test ELISA
Test ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) to technika immunoenzymatyczna powszechnie stosowana w diagnostyce laboratoryjnej do wykrywania i ilościowego oznaczania przeciwciał lub antygenów. Metoda ta charakteryzuje się wysoką czułością i specyficznością, co czyni ją niezwykle wartościowym narzędziem diagnostycznym.
Podstawową zasadą testu ELISA jest wykorzystanie enzymu jako markera do wizualizacji reakcji immunologicznej. W zależności od wariantu testu (bezpośredni, pośredni, kanapkowy, konkurencyjny), procedura obejmuje immobilizację antygenu lub przeciwciała na podłożu, inkubację z badanym materiałem, dodanie odpowiednich przeciwciał sprzężonych z enzymem oraz substrat enzymatyczny. Reakcja enzymatyczna prowadzi do powstania barwnego produktu, którego intensywność jest wprost proporcjonalna lub odwrotnie proporcjonalna do stężenia badanej substancji.
W praktyce klinicznej test ELISA znajduje zastosowanie w diagnostyce chorób zakaźnych (HIV, wirusowe zapalenie wątroby, COVID-19), chorób autoimmunologicznych, alergii, a także w monitorowaniu stężenia różnych biomarkerów nowotworowych. Ze względu na możliwość automatyzacji, test ELISA umożliwia jednoczesne badanie wielu próbek, co zwiększa wydajność pracy laboratorium przy zachowaniu wysokiej jakości wyników.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Wirus ospy wietrznej – Właściwości farmakodynamiczne
Wirus ospy wietrznej (VZV) szczepu Oka, stosowany w szczepionkach takich jak Varilrix, VARIVAX i Priorix-Tetra, wykazuje wysoką skuteczność w profilaktyce ospy wietrznej, zarówno w zapobieganiu zakażeniom, jak i łagodzeniu przebiegu choroby. Stężenie wirusa w dawce 0,5 ml wynosi od ≥10 PFU (Priorix-Tetra, Varilrix) do ≥1350 PFU (VARIVAX). Szczepionki indukują odpowiedź immunologiczną poprzez wywołanie bezobjawowej infekcji, co prowadzi do wytworzenia przeciwciał i odpowiedzi komórkowej. Badania kliniczne potwierdzają wyższą skuteczność i trwałość odporności po podaniu dwóch dawek w porównaniu z jedną dawką, z efektywnością sięgającą 91-94% w zapobieganiu ospie o różnym nasileniu. Szczepionki wykazują także skuteczność w profilaktyce poekspozycyjnej, zmniejszając ryzyko ciężkiego przebiegu choroby u dzieci zaszczepionych do 3 dni po kontakcie z wirusem.
astma oskrzelowa, białaczka, choroba autoimmunologiczna, choroba kolagenowa, guz lity złośliwy, immunofluorescencja pośrednia, immunogenność, jednostka PFU, komórki diploidalne MRC-5, leczenie immunosupresyjne, niewydolność nerek przewlekła, półpasiec, powikłanie ospy wietrznej, profilaktyka poekspozycyjna, przeszczepienie narządów, rekonstytucja, serokonwersja, średnia geometryczna miana, szczep atenuowany, szczep Oka, terapia kortykosteroidowa, test ELISA, wirus atenuowany, wirus odry, wirus ospy wietrznej, wirus różyczki, wirus świnki - Leksykon chorób i schorzeń
Toxokarioza – Epidemiologia
Toksokaroza jest globalną zoonozą pasożytniczą wywoływaną głównie przez larwy Toxocara canis i w mniejszym stopniu Toxocara cati, o istotnym znaczeniu dla zdrowia publicznego, szczególnie wśród dzieci z niskim statusem społeczno-ekonomicznym. Szacuje się, że około 1,4 miliarda osób na świecie jest zakażonych lub narażonych na toksokarozę, z seroprewalencją w krajach rozwiniętych wynoszącą 2-5% wśród dorosłych z obszarów miejskich i 14,2-37% z obszarów wiejskich, a w krajach tropikalnych sięgającą nawet do 92,8%. Diagnostyka opiera się głównie na testach serologicznych ELISA i Western blot, a zakażenie następuje przede wszystkim przez przypadkowe spożycie jaj pasożyta z zanieczyszczonej gleby, co podkreśla rolę środowiska i kontaktu z psami i kotami jako głównych czynników ryzyka. Występuje zróżnicowanie regionalne i demograficzne, a toksokaroza jest szczególnie rozpowszechniona w klimatach tropikalnych i subtropikalnych, gdzie warunki sprzyjają przeżywalności jaj w glebie.
badanie seroepidemiologiczne, benzimidazol, CDC, choroba pasożytnicza, geofagia, glista, immunofluorescencja, iwermektyna, jaja pasożyta, mebendazol, obciążenie chorobą, oftalmoskopia, One Health, PCR, prewalencja, reakcja łańcuchowa polimerazy, seropozytywność, seroprewalencja, test ELISA, test hemaglutynacji, toksokaroza, toksokaroza trzewna, Toxocara canis, Toxocara cati, VLM, Western blot - Leksykon chorób i schorzeń
Dur brzuszny – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka duru brzusznego (typhus) wymaga kompleksowego podejścia łączącego ocenę kliniczną, wywiad epidemiologiczny oraz badania laboratoryjne. Kluczową rolę odgrywają testy serologiczne, zwłaszcza pośredni test immunofluorescencyjny (IFA), który jest złotym standardem i wymaga wykazania czterokrotnego wzrostu miana przeciwciał między próbkami pobranymi w odstępie 2-3 tygodni. Testy ELISA wykrywają przeciwciała IgM i IgG z czułością i swoistością powyżej 90%, natomiast test Weila-Felixa cechuje niska czułość (do 50%). Metody molekularne, takie jak PCR, umożliwiają wykrycie materiału genetycznego bakterii we wczesnej fazie choroby, przed pojawieniem się przeciwciał, z wysoką swoistością i zmienną czułością zależną od czasu pobrania próbki i fazy choroby. Diagnostyka immunohistochemiczna (IHC) pozwala na wykrycie antygenów Rickettsia w tkankach, szczególnie w wycinkach skóry z escharu. Wartości odcięcia w testach serologicznych powinny być lokalnie walidowane, a pojedynczy wynik serologiczny ma ograniczoną wartość diagnostyczną ze względu na utrzymywanie się przeciwciał po przebytej infekcji.
antybiotykoterapia, choroba Brilla-Zinssera, diagnostyka molekularna, dur brzuszny, dur endemiczny, dur epidemiczny, dur krzaczasty, enzymy wątrobowe, eschar, hiperbilirubinemia, hipoalbuminemia, małopłytkowość, metoda immunohistochemiczna, objaw kliniczny, Orientia tsutsugamushi, powikłanie, przeciwciało IgG, przeciwciało IgM, reakcja łańcuchowa polimerazy, Rickettsia prowazekii, Rickettsia typhi, sekwencjonowanie nowej generacji, test ELISA, test immunochromatograficzny, test immunofluorescencyjny, test point-of-care, wartość odcięcia, wstrząs septyczny, wysypka plamisto-grudkowa - Leksykon chorób i schorzeń
Leptospiroza (choroba weila) – Diagnostyka i diagnoza
Leptospiroza, wywołana przez krętki z rodzaju Leptospira, jest zoonozą o szerokim zasięgu geograficznym, której diagnostyka kliniczna jest utrudniona ze względu na niespecyficzne objawy przypominające inne infekcje gorączkowe, takie jak grypa, malaria czy wirusowe zapalenie wątroby. Rozpoznanie wymaga wysokiego stopnia podejrzenia, zwłaszcza u pacjentów z ekspozycją na środowiska endemiczne lub kontakt z wodą skażoną moczem zwierząt. Diagnostyka laboratoryjna opiera się na metodach bezpośrednich, takich jak PCR wykrywający DNA Leptospira we krwi i moczu (najbardziej czuły w pierwszych 4-7 dniach choroby), oraz pośrednich, w tym serologii (IgM ELISA i test aglutynacji mikroskopowej MAT), które są szczególnie użyteczne po 7 dniach od wystąpienia objawów. Zaleca się pobranie próbek zarówno w fazie ostrej, jak i zdrowienia, aby potwierdzić diagnozę poprzez wykazanie serokonwersji lub czterokrotnego wzrostu miana przeciwciał.
antybiotykoterapia, badania laboratoryjne, bakteriemia, bilirubina bezpośrednia, choroba Weila, gorączka denga, hiperbilirubinemia, krętki Leptospira, małopłytkowość, mikroskopia ciemnego pola, nakłucie lędźwiowe, niewydolność nerek, objawy grypopodobne, ostre zapalenie trzustki, płyn mózgowo-rdzeniowy, podejrzenie kliniczne, posiew mikrobiologiczny, reakcja łańcuchowej polimerazy, serokonwersja, szybkie testy diagnostyczne, test ELISA, testy przyłóżkowe, toczeń rumieniowaty układowy, układ krzepnięcia, wirusowe zapalenie wątroby, zajęcie wielonarządowe, zapalenie dróg żółciowych, zespół krwotoczny płuc, zoonoza - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół płucno-sercowy wirusa hantawirusa – Diagnostyka i diagnoza
Zespół płucno-sercowy hantawirusa (HPS) to ostra, potencjalnie śmiertelna choroba wirusowa przenoszona przez gryzonie, charakteryzująca się obrzękiem płuc, niedotlenieniem i niedociśnieniem tętniczym. Diagnostyka opiera się na dokładnym wywiadzie epidemiologicznym dotyczącym ekspozycji na gryzonie oraz objawach klinicznych takich jak gorączka, bóle mięśniowe, kaszel, duszność, tachypnoe, tachykardia i niedociśnienie. W badaniach laboratoryjnych typowe są trombocytopenia, leukocytoza z neutrofilią, hemokoncentracja, podwyższony poziom kreatyniny, krwiomocz, białkomocz, podwyższona aktywność LDH oraz wydłużony czas protrombinowy i APTT. Triada diagnostyczna obejmuje trombocytopenię, przesunięcie w lewo granulocytów oraz immunoblasty >10% serii limfoidalnej. Badania obrazowe wykazują obustronne nacieki śródmiąższowe i pęcherzykowe w RTG oraz zmiany typu matowej szyby i pogrubienie przegród międzypęcherzykowych w HRCT. W diagnostyce laboratoryjnej kluczowe są testy serologiczne (ELISA wykrywające IgM i IgG) oraz metody molekularne, zwłaszcza RT-qPCR, charakteryzujące się czułością 92,5%, swoistością 100% i dokładnością 97,63%.
aPTT, badanie fizykalne, badanie immunohistochemiczne, białkomocz, choroba legionistów, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, dehydrogenaza mleczanowa, diagnostyka laboratoryjna, diagnostyka różnicowa, echokardiografia, gorączka Q, hemokoncentracja, HRCT, krwiomocz, leptospiroza, leukocytoza, neutrofilia, niedociśnienie tętnicze, niedotlenienie, obrzęk płuc, pozaustrojowa oksygenacja membranowa, przeciwciało IgG, przeciwciało IgM, rozmaz krwi obwodowej, RT-PCR, RT-qPCR, rtg klatki piersiowej, tachykardia, tachypnoe, test ELISA, test immunoblot, test immunochromatograficzny, test immunofluorescencyjny, tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości, trombocytopenia, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół płucno-sercowy hantawirusa, zespół płucno-sercowy wirusa hantawirusa - Leksykon chorób i schorzeń
Trichinoza – Epidemiologia
Trichinoza, wywoływana przez nicienie z rodzaju Trichinella, pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego i ekonomicznym w produkcji trzody chlewnej. Rocznie na świecie notuje się około 10 000 przypadków, ze wskaźnikiem śmiertelności około 0,2%. Choroba występuje globalnie, z największą częstością w Europie Wschodniej, Chinach, Ameryce Łacińskiej oraz wśród populacji spożywających surowe lub niedogotowane mięso, zwłaszcza dziczyznę (niedźwiedź, dzik). W USA liczba przypadków spadła z 393 rocznie w latach 1947-1951 do około 15 obecnie, z dominującym źródłem zakażeń mięsem dzikich zwierząt (44% przypadków związanych z mięsem niedźwiedzia). W UE/EOG w 2021 roku zgłoszono 79 przypadków, z najwyższym wskaźnikiem 0,42/100 000 mieszkańców w Bułgarii i Chorwacji. Epidemiologia uległa zmianie – obecnie dominują zakażenia związane z dziczyzną, a nie wieprzowiną handlową, co wymaga dostosowania strategii nadzoru i profilaktyki.
- Leksykon chorób i schorzeń
Toxoplazmoza – Diagnostyka i diagnoza
Toksoplazmoza, wywołana przez Toxoplasma gondii, wymaga kompleksowej diagnostyki obejmującej metody serologiczne, molekularne, obrazowe oraz histopatologiczne. Diagnostyka serologiczna opiera się na oznaczaniu przeciwciał IgG i IgM, gdzie obecność IgM wskazuje na ostre zakażenie, a test awidności IgG pozwala różnicować czas zakażenia. Metody molekularne, zwłaszcza PCR z wykorzystaniem genów B1 i sekwencji 529 bp, są kluczowe w diagnostyce prenatalnej, toksoplazmozy OUN oraz ocznej, charakteryzując się wysoką czułością i swoistością (PCR w płynie owodniowym: czułość 92%, swoistość 100%). Badania obrazowe (TK, MRI, USG) wspomagają diagnozę i monitorowanie, szczególnie u pacjentów z AIDS i wrodzoną toksoplazmozą, gdzie obserwuje się zmiany pierścieniowate i zwapnienia wewnątrzczaszkowe. Diagnostyka histopatologiczna, choć rzadziej stosowana, umożliwia identyfikację tachyzoitów i cyst tkankowych, zwłaszcza przy użyciu barwienia immunoperoksydazowego.
amniopunkcja, autofluorescencja, badanie histopatologiczne, biomarkery immunologiczne, diagnostyka molekularna, diagnostyka serologiczna, immunoblot, limfocyty CD4, martwicze zapalenie siatkówki, obniżona odporność, paracenteza, płyn mózgowo-rdzeniowy, płyn owodniowy, przeciwciała IgG i IgM, punkcja lędźwiowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, reaktywacja zakażenia, real-time PCR, rezonans magnetyczny, tachyzoity, test ELISA, test IGRA, test immunofluorescencyjny, test point-of-care, toksoplazmoza mózgu, toksoplazmoza oczna, toksoplazmoza OUN, tomografia komputerowa, Toxoplasma gondii, ultrasonografia, wodogłowie, wrodzona toksoplazmoza, zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego, zakażenie pasożytnicze, zakażenie wewnątrzmaciczne, zwapnienia wewnątrzczaszkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Chagasa, wywołana przez Trypanosoma cruzi, wymaga różnorodnych metod diagnostycznych dostosowanych do fazy choroby. W ostrej fazie (2-4 tygodnie po zakażeniu) zaleca się bezpośrednie badanie świeżej krwi, rozmazy barwione metodą Giemsy oraz metody zagęszczania (mikrohematokryt, test Strouta) o czułości 80-90%. W fazie przewlekłej, charakteryzującej się niską parazytemią, diagnostyka opiera się na serologii, stosując co najmniej dwa testy o różnych zasadach metodologicznych, np. ELISA (czułość 94-100%, swoistość 96-100%), pośrednią hemaglutynację (czułość 88-99%, swoistość 96-100%) oraz immunofluorescencję (czułość i swoistość ok. 98%). PCR jest użyteczne w fazie ostrej i reaktywacji, jednak w przewlekłej fazie wykrywa pasożyty u 40-70% pacjentów. Szybkie testy diagnostyczne (RDTs) mają czułość 75,5-99% i swoistość 70,9-100%, zalecane są jedynie do badań przesiewowych. Diagnostyka powinna uwzględniać kontekst epidemiologiczny, zwłaszcza u osób z obszarów endemicznych oraz u pacjentów z grup ryzyka, takich jak kobiety w ciąży, osoby z immunosupresją czy biorcy przeszczepów.
amplifikacja izotermiczna wspomagana pętlą, badania przesiewowe, badanie fizykalne, biopsja serca, choroba Chagasa, dysfagia, echokardiogram, elektrokardiogram, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, faza przewlekła, immunofluorescencja pośrednia, immunosupresja, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kolonoskopia, niedociśnienie, PCR w czasie rzeczywistym, płyn mózgowo-rdzeniowy, pośrednia hemaglutynacja, przeszczep narządów, reakcja łańcuchowa polimerazy, rozmaz krwi, szybkie testy diagnostyczne, tachykardia, test ELISA, tomografia komputerowa, transfuzja krwi, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska, zajęcie ośrodkowego układu nerwowego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie opon mózgowych - Leksykon chorób i schorzeń
Odra – Diagnostyka i diagnoza
Odra jest wysoce zakaźną chorobą wirusową wywoływaną przez wirus z rodziny Paramyxoviridae, z okresem inkubacji 10-14 dni (zakres 7-21 dni). Pacjent jest zakaźny od około 4 dni przed do 4 dni po wystąpieniu wysypki. Klinicznie choroba przebiega w dwóch fazach: prodromalnej (3-4 dni) z gorączką do >40°C, kaszlem, nieżytem nosa, zapaleniem spojówek i plamkami Koplika oraz fazie wysypkowej, gdzie wysypka plamisto-grudkowa rozpoczyna się na twarzy i rozprzestrzenia się zstępująco, utrzymując się 5-6 dni. Diagnostyka opiera się na badaniach serologicznych (IgM wykrywane od 3. dnia wysypki, test ELISA) oraz molekularnych (RT-PCR z wymazów gardła, nosogardła, moczu), które cechują się czułością 94% i swoistością 99%. Wykrycie czterokrotnego wzrostu miana IgG potwierdza infekcję, jednak jest mniej przydatne w szybkim rozpoznaniu. Fałszywe wyniki mogą wystąpić u pacjentów z chorobami reumatologicznymi lub innymi infekcjami wirusowymi.
diagnostyka laboratoryjna, faza prodromalna, immunofluorescencja, immunosupresja, izolacja powietrzna, izolacja wirusa, ludzki herpeswirus 6, nadzór epidemiologiczny, odczyn polekowy, okres inkubacji, parwowirus B19, plamki Koplika, popłuczyny oskrzelowe, przeciwciała IgG, przeciwciała IgM, RT-PCR, rumień nagły, szczepionka inaktywowana, szkarlatyna, test ELISA, testy point-of-care, wartość predykcyjna, wirus odry, wymaz z gardła, wymaz z nosogardła, wysypka plamisto-grudkowa - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Wścieklizna stanowi chorobę o wysokiej śmiertelności, co wymaga bezwzględnego stosowania szczepień ochronnych u kobiet ciężarnych i karmiących piersią w przypadku ekspozycji na wirusa. Szczepionka Verorab, zawierająca inaktywowany szczep wirusa wścieklizny Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M w dawce 3,25 j.m. na 0,5 ml, nie wykazuje szkodliwego wpływu na płodność, przebieg ciąży ani rozwój płodu na podstawie badań toksyczności u zwierząt oraz ograniczonych danych klinicznych. W okresie laktacji szczepionka jest bezpieczna i nie wymaga przerwania karmienia piersią. Zawartość fenyloalaniny (4,1 µg) w szczepionce nie stanowi przeciwwskazania, nawet u pacjentek z fenyloketonurią, ze względu na bardzo niską ilość substancji.
ekspozycja na wirusa, fenyloalanina, fenyloketonuria, inaktywowany szczep wirusa, inaktywowany wirus wścieklizny, karmienie piersią, komórki Vero, profilaktyka, schemat szczepień ochronnych, schemat szczepienia, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, wirus wścieklizny, wścieklizna, zaburzenie płodności - Leksykon chorób i schorzeń
Gorączka q – Diagnostyka i diagnoza
Gorączka Q, wywoływana przez Coxiella burnetii, stanowi wyzwanie diagnostyczne ze względu na niespecyficzne objawy kliniczne przypominające inne infekcje, co wymaga wysokiego indeksu podejrzenia. Diagnostyka opiera się głównie na serologii, z testem immunofluorescencji pośredniej (IFA) jako złotym standardem, umożliwiającym wykrycie przeciwciał IgG i IgM fazy I i II. W ostrej fazie choroby potwierdzenie diagnozy wymaga czterokrotnego wzrostu miana IgG fazy II lub miana ≥ 1:200 (IgG) bądź ≥ 1:50 (IgM). W przewlekłej postaci istotne jest podwyższone miano IgG fazy I (≥ 1:1024 lub ≥ 1:800) oraz identyfikacja trwałej infekcji, np. zapalenia wsierdzia. PCR, szczególnie w pierwszym tygodniu choroby, wykazuje czułość 81% i swoistość 90%, stanowiąc cenne narzędzie diagnostyczne we wczesnym stadium, zwłaszcza w połączeniu z serologią. Nowoczesne metody, takie jak metagenomiczne sekwencjonowanie następnej generacji (mNGS) i targeted NGS (tNGS), umożliwiają szybką identyfikację patogenu w trudnych przypadkach.
antybiotykoterapia, atypowe zapalenie płuc, badanie PCR, bruceloza, choroba odzwierzęca, Coxiella burnetii, doksycyklina, gorączka nieznanego pochodzenia, gorączka Q, hiperbilirubinemia, immunofluorescencja pośrednia, morfologia krwi, niedokrwistość chorób przewlekłych, niedokrwistość hemolityczna, podwyższony poziom transaminaz, posiew krwi, przeciwciało autoimmunologiczne, reakcja łańcuchowa polimerazy, salmonelloza, sekwencjonowanie nowej generacji, serokonwersja, test ELISA, test wiązania dopełniacza, trombocytopenia, zapalenie wątroby, zapalenie wsierdzia - Leksykon chorób i schorzeń
Żółta febra – Diagnostyka i diagnoza
Żółta febra jest wirusową chorobą przenoszoną przez komary, występującą głównie w tropikalnych i subtropikalnych rejonach Afryki oraz Ameryki Południowej. Diagnostyka kliniczna opiera się na wywiadzie epidemiologicznym (historia podróży w ciągu ostatnich 6 dni, ekspozycja na ukąszenia komarów, status szczepień) oraz charakterystycznych objawach, takich jak gorączka, względna bradykardia (objaw Fageta), żółtaczka, objawy krwotoczne i dysfunkcja nerek oraz wątroby. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. malarię, dengę, leptospirozę oraz inne wirusowe gorączki krwotoczne. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się leukopenię, małopłytkowość, podwyższone aminotransferazy (AST przewyższa ALT), bilirubinę bezpośrednią na poziomie 5-10 mg/dl, zaburzenia układu krzepnięcia (wydłużony PT, APTT, obniżone czynniki krzepnięcia i fibrynogen) oraz cechy DIC. W diagnostyce molekularnej stosuje się real-time RT-PCR w pierwszych 3-4 dniach od wystąpienia objawów, natomiast w późniejszym okresie testy serologiczne (ELISA IgM, IgG, PRNT). Izolacja wirusa i wykrywanie antygenu NS1 są użyteczne we wczesnej fazie choroby. Histopatologia wątroby wykazuje martwicę śródpłacikową, ciałka Councilmana i stłuszczenie, jednak biopsja nie jest zalecana w aktywnej fazie ze względu na ryzyko krwawienia.
albuminuria, badanie histopatologiczne, białko NS1, biopsja wątroby, choroba gorączkowa, choroba wirusowa przenoszona przez komary, ciałko Councilmana, flawiwirus, izolacja wirusa, leukopenia, malaria, małopłytkowość, niepożądany odczyn poszczepienny, objaw krwotoczny, ognisko epidemiczne, przeciwciało IgM, Real-time RT-PCR, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, RT-LAMP, RT-PCR, szybki test diagnostyczny, test ELISA, test PRNT, wirus Ebola, wirus Zachodniego Nilu, wirus Zika, wirusowa gorączka krwotoczna, wirusowe zapalenie wątroby, względna bradykardia, żółta febra - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Havrix Adult nie mniej niż 1440 jednostek ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep HM175/ml; 1 dawka (1 ml)
Havrix Adult to szczepionka inaktywowana przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (HAV), zawierająca co najmniej 1440 jednostek ELISA antygenu wirusowego na dawkę 1 ml. Wirusy szczepionkowe (szczep HM175) namnażane są w ludzkich komórkach diploidalnych MRC-5, następnie inaktywowane formaldehydem i adsorbowane na wodorotlenku glinu (0,5 mg Al³⁺). Mechanizm działania opiera się na indukcji produkcji swoistych przeciwciał anty-HAV, co prowadzi do wytworzenia odporności. Badania kliniczne wykazały wysoką skuteczność immunologiczną: serokonwersję osiąga 99% osób po 30 dniach od pierwszej dawki, a pełna odpowiedź immunologiczna (100% serokonwersji) jest obserwowana już w 19 dniu, co jest istotne ze względu na średni czas inkubacji HAV wynoszący 4 tygodnie. Zaleca się podanie dawki uzupełniającej między 6. a 12. miesiącem po szczepieniu pierwotnym, jednak możliwe jest jej podanie do 5 lat po pierwszej dawce, z zachowaniem podobnego poziomu przeciwciał.
chromatografia żelowa, dawka uzupełniająca, fenyloketonuria, inaktywacja formaldehydem, komórki diploidalne MRC-5, odpowiedź immunologiczna, poziom przeciwciał, przeciwciała anty-HAV, serokonwersja, seropozytywność, test ELISA, wirus HAV, wirus zapalenia wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wodorotlenek glinu - Leksykon chorób i schorzeń
Biegunka krwotoczna – Diagnostyka i diagnoza
Biegunka krwotoczna (dysenteria) to zespół objawów żołądkowo-jelitowych charakteryzujący się obecnością krwi i/lub śluzu w luźnych, wodnistych stolcach, często z towarzyszącymi bólami brzucha, gorączką, nudnościami, wymiotami i parciem na stolec. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu przedmiotowym oraz badaniach laboratoryjnych, w tym posiewie kału, badaniu mikroskopowym, testach immunoenzymatycznych (ELISA) i metodach molekularnych (PCR). Szczególną uwagę zwraca się na identyfikację patogenów takich jak Shigella spp., Entamoeba histolytica, Campylobacter, Salmonella, Yersinia oraz Clostridioides difficile. W przypadku shigellozy czułość posiewu wynosi około 6,6% w porównaniu do PCR, co podkreśla przewagę diagnostyki molekularnej. Badania krwi obejmują morfologię (leukocytoza, przewaga form pałeczkowatych neutrofilów), CRP oraz testy serologiczne, szczególnie przydatne w diagnostyce pełzakowicy. Wskazane są także badania endoskopowe i obrazowe w przypadku podejrzenia powikłań, np. ropnia wątroby.
antybiotykoterapia, azytromycyna, badanie mikroskopowe, białko C-reaktywne, biegunka krwotoczna, biegunka podróżnych, biopsja jelita, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciprofloksacyna, Clostridioides difficile, czerwonka bakteryjna, dysfagia, Entamoeba histolytica, kolonoskopia, krew w kale, krwawa biegunka, leukocyty w kale, metoda PCR, metronidazol, morfologia krwi, multipleksowy test PCR, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, posiew mikrobiologiczny, ropień wątroby, shigella, shigelloza, sigmoidoskopia, test ELISA, test serologiczny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie jelit, zapalenie okrężnicy - Leksykon chorób i schorzeń
Borelioza – Diagnostyka i diagnoza
Borelioza, wywoływana przez Borrelia burgdorferi i przenoszona przez kleszcze Ixodes, stanowi wyzwanie diagnostyczne ze względu na niespecyficzne objawy i ograniczenia testów laboratoryjnych. Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na wywiadzie epidemiologicznym, badaniu fizykalnym oraz ocenie klinicznej, z kluczowym znaczeniem rumienia wędrującego (erythema migrans, EM), który u pacjentów z obszarów endemicznych jest patognomoniczny i pozwala na rozpoczęcie leczenia bez konieczności potwierdzenia serologicznego. Testy serologiczne, głównie dwustopniowa strategia CDC (ELISA + Western blot) lub modyfikowana (MTTT), wykrywają przeciwciała IgM i IgG, jednak ich czułość zależy od stadium choroby: we wczesnym stadium (1-4 tygodnie) wynosi 35-50%, w stadium rozsianym 70-90%, a w późnym 95-100%. Przeciwciała IgM pojawiają się 2-4 tygodnie po zakażeniu, IgG 4-6 tygodni, a ich interpretacja wymaga uwzględnienia czasu trwania objawów, gdyż dodatni wynik IgM po 30 dniach może być fałszywie dodatni.
acrodermatitis chronica atrophicans, badanie fizykalne, Borrelia burgdorferi, erythema migrans, hodowla bakterii, immunoblot, neuroborelioza, PCR, płyn mózgowo-rdzeniowy, płyn stawowy, późna borelioza, przeciwciała IgG, przeciwciała IgM, reakcja łańcuchowa polimerazy, rumień wędrujący, test ELISA, test point-of-care, Western blot, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Verorab 3,25 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M (inaktywowany)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
VERORAB to szczepionka przeciw wściekliźnie zawierająca inaktywowany wirus szczepu Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, namnażany w komórkach VERO, w dawce 0,5 ml zawierającej 3,25 j.m. wirusa, oznaczaną testem ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Szczepionka jest wskazana do profilaktyki przed- i poekspozycyjnej u pacjentów wszystkich grup wiekowych, ze szczególnym uwzględnieniem osób narażonych na kontakt z wirusem, takich jak pracownicy laboratoriów, personel weterynaryjny, leśnicy, myśliwi, opiekunowie zwierząt oraz podróżni do obszarów endemicznych. Szczepienie poekspozycyjne należy wdrożyć niezwłocznie po ekspozycji, zgodnie z lokalnymi wytycznymi, jako postępowanie ratujące życie.
badanie serologiczne, dawka przypominająca, fenyloketonuria, inaktywowany wirus wścieklizny, komórki Vero, obszar endemiczny, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, profilaktyka wścieklizny, rekonstytucja proszku, rezerwuar wirusa, status immunizacji, szczep Wistar Rabies, szczepienie poekspozycyjne, szczepienie przedekspozycyjne, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, wirus wścieklizny, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Siarczan – Interakcje
Siarczan sodu bezwodny, obecny w produkcie Klean-Prep (5,685 g na saszetkę), wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Leki doustne przyjęte w ciągu 1 godziny od podania siarczanu sodu mogą ulec znacznemu zmniejszeniu wchłaniania, co obniża ich skuteczność terapeutyczną. Jednoczesne stosowanie siarczanu sodu z innymi środkami przeczyszczającymi lub preparatami do oczyszczania jelita jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia efektów przeczyszczających i zaburzeń wodno-elektrolitowych. Ponadto, makrogol 3350 zawarty w Klean-Prep może osłabiać zagęszczające właściwości skrobi w zagęstnikach żywności, co jest szczególnie istotne u pacjentów z dysfagią wymagających odpowiedniej konsystencji pokarmów. W diagnostyce, stosowanie siarczanu sodu może fałszować wyniki testów enzymatycznych, np. ELISA, stosowanych do oceny opróżniania jelita, co wymaga uwzględnienia podczas interpretacji badań.
badanie endoskopowe, ból brzucha, działanie niepożądane, interakcja farmakodynamiczna, interakcja z alkoholem, Klean-Prep, lek przeczyszczający, makrogol 3350, oczyszczanie jelita, odwodnienie, opróżnianie jelita, problem z połykaniem, siarczan sodu bezwodny, test ELISA, test enzymatyczny, wchłanianie leku, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zagęstnik żywności - Leksykon chorób i schorzeń
Rotawirus – Diagnostyka i diagnoza
Rotawirus stanowi główną etiologię ostrego zapalenia żołądka i jelit u dzieci poniżej 5 roku życia, powodując rocznie około 25 milionów wizyt klinicznych, 2 miliony hospitalizacji oraz 180 000-450 000 zgonów globalnie. Diagnostyka rotawirusowej infekcji opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym i wywiadzie, jednak potwierdzenie wymaga analizy próbek kału. Dostępne metody laboratoryjne obejmują testy immunoenzymatyczne (ELISA) o czułości i swoistości 90-95%, szybkie testy immunochromatograficzne (ICT) dające wynik w 10-15 minut, testy aglutynacji lateksowej oraz RT-PCR, uważany za złoty standard diagnostyczny ze względu na bardzo wysoką czułość i swoistość. Próbki kału powinny być pobierane jak najszybciej po wystąpieniu objawów i przechowywane w odpowiednich warunkach (schłodzone do 72 godzin lub zamrożone do 30 dni). Wynik pozytywny potwierdza obecność rotawirusa, ale nie wyklucza koinfekcji innymi patogenami, natomiast wynik negatywny nie eliminuje infekcji z powodu możliwości fałszywie ujemnych rezultatów.
adenowirus jelitowy, antygen rotawirusa, astrowirus, badanie fizykalne, bakteryjne zapalenie żołądka i jelit, czułość i specyficzność, Escherichia coli, hematokryt, hemoglobina, infekcja rotawirusowa, izolacja wirusa, limfopenia, mikroskopia elektronowa, norowirus, odwodnienie, ostre zapalenie żołądka i jelit, patogen jelitowy, qRT-PCR, RT-PCR, Salmonella, szczepienie przeciwko rotawirusowi, test aglutynacji lateksowej, test ELISA, test immunochromatograficzny, uszkodzenie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Pemfigus vulgaris – Diagnostyka i diagnoza
Pemfigus vulgaris to rzadka, autoimmunologiczna choroba pęcherzowa, charakteryzująca się śródnaskórkowymi pęcherzami i rozległymi nadżerkami na skórze oraz błonach śluzowych, z dominującym zajęciem błon śluzowych jamy ustnej (około 80% przypadków). Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, badaniu histopatologicznym, bezpośredniej immunofluorescencji (DIF) skóry okołozmianowej oraz serologicznym wykrywaniu autoprzeciwciał przeciwko desmogleinie 1 i 3 (Dsg1, Dsg3) za pomocą testów ELISA i/lub pośredniej immunofluorescencji (IIF). Biopsja powinna obejmować świeży pęcherz (do 24 godzin) wraz z otaczającą zdrową skórą. DIF cechuje się czułością 90-100% i swoistością 100%, wykazując złogi IgG (głównie IgG1 i IgG4) w koronkowym wzorze na powierzchni keratynocytów. Test ELISA charakteryzuje się czułością >95% i jest pomocny w potwierdzeniu diagnozy, różnicowaniu z pemfigus foliaceus oraz monitorowaniu aktywności choroby i ryzyka nawrotów.
akantoliza, azatiopryna, badanie cytologiczne, badanie histopatologiczne, bezpośrednia immunofluorescencja, biopsja skóry, błona śluzowa, choroba pęcherzowa, cyklofosfamid, cyklosporyna, desmogleina 1, desmogleina 3, Epidermolysis bullosa acquisita, keratynocyt, liszaj płaski nadżerkowy, mykofenolan mofetylu, nadżerka, objaw Nikolskiego, pęcherz śródnaskórkowy, pemfigoid błon śluzowych, pemfigoid pęcherzowy, pemfigus foliaceus, pemfigus IgA, pemfigus vulgaris, pośrednia immunofluorescencja, reepitelializacja, rozmaz Tzancka, rumień wielopostaciowy, rytuksymab, test ELISA, toksyczna nekroliza naskórka, zapalenie skóry opryszczkowate - Leksykon chorób i schorzeń
Ugryzienie przez węża – Diagnostyka i diagnoza
Ugryzienie przez węża stanowi stan nagły wymagający szybkiej i precyzyjnej diagnostyki opartej na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach laboratoryjnych, takich jak PT, PTT, fibrynogen, D-dimery, morfologia, CK, gazometria tętnicza i test 20-minutowego krzepnięcia krwi pełnej (20WBCT). Kluczowe jest rozpoznanie objawów miejscowych (obrzęk, zaczerwienienie, ślady kłów) oraz ogólnoustrojowych (niedociśnienie, tachykardia, porażenia, koagulopatia). W zależności od gatunku węża (Crotalinae, Elapidae, węże australijskie i azjatyckie) obserwuje się różne zespoły kliniczne, takie jak rabdomioliza, zespół ciasnoty powięziowej, neurotoksyczność czy koagulopatia. Diagnostyka wspomagana jest przez testy immunologiczne (np. SVDK, ELISA) oraz nowoczesne metody oparte na fosfolipazie A2 i testy DNA, które umożliwiają szybką identyfikację jadu i gatunku węża, co jest kluczowe dla doboru odpowiedniej antysurowicy.
antysurowica, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, D-dimer, fibrynogen, fosfolipaza A2, hipofibrynogenemia, jad węża, koagulopatia, małopłytkowość, miotoksyczność, morfologia krwi, opadanie powieki, podejście syndromiczne, porażenie opuszkowe, rabdomioliza, stridor, test ELISA, toksyczność hematologiczna, układ krzepnięcia, wąż jadowity, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zespół zamknięcia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Havrix 720 Junior nie mniej niż 720 jednostek ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep HM175/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Havrix 720 Junior to inaktywowana szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A), zawierająca co najmniej 720 jednostek ELISA antygenu wirusowego w dawce 0,5 ml. Wirusy szczepionkowe pochodzą ze szczepu HM175, namnażane są w ludzkich komórkach diploidalnych MRC-5, a następnie inaktywowane formaldehydem. Szczepionka indukuje produkcję swoistych przeciwciał anty-HAV, co zapewnia ochronę immunologiczną. Badania kliniczne wykazały szybkie tempo serokonwersji: 79% zaszczepionych w 13. dniu, 100% w 19. dniu po podaniu pierwszej dawki, co jest istotne ze względu na średni czas inkubacji WZW A wynoszący około 4 tygodni. Dla utrzymania długotrwałej odporności zaleca się podanie dawki uzupełniającej między 6 a 12 miesiącem po szczepieniu pierwotnym, z możliwością podania dawki przypominającej nawet do 5 lat później. Dane z badań długoterminowych wskazują, że po pełnym cyklu szczepienia (2 dawki) co najmniej 95% pacjentów pozostaje seropozytywnych (>15 mj.m./ml) przez 30 lat, a 90% przez 40 lat.
antygen wirusowy, chromatografia żelowa, dawka uzupełniająca, inaktywacja formaldehydem, inaktywacja wirusów, kinetyka odpowiedzi immunologicznej, komórki diploidalne MRC-5, liza komórek, odporność zbiorowiskowa, przeciwciała anty-HAV, serokonwersja, seropozytywność, szczep HM175, szczepienie pierwotne, test ELISA, ultrafiltracja, wirus HAV, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wodorotlenek glinu, zachorowalność - Leksykon chorób i schorzeń
Lamblioza – Leczenie
Giardioza, wywołana przez pierwotniaka Giardia lamblia, wymaga indywidualizacji leczenia w zależności od nasilenia objawów, wieku pacjenta oraz stanu układu odpornościowego. Standardowa terapia opiera się na pochodnych 5-nitroimidazolu, takich jak metronidazol (250 mg trzy razy dziennie przez 5-7 dni, skuteczność 60-100%), tynidazol (2 g jednorazowo u dorosłych, skuteczność około 90%) oraz seknidazol (500 mg dwa razy dziennie przez 3 dni). Alternatywnie stosuje się nitazoksanid, albendazol (dawka jednorazowa dziennie przez 5-10 dni) oraz mebendazol, choć skuteczność tego ostatniego jest mniej jednoznaczna. Paromomycyna, ze względu na słabe wchłanianie jelitowe, jest preferowana u kobiet w ciąży w pierwszym trymestrze (dawka 10 mg/kg trzy razy dziennie przez 5-10 dni), natomiast metronidazol można stosować po pierwszym trymestrze w ciężkich przypadkach. Wzrost oporności na nitroimidazole, zwłaszcza u podróżnych z Azji, wymaga stosowania chinakryny (skuteczność 90-95%) lub terapii skojarzonej, np. metronidazol z albendazolem lub chinakryną.
albendazol, aminoglikozyd, antybiotykoterapia, benzimidazole, chinakryna, choroba pasożytnicza, drogi żółciowe, działanie teratogenne, farmakoterapia, Giardia duodenalis, Giardia intestinalis, Giardia lamblia, giardioza, lek przeciwreumatyczny, leki przeciwbiegunkowe, leki przeciwwymiotne, mebendazol, metody molekularne, metronidazol, miltefozyna, nietolerancja laktozy, nitazoksanid, obniżona odporność, odwodnienie, oporność na leki, orlistat, paromomycyna, PCR w czasie rzeczywistym, płyny dożylne, probiotyki, przewody trzustkowe, reinfekcja, seknidazol, terapia skojarzona, test ELISA, tynidazol, układ odpornościowy, zaburzenia elektrolitowe, zespół jelita drażliwego - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Interakcje
Wirus wścieklizny szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, inaktywowany i stanowiący składnik szczepionki VERORAB (3,25 j.m. wirusa, oznaczane testem ELISA), może wchodzić w istotne interakcje z lekami immunosupresyjnymi, immunoglobulinami przeciw wściekliźnie oraz innymi produktami leczniczymi. Szczególnie leki immunosupresyjne, takie jak kortykosteroidy ogólnoustrojowe, cyklosporyna, takrolimus czy metotreksat, mogą obniżać odpowiedź immunologiczną, co wymaga wykonania badania serologicznego 2-4 tygodnie po szczepieniu i ewentualnej modyfikacji schematu immunizacji. Jednoczesne podawanie szczepionki z immunoglobulinami przeciw wściekliźnie wymaga podania w różne miejsca anatomiczne z użyciem oddzielnych strzykawek, aby zminimalizować ryzyko interferencji i zapewnić skuteczność profilaktyki poekspozycyjnej. Możliwe jest także jednoczesne podanie szczepionki VERORAB z polisacharydową szczepionką przeciw durowi brzusznemu, pod warunkiem stosowania różnych miejsc iniekcji.
alkohol etylowy, badanie serologiczne, cyklosporyna, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, immunosupresja, komórki Vero, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, metotreksat, odpowiedź immunologiczna, profilaktyka poekspozycyjna, szczep Wistar Rabies, szczepionka polisacharydowa przeciw durowi brzusznemu, szczepionka VERORAB, takrolimus, terapia ogólnoustrojowa, test ELISA, wirus wścieklizny, wytwarzanie przeciwciał - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół antyfosfolipidowy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w zespole antyfosfolipidowym (APS) jest zróżnicowane i zależy od profilu przeciwciał, współistniejących chorób oraz leczenia. W dużych europejskich kohortach 10-letnie przeżycie wynosi około 90-94%. Profil potrójnie dodatni (obecność antykoagulantu toczniowego (LA) oraz średnich/wysokich mian przeciwciał antykardiolipinowych (aCL) i przeciwciał anty-β2GPI powyżej 99. percentyla) jest najsilniejszym predyktorem nawrotów i manifestacji klinicznych, z ryzykiem nawrotu HR 1,63 (95% CI 1,04-2,55; p=0,031) oraz względnym ryzykiem zakrzepicy wynoszącym 33. Wskaźniki przeżycia bez zdarzeń klinicznych wynoszą 92,6% po 1 roku, 85,2% po 3 latach i 79,8% po 5 latach. U pacjentek z APS i toczniem rumieniowatym układowym (SLE) przeciwciała antyfosfolipidowe są powiązane z chorobą neuropsychiatryczną i nieodwracalnym uszkodzeniem narządów.
analiza Kaplana-Meiera, antykoagulant toczniowy, heparyna drobnocząsteczkowa, hydroksychlorochina, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nawracające poronienia, pierwotny zespół antyfosfolipidowy, polimorfizm genetyczny, profil potrójnie dodatni, przeciwciała antykardiolipinowe, przeciwciała przeciwko β2-glikoproteinie I, ryzyko nawrotu, terapia przeciwzakrzepowa, test ELISA, toczeń rumieniowaty układowy, wtórny zespół antyfosfolipidowy, zapalenie doczesnej, zdarzenie zakrzepowe, zespół antyfosfolipidowy, zmiana łożyskowa - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu c – Zapobieganie i profilaktyka
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C), wywoływane przez HCV, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, prowadząc do marskości wątroby i raka wątrobowokomórkowego. Brak dostępnej szczepionki wymusza profilaktykę opartą na unikaniu kontaktu z krwią zakażonych, szczególnie poprzez unikanie wspólnego używania igieł, stosowanie sterylnych narzędzi w procedurach medycznych i kosmetycznych oraz praktykowanie bezpieczniejszego seksu. Personel medyczny powinien stosować uniwersalne środki ostrożności, a po ekspozycji na krew natychmiast oczyszczać rany i monitorować obecność RNA HCV metodą NAT 3-6 tygodni po ekspozycji. Profilaktyka poekspozycyjna z użyciem DAA nie jest zalecana ze względu na niskie ryzyko transmisji (~0,2% przy ekspozycji przezskórnej) i wysoką skuteczność leczenia wczesnego zakażenia.
badanie przesiewowe, choroba przenoszona drogą płciową, ekspozycja przezskórna, koinfekcja, lek hepatotoksyczny, lek przeciwwirusowy o bezpośrednim działaniu, marskość wątroby, mikrouraz, nadzór epidemiologiczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, program redukcji szkód, rak wątrobowokomórkowy, RNA HCV, serokonwersja, test ELISA, test przeciwciał anty-HCV, transfuzja krwi, trwała odpowiedź wirusologiczna, wirus zapalenia wątroby typu C, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zabieg chirurgiczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Priorix-Tetra –
Priorix-Tetra to szczepionka zawierająca żywe, atenuowane wirusy odry (szczep Schwarz), świnki (szczep RIT 4385), różyczki (szczep Wistar RA 27/3) oraz ospy wietrznej (szczep OKA), stosowana do aktywnej immunizacji dzieci. W badaniu klinicznym obejmującym dzieci w wieku 12-22 miesięcy, podanie dwóch dawek szczepionki w odstępie 6 tygodni wykazało wysoką skuteczność w zapobieganiu ospie wietrznej, z efektywnością 91% (95% CI: 65-98) wobec choroby o różnym nasileniu oraz 94% (95% CI: 54-99) wobec umiarkowanego nasilenia. Skuteczność utrzymywała się przez okres do 10 lat (mediana obserwacji 9,8 roku). W porównaniu do pojedynczej dawki szczepionki Varilrix, dwie dawki Priorix-Tetra zapewniały wyższy poziom ochrony i mniejsze ryzyko przełamania odporności.
hodowla komórek zarodka kurzego, komórki diploidalne, marker zastępczy, odra-świnka-różyczka, ospa wietrzna, PCR, PFU, podanie podskórne, przełamanie odporności, serokonwersja, średnie geometryczne stężenie, szczep Oka, szczep RIT 4385, szczep Schwarz, szczep Wistar RA 27/3, szczepionka monowalentna, szczepionka przeciwko ospie wietrznej, szczepionka skojarzona, test ELISA, test neutralizacji, wirus atenuowany, wirus ospy wietrznej - Leksykon chorób i schorzeń
Schistosomatoza (bilharcjoza) – Zapobieganie i profilaktyka
Schistosomiasis, wywoływana przez przywry z rodzaju Schistosoma, dotyka ponad 240 milionów osób globalnie, z 780 milionami zagrożonych zakażeniem, głównie w rejonach tropikalnych i subtropikalnych. Profilaktyka opiera się na unikaniu kontaktu ze słodką wodą w obszarach endemicznych, stosowaniu gotowania wody przez co najmniej 1 minutę, używaniu filtrów o drobnych oczkach oraz masowym podawaniu prazykwantelu w dawce 40 mg/kg/dzień (w 2 dawkach podzielonych) w ramach kampanii prewencyjnych. WHO zaleca coroczne leczenie w społecznościach z częstością zakażeń powyżej 10%, z pokryciem ponad 75% populacji od 2 roku życia. Alternatywne leki, takie jak artemeter lub artezunat (6 mg/kg co 1-2 tygodnie), stosowane są w chemoprofilaktyce S. japonicum. Kluczowe jest także kompleksowe podejście obejmujące poprawę warunków sanitarnych (WASH), kontrolę ślimaków jako żywicieli pośrednich oraz edukację zdrowotną, zwłaszcza wśród dzieci szkolnych.
artemeter, artemizyna, badanie serologiczne, cerkaria, chemoprofilaktyka, choroba autoimmunologiczna, cykl życiowy pasożyta, moluskicyd, obszar endemiczny, okres półtrwania, penetracja skóry, podejrzenie kliniczne, prazykwantel, schistosoma, schistosomiasis, schistosomula, ślimak wodny, system nadzoru epidemiologicznego, test ELISA, żywiciel pośredni - Leksykon substancji czynnych
Wodorotlenek glinu – Właściwości farmakodynamiczne
Wodorotlenek glinu pełni kluczową rolę jako adiuwant w szczepionkach, takich jak D-Szczepionka błonicza adsorbowana, Szczepionka tężcowa adsorbowana, NeisVac-C oraz Infanrix-IPV. Jego właściwości adsorpcyjne umożliwiają powolne uwalnianie antygenów (np. toksoidów błoniczego i tężcowego, polisacharydu Neisseria meningitidis grupy C), co zwiększa immunogenność i stymuluje silną odpowiedź immunologiczną. Badania kliniczne wykazały wysoką skuteczność immunologiczną: w przypadku NeisVac-C niemal 100% niemowląt i dzieci osiągnęło miano rSBA ≥ 1:8, a w grupie młodzieży 100% uzyskało ochronne miano przeciwciał. Szczepionka Infanrix-IPV wykazała ochronne miana przeciwciał u ≥ 99% pacjentów przeciwko błonicy, krztuścowi, tężcowi i poliowirusom. Odpowiedź immunologiczna utrzymuje się przez lata, co potwierdza długotrwałą skuteczność szczepień z użyciem wodorotlenku glinu jako adiuwanta.
choroba wrzodowa, dolny zwieracz przełyku, działanie cytoprotekcyjne, działanie ściągające, działanie zobojętniające, hemaglutynina włókienkowa, komórka prezentująca antygen, kwas solny, martwica błony śluzowej, meningokoki grupy C, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, pertaktyna, pH treści żołądkowej, poliowirus, prostaglandyny, refluks żołądkowo-przełykowy, test ELISA, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, właściwości adsorpcyjne, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zapalenie błony śluzowej żołądka - Leksykon chorób i schorzeń
Cytomegalowirus – Diagnostyka i diagnoza
Cytomegalowirus (CMV) jest powszechnym wirusem z rodziny Herpesviridae, stanowiącym główną przyczynę zakażeń wrodzonych oraz istotne zagrożenie dla pacjentów z obniżoną odpornością. Diagnostyka CMV opiera się na metodach serologicznych (IgM, IgG, awidność IgG), molekularnych (PCR jakościowy, ilościowy qPCR, cyfrowy dPCR), wykrywaniu antygenu pp65 oraz hodowli wirusa. PCR ilościowy w czasie rzeczywistym jest preferowaną metodą monitorowania wiremii u biorców przeszczepów, natomiast test pp65 służy do szybkiego wykrywania aktywnego zakażenia. Wrodzone zakażenie CMV diagnozuje się na podstawie wykrycia wirusa w moczu lub ślinie noworodka w ciągu pierwszych 3 tygodni życia, z PCR śliny jako testem przesiewowym i potwierdzającym testem z moczu. Serologia jest ograniczona w diagnostyce wrodzonego zakażenia. U pacjentów immunosupresyjnych PCR ilościowy z osocza lub krwi pełnej jest podstawowym narzędziem diagnostycznym, umożliwiającym wczesne wykrycie i monitorowanie terapii przeciwwirusowej. Histopatologia z wykryciem charakterystycznych wtrętów „sowiego oka” potwierdza zajęcie narządów przez CMV.
antygen wirusowy, badanie histopatologiczne, badanie serologiczne, cyfrowy PCR, cytomegalowirus, czuciowo-nerwowa utrata słuchu, gancyklowir, Herpesviridae, hodowla wirusa, hybrydyzacja in situ, kwas nukleinowy wirusa, metoda molekularna, PCR w czasie rzeczywistym, przeciwciała IgG, przeciwciała IgM i IgG, przeszczep narządów miąższowych, przeszczep szpiku kostnego, reakcja łańcuchowa polimerazy, sekwencjonowanie całego genomu, test awidności IgG, test ELISA, test immunofluorescencyjny, walgancyklowir, wrodzone zakażenie CMV, wtrąt wewnątrzjądrowy, zakażenie wrodzone, zapalenie jelita grubego, zapalenie płuc CMV, zapalenie siatkówki, zapalenie żołądka i jelit - Leksykon chorób i schorzeń
Ospa prawdziwa – Diagnostyka i diagnoza
Ospa prawdziwa (variola) została eradykowana w 1980 roku, jednak diagnostyka kliniczna i laboratoryjna pozostaje kluczowa ze względu na ryzyko użycia wirusa jako broni biologicznej oraz konieczność różnicowania z innymi chorobami wysypkowymi. Typowa ospa prawdziwa charakteryzuje się gorączką ≥38,3°C (101°F) z prodromalnymi objawami oraz wysypką z twardymi, głęboko osadzonymi pęcherzykami lub krostami w tym samym stadium rozwoju, z odśrodkowym rozkładem zmian (większe zagęszczenie na twarzy i kończynach). Diagnostyka laboratoryjna opiera się na identyfikacji DNA wirusa variola za pomocą PCR lub izolacji wirusa w laboratoriach referencyjnych WHO. Niespecyficzne testy PCR dla ortopokswirusów i mikroskopia elektronowa potwierdzają obecność pokswirusów, ale nie są diagnostyczne dla ospy prawdziwej. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. ospę małpią, ospę wietrzną, półpasiec, rumień wielopostaciowy oraz inne choroby wysypkowe i zakaźne.
brincidofovir, choroba Kawasakiego, choroba wysypkowa, choroba zakaźna, cidofovir, cytomegalowirus, diagnostyka laboratoryjna, diagnostyka różnicowa, gorączka, gorączka krwotoczna, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, izolacja wirusa, kiła wtórna, mięczak zakaźny, mikroskopia elektronowa, mononukleoza zakaźna, odczyn polekowy, odra, okres prodromalny, ospa małpia, ospa prawdziwa, ospa wietrzna, ostra białaczka, parwowirus B19, półpasiec, posocznica meningokokowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, różyczka, rumień wielopostaciowy, szkarlatyna, tecovirimat, test ELISA, testy serologiczne, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie siatkówki - Leksykon chorób i schorzeń
Tasiemczyca – Zapobieganie i profilaktyka
Tasiemczyca stanowi istotne zagrożenie zdrowotne, które można skutecznie ograniczyć poprzez kompleksową profilaktykę obejmującą higienę osobistą, odpowiednie przygotowanie żywności oraz kontrolę wektorów. Kluczowe jest dokładne mycie rąk wodą z mydłem przez co najmniej 20 sekund, szczególnie po skorzystaniu z toalety i przed jedzeniem. Mięso powinno być gotowane do temperatur wewnętrznych: 63°C (145°F) przez 3-5 minut dla całych kawałków wołowego i wieprzowego, 71°C (160°F) dla mięsa mielonego, a ryby do 63°C (145°F) przez minimum 4 minuty lub odpowiednio zamrażane (-20°C przez 7 dni lub -35°C przez 15 godzin). Wędzenie, suszenie, piklowanie i solenie mięsa nie zapewniają skutecznej eliminacji tasiemców. W regionach endemicznych zaleca się także stosowanie środków zapobiegających pchłom u zwierząt domowych oraz regularne odrobaczanie, szczególnie u psów mających kontakt z padliną, co jest kluczowe w zapobieganiu reinfekcji.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – FSME-IMMUN 0,5 ml 2,4 mcg/0,5 ml
FSME-IMMUN 0,5 ml to inaktywowana szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM), zawierająca 2,4 µg wirusa szczepu Neudörfl adsorbowanego na 0,35 mg Al³⁺. Wirus namnażany jest w komórkach fibroblastów zarodków kurzych (CEF). Mechanizm działania opiera się na indukcji swoistych przeciwciał neutralizujących, które zapewniają ochronę immunologiczną. Dane kliniczne z Austrii wskazują, że po dwóch dawkach szczepionki odporność uzyskuje ponad 90% zaszczepionych, a po pełnym, trójdawkowym schemacie podstawowym odsetek ten wzrasta do ponad 97%. Zarówno standardowy, jak i przyspieszony schemat szczepienia wykazują wysoką skuteczność, z seropozytywnością mierzoną testem ELISA i neutralizacji (NT) sięgającą niemal 100% po trzeciej dawce, co podkreśla konieczność pełnego cyklu szczepienia dla uzyskania optymalnej ochrony.
dawka przypominająca, fibroblasty zarodków kurzych, inaktywowany wirus, kleszczowe zapalenie mózgu, komórki CEF, miano przeciwciał, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź immunologiczna, omska gorączka krwotoczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała przeciwwirusowe, przyspieszony schemat szczepienia, reakcja krzyżowa, schemat szczepienia podstawowego, seropozytywność, szczepy wirusa, test ELISA, test neutralizacji, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – FSME-IMMUN 0,25 ml Junior 1,2 mcg wirusa kleszczowego zapalenia mózgu (szczep Neudorfl)/0,25 ml
Szczepionka FSME-IMMUN 0,25 ml Junior, należąca do grupy szczepionek przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) o kodzie ATC J07BA01, indukuje produkcję swoistych przeciwciał neutralizujących wirusa KZM, zapewniając wysoką skuteczność ochrony. Dane z wieloletnich badań populacyjnych w Austrii (1994-2006) wykazały, że ponad 98-99% dzieci zaszczepionych zgodnie z podstawowym schematem (3 dawki) osiąga seropozytywność, ocenianą testem ELISA (>126 VIE j/ml) oraz testem neutralizacji (NT ≥10). Po drugiej dawce seropozytywność wynosiła odpowiednio 97,1-99,4% (ELISA) i 95,5-98,5% (NT) w grupach wiekowych 1-5 oraz 6-15 lat, a po trzeciej dawce osiągała niemal 100%. Wysoki poziom ochrony utrzymuje się do 5 miesięcy po drugiej dawce, co podkreśla konieczność podania trzeciej dawki w celu pełnej immunizacji. Nieregularne szczepienia znacząco obniżają poziom ochrony immunologicznej.
dawka przypominająca, kleszczowe zapalenie mózgu, miano przeciwciał, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź serologiczna, omska gorączka krwotoczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała neutralizujące, reaktywność krzyżowa, schemat szczepienia, test ELISA, test neutralizacji, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, właściwości farmakodynamiczne, wskaźnik seropozytywności - Leksykon leków
Skład i postać leku – Verorab 3,25 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M (inaktywowany)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
VERORAB to szczepionka przeciw wściekliźnie dla ludzi, dostępna w formie liofilizowanego proszku oraz rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Preparat zawiera inaktywowany wirus wścieklizny szczepu Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M w ilości 3,25 j.m. na 0,5 ml po rekonstytucji. Wirus namnażany jest w komórkach VERO, a jego ilość oznaczana testem ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Substancje pomocnicze obejmują m.in. fenyloalaninę (4,1 µg), maltrozę, albuminę ludzką oraz składniki podłoża Basal Medium Eagle. Szczepionka wymaga rekonstytucji poprzez dodanie 0,5 ml rozpuszczalnika do fiolki z proszkiem, po czym należy uzyskać jednorodną, przejrzystą zawiesinę bez cząstek. Procedura rekonstytucji różni się w zależności od formy rozpuszczalnika (ampułko-strzykawka lub ampułka), a do podania należy użyć nowej igły i strzykawki, dostosowując długość igły do pacjenta.
albumina ludzka, fenyloalanina, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, komórki Vero, kwas solny, liofilizowany proszek, podanie domięśniowe, podanie śródskórne, rekonstytucja proszku, sole mineralne, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, warunki aseptyczne, wścieklizna, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie śródskórne, zakażenie krzyżowe - Leksykon chorób i schorzeń
Tasiemczyca – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Tasiemczyca to pasożytnicze zakażenie przewodu pokarmowego wywołane przez tasiemce, które rozwijają się po spożyciu niedogotowanego mięsa lub ryb zawierających larwy lub jaja. Wyróżnia się postać jelitową, z obecnością dorosłych tasiemców w jelicie cienkim, oraz tkankową (cysticerkozę), gdy larwy tworzą cysty w tkankach, w tym w mózgu. Diagnostyka opiera się na badaniu kału (identyfikacja proglottyd lub jaj), testach serologicznych (ELISA, Western blot) oraz badaniach obrazowych (TK, MRI, USG) w przypadku postaci tkankowej. Leczenie jelitowej tasiemczycy obejmuje leki przeciwpasożytnicze: prazikwantel (skuteczność do 100%), albendazol, niklosamid i nitazoksanid, zwykle w pojedynczej dawce. Neurocysticerkoza wymaga dłuższej terapii albendazolem, stosowania kortykosteroidów i leków przeciwdrgawkowych, a efekty monitoruje się obrazowo w ciągu 3-6 miesięcy. Szczególną ostrożność zachowuje się u kobiet w ciąży (prazikwantel kategoria B), karmiących oraz dzieci poniżej 4 roku życia.
albendazol, badanie kału, badanie obrazowe, bruzdogłowiec szeroki, cysticerkoza, diagnostyka różnicowa, echinokokoza, kortykosteroid, leczenie chirurgiczne, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwpasożytniczy, neurocysticerkoza, niedobór witaminy B12, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, niedrożność jelit, niklosamid, nitazoksanid, opieka pielęgniarska, prazikwantel, rezonans magnetyczny, tasiemczyca jelitowa, tasiemiec, test ELISA, tomografia komputerowa, Western blot, wodogłowie, zakażenie pasożytnicze przewodu pokarmowego, zastawka komorowa, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Schistosomatoza (bilharcjoza) – Diagnostyka i diagnoza
Schistosomiasis to choroba pasożytnicza wywoływana przez przywry z rodzaju Schistosoma, diagnozowana głównie poprzez badanie mikroskopowe kału i/lub moczu w celu wykrycia jaj pasożyta. W przypadku S. haematobium badanie moczu (pobierane najlepiej między 10:00 a 14:00, ostatnie 10-20 ml) jest preferowane, natomiast dla S. mansoni, S. japonicum, S. mekongi i S. intercalatum stosuje się badanie kału, najczęściej techniką Kato-Katz, umożliwiającą ocenę intensywności infekcji (liczba jaj na gram kału – EPG). Diagnostyka parazytologiczna cechuje się wysoką specyficznością, ale ograniczoną czułością, zwłaszcza przy niskim obciążeniu pasożytniczym i w początkowych fazach zakażenia (jaja pojawiają się po 6-8 tygodniach). W diagnostyce uzupełniającej stosuje się testy serologiczne (ELISA, FMI, IB, FAST ELISA, IHA) oraz testy antygenowe wykrywające krążące antygeny (CAA i CCA), które odzwierciedlają aktywną infekcję i szybko reagują na leczenie (np. spadek CCA w moczu już następnego dnia po terapii). Metody molekularne, takie jak real-time PCR, LAMP, RPA i techniki oparte na CRISPR, oferują wysoką czułość i specyficzność, umożliwiając wykrycie DNA pasożyta nawet przy niskim obciążeniu, jednak ich stosowanie jest ograniczone przez koszty i wymagania sprzętowe.
badanie parazytologiczne, badanie serologiczne, biopsja błony śluzowej, biopsja tkanki, immunoblot, LAMP, neuroschistosomiasis, ostra schistosomiasis, PCR, przywra Schistosoma, real-time PCR, RPA, Schistosoma haematobium, Schistosoma mansoni, schistosomiasis, schistosomiasis jelitowa, schistosomiasis moczowo-płciowa, serokonwersja, technika Kato-Katz, technika molekularna, test ELISA, włóknienie okołowrotne, zespół Katayama - Leksykon chorób i schorzeń
Myasthenia gravis – Diagnostyka i diagnoza
Myasthenia gravis (MG) jest autoimmunologicznym zaburzeniem złącza nerwowo-mięśniowego, charakteryzującym się nużliwym osłabieniem mięśni, które nasila się po wysiłku i poprawia po odpoczynku. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz testach przyłóżkowych, takich jak test z lodem (czułość 76,9%, swoistość 98,3%) i test edrofoniowy, choć ten ostatni jest rzadziej stosowany ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Kluczowe znaczenie mają badania serologiczne wykrywające przeciwciała przeciw receptorom acetylocholiny (AChR) obecne u 80-85% pacjentów z uogólnioną postacią oraz przeciwciała MuSK (40-70% w seronegatywnej MG) i LRP4 (2-50%). Metody diagnostyczne obejmują radioimmunoprecypitację (RIPA) jako złoty standard, ELISA oraz nowoczesne testy oparte na komórkach (CBA), które zwiększają wykrywalność przeciwciał u pacjentów seronegatywnych.
badanie przewodnictwa nerwowego, białko LRP4, diplopia, dysfagia, grasiczak, myasthenia gravis, oczna postać miastenii, przeciwciała anty-MuSK, przeciwciała anty-Sm, przeciwciała przeciwjądrowe, przerost grasicy, ptoza, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, test edrofoniowy, test ELISA, toczeń rumieniowaty układowy, tymektomia, złącze nerwowo-mięśniowe - Leksykon substancji czynnych
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu – Właściwości farmakodynamiczne
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) stosowany w szczepionkach, takich jak Encepur (szczep K23) i FSME-IMMUN (szczep Neudörfl), jest inaktywowany i adsorbowany na wodorotlenku glinu, co wzmacnia odpowiedź immunologiczną. Głównym mechanizmem działania jest indukcja przeciwciał neutralizujących, które zapewniają ochronę przed zakażeniem. Skuteczność immunologiczną ocenia się za pomocą testu neutralizacji (NT) oraz testu ELISA, gdzie NT ≥10 i ELISA >126 VIE j/ml są uznawane za klinicznie istotne progi seropozytywności. Badania kliniczne wykazały wysoką immunogenność szczepionek: dla Encepur Adults odsetek osób z NT ≥10 po 3 dawce wynosił 97-100% z GMT do 1155, a dla Encepur K u dzieci odsetek ten wynosił 99-100% z GMT do 3672. Podobne wyniki uzyskano dla FSME-IMMUN, gdzie wskaźniki seropozytywności po 3 dawce sięgały 99-100% w różnych grupach wiekowych, zarówno w standardowym, jak i przyspieszonym schemacie szczepienia.
czynnik etiologiczny, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, fibroblasty zarodków kurzych, immunogenność, kleszczowe zapalenie mózgu, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź immunologiczna, omska gorączka krwotoczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała neutralizujące, reaktywność krzyżowa, schemat klasyczny, schemat klasyczny przyspieszony, schemat szybki, serokonwersja, seropozytywność, średnia geometryczna miana, swoiste przeciwciała, szczep Neudörfl, test ELISA, test neutralizacji, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, wodorotlenek glinu - Leksykon chorób i schorzeń
Pemfigus – Diagnostyka i diagnoza
Pemfigus to grupa rzadkich, potencjalnie zagrażających życiu autoimmunologicznych chorób pęcherzowych, charakteryzujących się akantolizą i obecnością autoprzeciwciał IgG skierowanych przeciwko białkom adhezyjnym nabłonka, głównie desmogleinie 1 (Dsg1) i desmogleinie 3 (Dsg3). Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, badaniu histopatologicznym, bezpośredniej immunofluorescencji (DIF) skóry okołozmianowej oraz serologicznym wykryciu autoprzeciwciał metodą pośredniej immunofluorescencji (IIF) i/lub ELISA. DIF wykazuje złogi IgG i/lub C3 na powierzchni keratynocytów, dając obraz „siatki drucianej” z czułością 90-100% i swoistością 100%. ELISA mierzy poziomy przeciwciał anty-Dsg1 i anty-Dsg3 z czułością 96-100% i swoistością 98,6-99,2%, co koreluje z aktywnością choroby i jest użyteczne w monitorowaniu terapii. Biopsja skóry powinna obejmować fragment pęcherza i niezajętej skóry, a test Nikolskiego jest pomocny w ocenie klinicznej. Wczesne rozpoznanie umożliwia rozpoczęcie leczenia przy niższych dawkach leków i zapobiega progresji choroby.
adhezja międzykomórkowa, akantoliza, badanie histopatologiczne, bezpośrednia immunofluorescencja, biopsja skóry, błona podstawna, choroba autoimmunologiczna pęcherzowa, desmogleina 1, desmogleina 3, diagnostyka różnicowa, dysfagia, immunoblotting, keratynocyt, komórka podstawna, opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherz śródnaskórkowy, pemfigoid błon śluzowych, pemfigoid pęcherzowy, pemfigus foliaceus, pemfigus paraneoplastyczny, pemfigus vulgaris, pośrednia immunofluorescencja, test ELISA, test Nikolskiego, toksyczna nekroliza naskórka