, organogeneza, schemat wielolekowy, supresja gonad, terapia przeciwnowotworowa, uszkodzenie płodu, zaburzenie płodności, zamrożenie nasienia - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Carboplatin-Ebewe 10 mg/ml
Karboplatyna jest przeciwwskazana w okresie ciąży ze względu na udokumentowane działanie embriotoksyczne i teratogenne w badaniach na zwierzętach oraz brak kontrolowanych badań klinicznych u kobiet ciężarnych. Lek wykazuje działanie mutagenne in vivo i in vitro, a związki o podobnym mechanizmie działania mają potencjał rakotwórczy, co podkreśla konieczność szczególnej ostrożności. W trakcie leczenia karboplatyną u kobiet karmiących piersią zaleca się przerwanie laktacji z powodu braku danych dotyczących przenikania leku do mleka oraz potencjalnego ryzyka cytotoksycznego dla dziecka. Konieczne jest poinformowanie pacjentek o ryzyku oraz zapewnienie skutecznej antykoncepcji w trakcie terapii i odpowiednim okresie po jej zakończeniu.
antykoncepcja, azoospermia, działanie cytotoksyczne, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie mutagenne, działanie przeciwnowotworowe, działanie rakotwórcze, karboplatyna, karmienie piersią, krioprezerwacja nasienia, leczenie skojarzone, mutagenność i kancerogenność, przenikanie leku do mleka, świadoma zgoda, terapia przeciwnowotworowa, zaburzenia czynności jajników, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia płodności, zaburzenia spermatogenezy