białko transportowe OATP
Białka transportowe OATP (Organic Anion Transporting Polypeptides) należą do rodziny transporterów błonowych, które uczestniczą w przenoszeniu różnorodnych substancji organicznych, w tym leków, hormonów, toksyn i substancji endogennych przez błony komórkowe. Odgrywają kluczową rolę w farmakokinetyce wielu leków, wpływając na ich wchłanianie, dystrybucję i eliminację.
Transportery OATP są kodowane przez geny z rodziny SLCO (Solute Carrier Organic Anion) i występują głównie w wątrobie, nerkach, jelitach i barierze krew-mózg. Najlepiej poznane izoformy to OATP1B1, OATP1B3 i OATP2B1, które mają szczególne znaczenie w wychwycie wątrobowym leków takich jak statyny, niektóre antybiotyki i leki przeciwnowotworowe.
Polimorfizmy genów kodujących białka OATP mogą prowadzić do zmienionej aktywności transporterów, co przekłada się na indywidualne różnice w odpowiedzi na leki i ryzyko interakcji lekowych. Klinicznie istotne są zwłaszcza interakcje z inhibitorami OATP, takimi jak cyklosporyna, ryfampicyna czy niektóre soki owocowe (np. sok grejpfrutowy), które mogą znacząco zmieniać biodostępność substratów tych transporterów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simorion
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii objawiającej się bólem, osłabieniem mięśni oraz wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy. W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko to jest dawkozależne: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. U pacjentów po zawale serca przy dawce 80 mg ryzyko miopatii wynosi 1,0%, a około połowa przypadków pojawia się w pierwszym roku terapii. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych (>65 lat), kobiet, z zaburzeniami nerek, niedoczynnością tarczycy, wcześniejszymi reakcjami na statyny lub fibraty oraz u nosicieli allelu SLCO1B1 c.521T>C, zwłaszcza homozygot CC, u których ryzyko miopatii przy dawce 80 mg sięga 15% w ciągu roku. Pacjenci pochodzenia azjatyckiego, zwłaszcza chińskiego, wykazują zwiększoną podatność na miopatię (0,24% przy 40 mg vs. 0,05% u innych populacji).
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, białko transportowe OATP, cyklosporyna, daptomycyna, gen SLCO1B1, hipercholesterolemia ciężka, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, symwastatyna, zaburzenie mięśniowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvastatin Genoptim
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii, szczególnie przy dawkach 80 mg/dobę, gdzie częstość występowania miopatii wynosi do 1,0%, a przy dawkach 20 mg i 40 mg odpowiednio 0,03% i 0,08%. Miopatia objawia się bólami mięśni, osłabieniem i wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy, co może prowadzić do rabdomiolizy i ostrej niewydolności nerek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego, u których ryzyko miopatii jest wyższe (0,24%). Genotypowanie allelu c.521T>C genu SLCO1B1 jest zalecane przed zastosowaniem dawki 80 mg, gdyż homozygotyczni nosiciele (CC) mają ryzyko miopatii sięgające 15%. Wskazane jest monitorowanie CK przed i w trakcie leczenia, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak wiek >65 lat, kobiety, zaburzenia nerek, niedoczynność tarczycy czy wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny.
aminotransferaza, białko transportowe OATP, działanie niepożądane, fibrat, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, ostra niewydolność nerek, podwyższona kinaza kreatynowa, polipeptyd transportujący aniony organiczne, powikłanie sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Inegy
Produkt leczniczy INEGY, zawierający ezetymib i symwastatynę, wiąże się z ryzykiem miopatii i rabdomiolizy, szczególnie przy wyższych dawkach symwastatyny (20, 40, 80 mg/dobę) oraz w interakcjach z inhibitorami CYP3A4, cyklosporyną, danazolem, gemfibrozylem i innymi lekami zwiększającymi ryzyko uszkodzenia mięśni. Częstość miopatii wzrasta z dawką: 0,03% przy 20 mg, 0,08% przy 40 mg i 0,61% przy 80 mg symwastatyny. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego, osób starszych (≥65 lat), z zaburzeniami czynności nerek, niedoczynnością tarczycy, a także u nosicieli allelu c.521T>C genu SLCO1B1, u których ryzyko miopatii jest istotnie podwyższone (do 15% przy genotypie CC i dawce 80 mg). Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza przy objawach mięśniowych i przy wartościach CK >5× GGN, co wymaga przerwania terapii. W badaniu IMPROVE-IT częstość miopatii wynosiła 0,2% dla INEGY (10 mg + 40 mg) i 0,1% dla symwastatyny, a rabdomioliza 0,1% i 0,2% odpowiednio.
aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, białko transportowe OATP, choroba wieńcowa, cukrzyca, daptomycyna, ezetymib, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas symwastatyny, miastenia oczna, miastenia rzekomoporaźna, mioglobinuria, miopatia, miopatia i rabdomioliza, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, ostry zespół wieńcowy, przewlekła choroba nerek, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, transaminaza, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvasterol
Symwastatyna, będąca inhibitorem reduktazy HMG-CoA, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko miopatii i rabdomiolizy, zwłaszcza przy dawkach 40 mg i 80 mg na dobę, gdzie częstość miopatii wynosi odpowiednio 0,08% i 0,61%, a u pacjentów po zawale serca przy dawce 80 mg nawet 1,0%. Ryzyko to jest zwiększone u pacjentów pochodzenia azjatyckiego oraz u nosicieli allelu C genu SLCO1B1, szczególnie homozygotycznych (genotyp CC) z ryzykiem miopatii do 15% w ciągu roku. Zaleca się monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) przed i w trakcie leczenia, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka, oraz unikanie stosowania dawki 80 mg u pacjentów z genotypem CC. Przerwanie terapii jest wskazane przy CK >5x GGN lub nasilonych objawach mięśniowych. Ponadto, symwastatyna może indukować immunozależną miopatię martwiczą oraz podwyższać aktywność aminotransferaz, co wymaga monitorowania funkcji wątroby, szczególnie przy dawce 80 mg.
aminotransferaza, białko transportowe OATP, brak laktazy, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, miastenia, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niacyna, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, substancja czynna, symwastatyna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simorion
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii objawiającej się bólem mięśni, osłabieniem oraz wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotności górnej granicy normy (GGN). Ryzyko to jest dawkozależne: w badaniach klinicznych częstość miopatii wynosiła 0,03% przy dawce 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. U pacjentów po zawale serca stosujących 80 mg/dobę odsetek ten wzrasta do 1,0%. Dawka 80 mg powinna być zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których niższe dawki nie przynoszą efektu terapeutycznego. Genotyp SLCO1B1 (c.521T>C) znacząco wpływa na ryzyko miopatii, szczególnie u homozygot CC, u których ryzyko wynosi 15% przy dawce 80 mg. Zaleca się rozważenie badania genetycznego przed zastosowaniem najwyższej dawki.
aminotransferaza, białko transportowe OATP, brak laktazy, ciężka hipercholesterolemia, daptomycyna, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, martwicza miopatia o podłożu immunologicznym, miastenia de novo, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, nietolerancja galaktozy, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvastatin Genoptim
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii i rabdomiolizy, szczególnie przy dawkach ≥40 mg/dobę, z częstością miopatii wynoszącą 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. U pacjentów po zawale serca stosujących 80 mg/dobę przez średnio 6,7 roku ryzyko wzrasta do około 1,0%. Szczególnie narażeni są pacjenci pochodzenia azjatyckiego oraz osoby z allelem c.521T>C genu SLCO1B1, zwłaszcza z genotypem CC, u których ryzyko miopatii przy dawce 80 mg wynosi około 15% rocznie. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek >65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny/fibraty). W przypadku CK >5-krotnej górnej granicy normy lub nasilonych objawów mięśniowych należy rozważyć przerwanie terapii. Symwastatyna jest przeciwwskazana w skojarzeniu z silnymi inhibitorami CYP3A4, gemfibrozylem, cyklosporyną, danazolem oraz kwasem fusydowym ze względu na znaczne zwiększenie ryzyka miopatii i rabdomiolizy.
aminotransferaza, amiodaron, amlodypina, białko transportowe OATP, boceprewir, cukrzyca, cyklosporyna, danazol, diltiazem, erytromycyna, gemfibrozyl, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, itrakonazol, ketokonazol, kinaza kreatynowa, klarytromycyna, kobicystat, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, mioglobinuria, miopatia, miotoksyczność, nefazodon, nelfinawir, niacyna, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, pozakonazol, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, telaprewir, telitromycyna, werapamil, worykonazol, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Inegy
Produkt leczniczy INEGY, łączący ezetymib i symwastatynę, wiąże się z ryzykiem miopatii i rabdomiolizy, szczególnie przy wyższych dawkach symwastatyny. Częstość miopatii wzrasta wraz z dawką: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. Najwyższa dawka INEGY (10 mg + 80 mg) powinna być stosowana wyłącznie u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, gdy korzyści przewyższają ryzyko. W badaniu IMPROVE-IT częstość miopatii dla dawki 10 mg + 40 mg wyniosła 0,2%, a rabdomiolizy 0,1%. Ryzyko miopatii zwiększa się u pacjentów z wariantem genetycznym SLCO1B1 c.521T>C, zwłaszcza homozygotycznych nosicieli allelu C, u których ryzyko miopatii przy dawce 80 mg symwastatyny wynosi około 15% rocznie. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka, a leczenie należy przerwać przy CK >5x GGN lub nasilonych objawach mięśniowych.
aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, białko transportowe OATP, brak laktazy, choroba wieńcowa, ciężka hipercholesterolemia, cukrzyca, daptomycyna, genotyp SLCO1B1, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, heterozygotyczny nosiciel allelu C, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, homozygotyczny nosiciel allelu C, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia oczna, miastenia rzekomoporaźna, miopatia i rabdomioliza, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, ostry zespół wieńcowy, powikłania sercowo-naczyniowe, przewlekła choroba nerek, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, zaburzenia czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simorion
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii objawiającej się bólem, osłabieniem mięśni oraz wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy. W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko to jest dawkozależne: częstość miopatii wynosi 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. U pacjentów po zawale serca przy dawce 80 mg/dobę miopatię stwierdzono u 1,0%, a u 20 mg/dobę u 0,02%. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego oraz u nosicieli allelu SLCO1B1 c.521T>C, u których ryzyko miopatii jest istotnie wyższe (do 15% przy homozygotach CC). Przed rozpoczęciem terapii wskazane jest oznaczenie aktywności CK, zwłaszcza u osób starszych, z zaburzeniami nerek, niedoczynnością tarczycy czy wcześniejszymi działaniami niepożądanymi statyn. Leczenie należy przerwać, gdy CK przekracza 5-krotność górnej granicy normy lub przy nasilonych objawach mięśniowych.
aminotransferazy, antybiotyk makrolidowy, białko transportowe OATP, dysfagia, gen SLCO1B1, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna, IMNM, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, mioglobinuria, miopatia i rabdomioliza, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvastatin Genoptim
Symwastatyna, stosowana w leczeniu hipercholesterolemii, niesie ryzyko miopatii, której częstość występowania jest dawkozależna: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. W badaniu u pacjentów po zawale mięśnia sercowego przy dawce 80 mg/dobę częstość miopatii wyniosła około 1,0%. Miopatia może prowadzić do rabdomiolizy, a w rzadkich przypadkach do zgonu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego, u których ryzyko miopatii przy dawce 40 mg/dobę wynosi około 0,24%, oraz u nosicieli allelu C genotypu SLCO1B1 c.521T>C, zwłaszcza homozygotycznych (genotyp CC), u których ryzyko miopatii przy dawce 80 mg sięga około 15% rocznie. Zaleca się monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) przed i w trakcie leczenia, unikanie stosowania dawki 80 mg u pacjentów z wysokim ryzykiem oraz przerwanie terapii przy wzroście CK powyżej 5-krotnej górnej granicy normy lub nasilonych objawach mięśniowych.
alkoholizm, aminotransferaza, białko transportowe OATP, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, ostra niewydolność nerek, powikłanie sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Inegy
Lek Inegy, zawierający ezetymib i symwastatynę, stosowany jest w leczeniu hipercholesterolemii, jednak wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Ryzyko to wzrasta wraz z dawką symwastatyny: częstość miopatii wynosi około 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. U pacjentów z wariantem genotypu SLCO1B1 c.521T>C ryzyko miopatii jest znacznie wyższe, sięgając 15% u homozygot (CC) przy dawce 80 mg. Przed rozpoczęciem terapii należy oznaczyć aktywność kinazy kreatynowej (CK), zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek ≥65 lat, płeć żeńska, zaburzenia nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze uszkodzenia mięśni). W przypadku CK >5× górnej granicy normy (GGN) leczenie nie powinno być rozpoczęte lub należy je przerwać. Pacjentów należy poinformować o konieczności zgłaszania objawów bólu, osłabienia lub tkliwości mięśni.
aminotransferaza, amlodypina, białko transportowe OATP, cholesterol LDL, cyklosporyna, danazol, daptomycyna, diltiazem, ezetymib, fibrat, fluindion, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek przeciwzakrzepowy, lomitapid, miastenia oczna, miastenia rzekomoporaźna, mioglobinuria, miopatia i rabdomioliza, niacyna, ostra niewydolność nerek, pochodna kumaryny, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, triglicerydy, warfaryna, werapamil, żółtaczka