owrzodzenie Marjolina
Owrzodzenie Marjolina to rzadki, złośliwy nowotwór skóry (najczęściej rak płaskonabłonkowy) rozwijający się w obrębie przewlekłych ran, blizn pooparzeniowych, owrzodzeń lub przetok skórnych. Charakteryzuje się długim okresem utajenia, często rozwijając się po 20-30 latach od powstania pierwotnego uszkodzenia tkanek.
Klinicznie owrzodzenie Marjolina objawia się jako zmiana guzowata, nieregularna, o uniesionych, stwardniałych brzegach, często z towarzyszącym sączeniem, krwawieniem i nieprzyjemnym zapachem. Najczęstszą lokalizacją są kończyny dolne, szczególnie okolice stawu skokowego, ale może wystąpić w każdym miejscu przewlekłego uszkodzenia skóry.
Diagnostyka obejmuje badanie histopatologiczne wycinka zmiany, które jest niezbędne do potwierdzenia rozpoznania. Zaleca się również wykonanie badań obrazowych (TK, MRI) w celu oceny miejscowego zaawansowania nowotworu i ewentualnych przerzutów. Owrzodzenie Marjolina charakteryzuje się agresywnym przebiegiem i wysokim potencjałem przerzutowania, głównie do węzłów chłonnych.
Leczenie polega przede wszystkim na radykalnym wycięciu chirurgicznym zmiany z odpowiednim marginesem tkanek zdrowych. W zaawansowanych przypadkach może być konieczna amputacja kończyny. Uzupełniająco stosuje się radioterapię oraz chemioterapię, zwłaszcza w przypadku przerzutów. Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania i czasu rozpoznania, ale generalnie jest gorsze niż w przypadku pierwotnych raków płaskonabłonkowych skóry.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Płaskonabłonkowy rak skóry – Etiologia i przyczyny
Płaskonabłonkowy rak skóry (SCC) stanowi 20-30% wszystkich nowotworów skóry i charakteryzuje się rosnącą zachorowalnością, wzrastającą nawet o 200% w ciągu ostatnich 30 lat. Głównym czynnikiem etiologicznym jest ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (UV), które indukuje mutacje w genie supresorowym TP53 (obecne w 90% przypadków) oraz uszkodzenia mechanizmów naprawy DNA, prowadząc do niekontrolowanej proliferacji keratynocytów. Ryzyko rozwoju SCC jest zwiększone u osób z jasnym fototypem skóry, rudymi lub blond włosami, niebieskimi, zielonymi lub szarymi oczami, u mężczyzn, osób powyżej 50. roku życia oraz mieszkańców obszarów o wysokim nasłonecznieniu. Immunosupresja, zarówno jatrogenna (np. po przeszczepach narządów, gdzie ryzyko wzrasta 65-250-krotnie), jak i związana z HIV/AIDS, znacząco predysponuje do rozwoju SCC. Ponadto, czynniki takie jak przewlekłe stany zapalne skóry, zakażenia HPV (szczególnie w okolicach narządów płciowych i jamy ustnej), ekspozycja na arsen, węglowodory aromatyczne, promieniowanie jonizujące oraz stosowanie leków fotouczulających (np. hydrochlorotiazyd) również zwiększają ryzyko.
albinizm oczno-skórny, anemia Fanconiego, carcinoma in situ, choroba Bowena, epidermodysplasia verruciformis, fototyp skóry, gen CDKN2A, gen naprawy DNA, gen TP53, hydrochlorotiazyd, inhibitor BRAF, komórka Langerhansa, leczenie PUVA, liszaj płaski przerostowy, liszaj twardzinowy, mutacja genu PTCH, mutacja genu TP53, owrzodzenie Marjolina, płaskonabłonkowy rak skóry, promieniowanie jonizujące, promieniowanie ultrafioletowe, rak podstawnokomórkowy, rogowacenie słoneczne, toczeń rumieniowaty dyskoidalny, wirus brodawczaka ludzkiego, wismodegib, worykonazol, xeroderma pigmentosum, zespół Blooma, zespół Wernera