niewydolność glikokortykosteroidowa nadnerczy

Niewydolność glikokortykosteroidowa nadnerczy to stan kliniczny charakteryzujący się niedostatecznym wydzielaniem kortyzolu przez korę nadnerczy. Może występować jako pierwotna niewydolność (choroba Addisona), gdy dochodzi do uszkodzenia samych nadnerczy, lub wtórna, gdy zaburzenie wynika z dysfunkcji osi podwzgórze-przysadka.

Objawy niewydolności glikokortykosteroidowej nadnerczy obejmują postępujące zmęczenie, osłabienie mięśniowe, utratę apetytu, utratę masy ciała, hipotensję ortostatyczną oraz hiperpigmentację skóry (szczególnie w przypadku choroby Addisona). W badaniach laboratoryjnych stwierdza się często hiponatremię, hiperkaliemię oraz hipoglikemię.

Diagnostyka obejmuje ocenę stężenia kortyzolu w surowicy (podstawowego oraz po stymulacji ACTH), oznaczenie stężenia ACTH oraz testy stymulacyjne. Leczenie polega na substytucji glikokortykosteroidów (najczęściej hydrokortyzonu) w dawkach naśladujących fizjologiczny rytm dobowy wydzielania kortyzolu, a w przypadku współistniejącej niewydolności mineralokortykoidowej – również na podawaniu fludrokortyzonu.

Szczególnie niebezpiecznym stanem jest przełom nadnerczowy (przełom Addisonowski), będący zagrażającym życiu zaostrzeniem niewydolności nadnerczy, wymagającym natychmiastowego podania glikokortykosteroidów dożylnie oraz intensywnej płynoterapii. Pacjenci z przewlekłą niewydolnością nadnerczy wymagają edukacji w zakresie modyfikacji dawkowania leków w sytuacjach stresowych oraz noszenia informacji o chorobie.