kriokonserwacja oocytów
Kriokonserwacja oocytów to procedura medyczna polegająca na zamrażaniu i przechowywaniu komórek jajowych kobiety w bardzo niskich temperaturach (zwykle w ciekłym azocie w temperaturze -196°C). Technika ta umożliwia zachowanie płodności kobiet, które z różnych powodów chcą lub muszą odłożyć macierzyństwo w czasie.
Wskazaniami do kriokonserwacji oocytów są najczęściej planowane leczenie onkologiczne mogące uszkodzić funkcję jajników, choroby autoimmunologiczne, endometrioza, przedwczesne wygasanie czynności jajników, a także decyzja o odroczeniu macierzyństwa z przyczyn społecznych. Procedura obejmuje stymulację hormonalną jajników, pobranie oocytów drogą punkcji przez pochwę pod kontrolą USG, a następnie ich witryfikację.
Współczesne metody kriokonserwacji, szczególnie witryfikacja, znacząco poprawiły wskaźniki przeżywalności oocytów po rozmrożeniu w porównaniu do starszych technik powolnego zamrażania. Badania wskazują, że wskaźniki ciąż po zapłodnieniu rozmrożonych oocytów są porównywalne do wyników uzyskiwanych przy użyciu świeżych komórek jajowych, zwłaszcza u kobiet poniżej 35. roku życia.
Należy jednak pamiętać, że kriokonserwacja oocytów nie gwarantuje uzyskania ciąży w przyszłości. Skuteczność procedury zależy od wielu czynników, w tym od wieku kobiety w momencie pobierania komórek jajowych, liczby i jakości zamrożonych oocytów oraz doświadczenia ośrodka wykonującego procedurę. Lekarze zalecają kriokonserwację w młodszym wieku (optymalnie przed 35. rokiem życia), gdy jakość oocytów jest najwyższa.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Neocitec 10 mg/ml
Winorelbinę, substancję czynną produktu leczniczego Neocitec, należy stosować z dużą ostrożnością u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Badania przedkliniczne wykazały działanie embriotoksyczne i teratogenne winorelbiny, co wskazuje na ryzyko wad rozwojowych u płodu. Neocitec jest przeciwwskazany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Kobiety powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez 7 miesięcy po jej zakończeniu. Karmienie piersią jest przeciwwskazane z powodu braku danych o przenikaniu leku do mleka i potencjalnego ryzyka dla niemowlęcia. W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia konieczne jest szczegółowe monitorowanie oraz rozważenie konsultacji genetycznej.
działanie embriotoksyczne i teratogenne, konsultacja genetyczna, kriokonserwacja nasienia, kriokonserwacja oocytów, kriokonserwacja tkanki jajnika, metoda antykoncepcji, monitorowanie medyczne, nieodwracalna niepłodność, przeciwwskazania do karmienia piersią, przeciwwskazania w ciąży, substancja czynna, upośledzenie spermatogenezy, wady wrodzone płodu, winorelbina, winorelbina w ciąży - Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Leczenie
Rak szyjki macicy jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych u kobiet, a wybór leczenia zależy od stadium zaawansowania, stanu pacjentki oraz chęci zachowania płodności. W bardzo wczesnych stadiach (IA) stosuje się konizację lub radykalną trachelektomię, natomiast w stadiach IB-IIA standardem jest radykalna histerektomia z limfadenektomią miedniczą. Radioterapia, w tym teleradioterapia i brachyterapia, jest kluczowa w leczeniu miejscowo zaawansowanym (IIB-IVA), często w połączeniu z chemioterapią (radiochemioterapia) z cisplatyną. Chemioterapia, głównie z użyciem cisplatyny, paklitakselu, topotekanu i gemcytabiny, stosowana jest także w leczeniu paliatywnym i neoadjuwantowym. Terapie celowane, takie jak bewacyzumab (przeciw VEGF) i tisotumab vedotin-tftv (ADC przeciw TF), oraz immunoterapia z pembrolizumabem (inhibitor punktów kontrolnych PD-1) są wykorzystywane w zaawansowanych i nawrotowych przypadkach, często w skojarzeniu z chemioterapią.
bewacyzumab, biopsja węzła wartowniczego, bleomycyna, brachyterapia, chemioterapia, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia paliatywna, ekspresja PD-L1, gemcytabina, histerektomia, immunoterapia, koniugat przeciwciało-lek, konizacja, kriokonserwacja oocytów, kriokonserwacja zarodków, krwiomocz, lek chemioterapeutyczny, nowotwór złośliwy, opieka paliatywna, paklitaksel, pembrolizumab, PET-CT, radiochemioterapia, radioterapia, radykalna histerektomia, rak szyjki macicy, rezonans magnetyczny, stadium zaawansowania choroby, stenoza, szczepionka terapeutyczna, teleradioterapia, terapia CAR-T, terapia celowana, tomografia komputerowa, topotekan - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Thiotepa Fresenius Kabi 15 mg
Produkt leczniczy Thiotepa Fresenius Kabi, dostępny w dawkach 15 mg i 100 mg jako proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji, zawiera tiotepę – środek alkilujący o mutagennym i teratogennym działaniu. Ze względu na mechanizm działania, stosowanie tiotepy wiąże się z istotnymi przeciwwskazaniami i zaleceniami dotyczącymi płodności, ciąży oraz laktacji. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez co najmniej 6 miesięcy po jej zakończeniu, a przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać test ciążowy. Mężczyźni powinni unikać planowania poczęcia przez co najmniej 3 miesiące po terapii z uwagi na ryzyko mutagennego wpływu na gamety. Tiotepa jest bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży ze względu na ryzyko obumarcia zarodka, płodu oraz powstawania wad rozwojowych, a także podczas karmienia piersią, gdyż potencjalna toksyczność dla noworodków nie została wykluczona.
antykoncepcja, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, kriokonserwacja nasienia, kriokonserwacja oocytów, obumieranie zarodka, proszek do sporządzania koncentratu, roztwór do infuzji, środek alkilujący, test ciążowy, tiotepa, tkanka jajnika, toksyczność dla noworodków, wada rozwojowa, zachowanie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Adriblastina PFS 2 mg/ml
Doksorubicyna chlorowodorek, substancja czynna preparatu Adriblastina PFS (2 mg/ml), wykazuje potwierdzone działanie embriotoksyczne i teratogenne, co potwierdzają badania in vitro, in vivo oraz dane kliniczne. Stosowanie leku w ciąży wiąże się z ryzykiem uszkodzeń płodu, dlatego jego podawanie powinno być rozważane wyłącznie, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne zagrożenia dla płodu. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez co najmniej 6 miesięcy i 10 dni po ostatniej dawce, natomiast mężczyźni powinni stosować antykoncepcję przez co najmniej 3 miesiące i 10 dni po zakończeniu leczenia, ze względu na mutagenne działanie leku i ryzyko uszkodzeń chromosomów w plemnikach. Doksorubicyna przenika do mleka matki, co wymaga przerwania karmienia piersią na czas terapii oraz przez minimum 10 dni po ostatniej dawce, aby zapobiec ekspozycji niemowlęcia na lek.
Adriblastina PFS, amenorrhoea, azoospermia, badanie in vitro, badanie in vivo, doksorubicyna chlorowodorek, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, endokrynolog, ginekolog-endokrynolog, kriokonserwacja nasienia, kriokonserwacja oocytów, kriokonserwacja tkanki jajnika, oligospermia, oligospermia i azoospermia, przedwczesne klimakterium, ryzyko teratogenne, specjalista medycyny rozrodu, substancja czynna, uszkodzenie chromosomu, wtórny brak miesiączki, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zaburzenie owulacji - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Zavedos 5 mg
Idarubicyna (Zavedos) wykazuje potencjalnie teratogenny wpływ, co wymaga szczególnej ostrożności w leczeniu pacjentek w wieku rozrodczym. Lek nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko dla płodu, co wymaga dokładnej analizy bilansu korzyści i ryzyka. Kobiety muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii oraz przez co najmniej 6,5 miesiąca po ostatniej dawce, natomiast mężczyźni – przez cały okres leczenia i co najmniej 3,5 miesiąca po zakończeniu terapii, ze względu na ryzyko uszkodzenia materiału genetycznego plemników. Karmienie piersią powinno być przerwane podczas leczenia oraz przez minimum 14 dni po ostatniej dawce, ze względu na potencjalne przenikanie leku lub jego metabolitów do mleka i ryzyko ciężkich działań niepożądanych u niemowląt.
antracyklina, bilans korzyści i ryzyka, działanie niepożądane, działanie teratogenne, idarubicyna chlorowodorek, kriokonserwacja gamet, kriokonserwacja oocytów, kriokonserwacja plemników, kriokonserwacja tkanki jajnika, medycyna rozrodu, metoda antykoncepcji, terapia cytotoksyczna, uszkodzenie chromosomów plemników, wpływ na reprodukcję, wpływ teratogenny, zaburzenie płodności, Zavedos - Leksykon substancji czynnych
Tiotepa – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Tiotepa, jako lek alkilujący stosowany w terapii onkologicznej, wykazuje istotne działanie teratogenne oraz mutagenne, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Przed rozpoczęciem leczenia u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest wykonanie testu ciążowego oraz zapewnienie skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii i minimum 6 miesięcy po jej zakończeniu. U mężczyzn zaleca się stosowanie antykoncepcji podczas leczenia i przez co najmniej 3 miesiące po terapii ze względu na ryzyko mutagenności na plemniki. Tiotepa jest bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży z powodu ryzyka obumarcia zarodka, wad rozwojowych oraz braku danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania. Karmienie piersią jest również przeciwwskazane podczas terapii, a w razie konieczności leczenia u kobiet karmiących, należy zalecić zaprzestanie karmienia przed rozpoczęciem podawania leku.
działanie mutagenne, działanie teratogenne, kriokonserwacja nasienia, kriokonserwacja oocytów, lek alkilujący, medycyna prenatalna, niepłodność, niewydolność gonad, przedwczesna menopauza, specjalista rozrodczości, test ciążowy, Thiotepa Fresenius Kabi, tiotepa, tkanka jajnika, wada rozwojowa, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Vincristine Teva 1 mg/ml
Winkrystyna (Vincristine Teva) jest lekiem cytostatycznym o udokumentowanym działaniu teratogennym i genotoksycznym, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentek w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Stosowanie winkrystyny w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, jest przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko uszkodzenia płodu. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu płodu oraz rozważenie konsultacji genetycznej. Zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji u obu płci podczas leczenia oraz przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu, aby zminimalizować ryzyko uszkodzenia materiału genetycznego gamet i potencjalnych powikłań u potomstwa. Ze względu na brak jednoznacznych danych dotyczących przenikania winkrystyny do mleka kobiecego, karmienie piersią powinno być przerwane na czas terapii.
azoospermia, cyklofosfamid, cytostatyk, dawka kumulacyjna, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, edukacja pacjenta, karmienie piersią, konsultacja genetyczna, kriokonserwacja oocytów, mechloretamina, metoda antykoncepcyjna, pierwszy trymestr ciąży, prokarbazyna, przechowanie nasienia, schemat terapeutyczny, siarczan winkrystyny, terapia przeciwnowotworowa, tkanka jajnikowa, winkrystyna, zaburzenie płodności, zatrzymanie miesiączkowania - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Oxaliplatin Kalceks 5 mg/ml
Oksaliplatyna, lek cytotoksyczny, jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży ze względu na brak wystarczających danych klinicznych oraz udokumentowaną toksyczność reprodukcyjną w badaniach na zwierzętach. Stosowanie leku u kobiet w wieku rozrodczym wymaga zapewnienia skutecznej antykoncepcji podczas terapii oraz przez 9 miesięcy po jej zakończeniu, natomiast u mężczyzn przez 6 miesięcy po terapii. W wyjątkowych sytuacjach klinicznych, gdy korzyści przewyższają ryzyko, oksaliplatynę można stosować u ciężarnych wyłącznie po uzyskaniu świadomej zgody i szczegółowym omówieniu potencjalnych zagrożeń dla płodu. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia z powodu braku danych o przenikaniu leku do mleka i potencjalnego ryzyka dla dziecka.
antykoncepcja, działanie genotoksyczne, karmienie piersią, kriokonserwacja nasienia, kriokonserwacja oocytów, laktacja, lek cytotoksyczny, medycyna rozrodu, obniżenie płodności, oksaliplatyna, przenikanie do mleka kobiecego, świadoma zgoda, toksyczność reprodukcyjna, wiek rozrodczy, zabezpieczenie materiału genetycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub przedwczesna menopauza – Zapobieganie i profilaktyka
Wczesna menopauza, definiowana jako wystąpienie menopauzy przed 45. rokiem życia (około 5% populacji), oraz przedwczesna menopauza przed 40. rokiem życia (około 1%) wiążą się z istotnymi konsekwencjami zdrowotnymi wynikającymi z przedwczesnej utraty funkcji jajników. Główne niezmienialne czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne, zabiegi chirurgiczne (owariektomia, histerektomia), leczenie onkologiczne (chemioterapia, radioterapia), choroby autoimmunologiczne, zaburzenia chromosomalne oraz infekcje, w tym nieleczone zakażenie HIV. Jedynym modyfikowalnym czynnikiem stylu życia jest palenie tytoniu, które skraca czas do menopauzy średnio o 1-2 lata. Profilaktyka opiera się na zaprzestaniu palenia, utrzymaniu prawidłowej masy ciała, regularnej aktywności fizycznej, zbilansowanej diecie bogatej w antyoksydanty i kwasy omega-3, redukcji stresu oraz unikaniu ekspozycji na substancje endokrynnie czynne. U pacjentek onkologicznych stosuje się agonistów GnRH w celu tymczasowej supresji jajników, co może zmniejszyć ryzyko przedwczesnej niewydolności jajników, choć skuteczność tej metody w zakresie zachowania płodności pozostaje nie do końca potwierdzona.
agonista GnRH, badanie densytometryczne, choroba autoimmunologiczna, choroba niedokrwienna serca, choroba Parkinsona, choroba sercowo-naczyniowa, dysfunkcja seksualna, endokrynologia, gonadoliberyna, histerektomia, hormonalna terapia zastępcza, kriokonserwacja oocytów, leczenie onkologiczne, migotanie przedsionków, niewydolność jajników, osteoporoza, owariektomia, profil lipidowy, przedwczesna menopauza, radioterapia miednicy, supresja jajników, terapia poznawczo-behawioralna, zaburzenie chromosomalne, zaburzenie poznawcze, zespół przewlekłego zmęczenia - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Vinorelbine Accord 10 mg/ml
Winorelbinę (Vinorelbine Accord 10 mg/ml) należy bezwzględnie unikać u kobiet w ciąży ze względu na brak wystarczających danych klinicznych oraz udokumentowane działanie embriotoksyczne i teratogenne w badaniach na zwierzętach. Lek może powodować poważne wady wrodzone płodu, dlatego kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez co najmniej 3 miesiące po jej zakończeniu. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać test ciążowy. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i konsultacja genetyczna. Winorelbinę należy również bezwzględnie odradzać kobietom karmiącym piersią, gdyż brak jest danych o przenikaniu leku do mleka i potencjalnym ryzyku dla dziecka, co wymaga przerwania laktacji przed rozpoczęciem terapii.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Bendamustyna medac 2,5 mg/ml
Bendamustyna chlorowodorek, stosowana w preparacie Bendamustyna medac (2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji), wykazuje istotne działanie genotoksyczne i teratogenne, co przekłada się na wysokie ryzyko uszkodzenia materiału genetycznego komórek rozrodczych oraz rozwijającego się płodu. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez 6 miesięcy po jej zakończeniu, natomiast mężczyźni przez co najmniej 3 miesiące po terapii, ze względu na czas regeneracji materiału genetycznego w komórkach rozrodczych. Stosowanie bendamustyny u kobiet w ciąży jest przeciwwskazane, chyba że jest to bezwzględnie konieczne dla ratowania życia lub zdrowia matki, a w takich przypadkach wymagana jest ścisła kontrola rozwoju płodu oraz konsultacja genetyczna. Ponadto, ze względu na brak danych dotyczących przenikania leku do mleka kobiecego, karmienie piersią podczas terapii jest przeciwwskazane.
antykoncepcja, badanie przedkliniczne, bendamustyna, chlorowodorek bendamustyny, diagnostyka prenatalna, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, koncentrat do infuzji, kriokonserwacja nasienia, kriokonserwacja oocytów, kriokonserwacja tkanki jajnikowej, nieodwracalna bezpłodność, obumarcie wewnątrzmaciczne płodu, obumieranie zarodka, poronienie, powikłanie rozwojowe, przenikanie leku do mleka, wada rozwojowa, wada wrodzona