Wpływ leku Adriblastina PFS na płodność, ciążę i laktację

Doksorubicyna chlorowodorek, substancja czynna preparatu Adriblastina PFS (2 mg/ml), wywiera znaczące działanie na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Lekarz zobowiązany jest do przekazania szczegółowych informacji w tym zakresie pacjentkom w wieku rozrodczym, kobietom ciężarnym oraz karmiącym piersią, a także pacjentom płci męskiej i ich partnerkom w wieku rozrodczym. Poniżej przedstawiono kluczowe aspekty dotyczące tego zagadnienia.¹

Wpływ na ciążę

Doksorubicyna wykazuje potwierdzone działanie embriotoksyczne, co zostało udowodnione zarówno w badaniach in vitro, jak i in vivo. Badania przeprowadzone na samicach szczura, którym podawano doksorubicynę przed parzeniem, w trakcie parzenia, w okresie ciąży i laktacji, wykazały wyraźny toksyczny wpływ zarówno na organizm matki, jak i rozwijającego się płodu. Podobnie, dane kliniczne potwierdzają, że stosowanie doksorubicyny u kobiet w ciąży wiąże się z występowaniem uszkodzeń płodu.²

W przypadku gdy kobieta otrzymuje Adriblastinę PFS w trakcie ciąży lub zachodzi w ciążę podczas stosowania tego preparatu, lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę o potencjalnym zagrożeniu dla płodu. Ze względu na udokumentowane ryzyko teratogenne, stosowanie doksorubicyny w ciąży powinno być rozważane jedynie w sytuacjach, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla rozwijającego się płodu.³

Zalecenia antykoncepcyjne dla kobiet i mężczyzn

Lekarz powinien przekazać szczegółowe zalecenia dotyczące antykoncepcji zarówno kobietom, jak i mężczyznom poddawanym terapii doksorubicyną:

• Kobiety w wieku rozrodczym – należy poinformować pacjentki o konieczności unikania zajścia w ciążę w trakcie leczenia oraz stosowania skutecznych metod antykoncepcji podczas trwania terapii oraz przez co najmniej 6 miesięcy i 10 dni po przyjęciu ostatniej dawki leku.⁴
• Mężczyźni – pacjentów, których partnerki są w wieku rozrodczym, należy poinformować o konieczności stosowania skutecznej metody antykoncepcji podczas leczenia doksorubicyną oraz przez co najmniej 3 miesiące i 10 dni po przyjęciu ostatniej dawki leku. Jest to spowodowane potencjalnym działaniem mutagennym doksorubicyny oraz możliwością indukcji uszkodzeń chromosomów w plemnikach.⁵

Wpływ na laktację

Doksorubicyna przenika do mleka ludzkiego. Ze względu na możliwość wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące doksorubicynę, lekarz ma obowiązek poinformować pacjentki o konieczności przerwania karmienia piersią podczas leczenia tym lekiem oraz utrzymania tej przerwy przez co najmniej 10 dni po przyjęciu ostatniej dawki preparatu. Jest to niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa dziecka i eliminacji ryzyka ekspozycji na doksorubicynę poprzez mleko matki.⁶

Wpływ na płodność

Stosowanie Adriblastiny PFS może istotnie wpływać na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Lekarz powinien przekazać pacjentom następujące informacje:⁷

Wpływ na płodność u kobiet

U kobiet leczonych doksorubicyną mogą wystąpić zaburzenia płodności manifestujące się jako:

• Brak miesiączki (amenorrhoea) – podczas terapii doksorubicyną u kobiet często obserwuje się zaburzenia cyklu miesiączkowego prowadzące do wtórnego braku miesiączki.⁸
• Zakłócenie owulacji – doksorubicyna może zaburzać proces owulacji, co bezpośrednio przekłada się na zmniejszenie płodności w okresie stosowania leku.⁹
• Przedwczesne klimakterium – w niektórych przypadkach leczenie doksorubicyną może prowadzić do przedwczesnego klimakterium, co wiąże się z trwałą utratą płodności. Należy jednak podkreślić, że u większości pacjentek owulacja i miesiączka wracają po zakończeniu leczenia.¹⁰

Wpływ na płodność u mężczyzn

Doksorubicyna wywiera znaczący wpływ na męską płodność poprzez:

• Działanie mutagenne – lek wykazuje działanie mutagenne i może indukować uszkodzenia chromosomów w plemnikach.¹¹
• Oligospermię i azoospermię – obserwuje się znaczące zmniejszenie liczby plemników (oligospermia) lub całkowity brak plemników w nasieniu (azoospermia). W niektórych przypadkach zaburzenia te mogą mieć charakter trwały, jednakże istnieją doniesienia o powrocie liczby plemników do prawidłowych wartości, nawet po kilku latach od zakończenia leczenia.¹²

Poradnictwo w zakresie zachowania płodności

Ze względu na potencjalny wpływ doksorubicyny na płodność, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, lekarz powinien poinformować pacjentów o możliwości skorzystania z poradnictwa w zakresie zachowania płodności przed rozpoczęciem leczenia. Dostępne metody obejmują między innymi: kriokonserwację oocytów lub tkanki jajnika u kobiet oraz kriokonserwację nasienia u mężczyzn.¹³

Lekarz powinien omówić z pacjentami wszystkie dostępne opcje oraz skierować ich do odpowiednich specjalistów (np. endokrynologów, ginekologów-endokrynologów, andrologów czy specjalistów medycyny rozrodu) w celu przeprowadzenia procedur zachowania płodności przed rozpoczęciem terapii doksorubicyną.¹⁴