zakażenie wrodzone
Zakażenie wrodzone to infekcja, do której dochodzi w okresie życia płodowego lub okołoporodowego. Patogeny mogą być przenoszone przez łożysko (droga przezłożyskowa), podczas porodu (w trakcie przechodzenia przez kanał rodny) lub bezpośrednio po urodzeniu. Najczęstszymi czynnikami etiologicznymi są drobnoustroje z grupy TORCH (Toxoplasma gondii, wirus różyczki, wirus cytomegalii, wirus opryszczki, a także inne patogeny jak Treponema pallidum czy wirus Zika).
Konsekwencje zakażeń wrodzonych mogą być niezwykle poważne, prowadząc do zaburzeń rozwojowych, wad wrodzonych, poronień lub przedwczesnych porodów. Objawy kliniczne zależą od rodzaju patogenu i okresu ciąży, w którym doszło do infekcji. Do typowych manifestacji należą: małogłowie, zwapnienia wewnątrzczaszkowe, zaburzenia słuchu, wzroku, zaburzenia neurologiczne, hepatosplenomegalia, żółtaczka, wysypka oraz zaburzenia hematologiczne.
Diagnostyka zakażeń wrodzonych obejmuje badania serologiczne matki i noworodka, metody molekularne (PCR), badania obrazowe oraz diagnostykę prenatalną (amniocenteza, kordocenteza). Profilaktyka to przede wszystkim szczepienia ochronne, edukacja, badania przesiewowe u kobiet w ciąży oraz przestrzeganie zasad higieny. Leczenie jest zależne od czynnika etiologicznego i może obejmować terapię przeciwwirusową, antybiotykoterapię oraz leczenie objawowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Cytomegalowirus – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Cytomegalowirus (CMV) jest istotną przyczyną zakażeń wrodzonych, zróżnicowanych pod względem przebiegu klinicznego i rokowania. Objawowe zakażenie wrodzone wiąże się z gorszym rokowaniem, ze śmiertelnością około 30%, a ryzyko powikłań jest wyższe przy pierwotnym zakażeniu matki. Kluczowe czynniki prognostyczne obejmują zapalenie siatkówki i naczyniówki (10-15% objawowych niemowląt), małogłowie (około 50%), zwapnienia wewnątrzczaszkowe oraz podwyższony poziom białka w płynie mózgowo-rdzeniowym. Ilościowe pomiary ADC istoty białej w MRI noworodka wykazują istotne korelacje z niedosłuchem oraz upośledzeniem poznawczym i motorycznym, co czyni je użytecznym narzędziem prognostycznym. W populacji pacjentów immunokompetentnych na OIT, częstość zakażeń CMV wynosi 27% (95% CI 22-34%), a reaktywacji 31% (95% CI 24-39%), z ilorazem szans śmiertelności 2,16 (95% CI 1,70-2,74) w porównaniu do pacjentów bez zakażenia.
bezobjawowe zakażenie, cytomegalowirus, hipertonia, hipotonia, iloraz szans, istota biała, małogłowie, MRI mózgu, pacjent immunokompetentny, płyn mózgowo-rdzeniowy, powiększenie śledziony, powiększenie wątroby, reaktywacja CMV, upośledzenie motoryczne, upośledzenie poznawcze, wrodzone zakażenie CMV, wskaźnik zakażenia, wydalanie wirusa, zaburzenie napięcia mięśniowego, zaburzenie poznawcze, zaburzenie słuchu, zakażenie CMV, zakażenie wrodzone, zapalenie siatkówki i naczyniówki, żółtaczka, zwapnienie mózgu, zwapnienie wewnątrzczaszkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Choroby przenoszone drogą płciową – Zapobieganie i profilaktyka
Choroby przenoszone drogą płciową (STI) stanowią poważny problem zdrowia publicznego, z około 20 milionami nowych zakażeń rocznie w USA i rosnącą tendencją zachorowań. Nieleczone STI mogą prowadzić do powikłań takich jak niepłodność, choroby zapalne miednicy mniejszej, zwiększone ryzyko zakażenia HIV oraz nowotwory. Profilaktyka opiera się na kompleksowym podejściu obejmującym dokładną ocenę zdrowia seksualnego, edukację, szczepienia (przeciw HBV i HPV), identyfikację bezobjawowych i objawowych zakażeń, a także stosowanie barier ochronnych, takich jak prezerwatywy lateksowe lub poliuretanowe. Kluczowe są regularne badania przesiewowe, zwłaszcza u osób z grup ryzyka, oraz stosowanie profilaktyki poekspozycyjnej (PEP) i przedekspozycyjnej (PrEP) w zapobieganiu HIV. Nowością jest profilaktyka poekspozycyjna doksycykliną (DoxyPEP), która zmniejsza ryzyko bakteryjnych STI (chlamydia, rzeżączka, kiła) o 65-70% u mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami i kobiet transpłciowych, przy dawce 200 mg doksycykliny do 72 godzin po ekspozycji.
abstynencja seksualna, antykoncepcja awaryjna, badanie przesiewowe, brodawka narządów płciowych, chlamydia, choroba przenoszona drogą płciową, choroba zapalna miednicy mniejszej, ekspresowa terapia partnerska, kiła, martwe urodzenie, napaść seksualna, niepłodność, poradnictwo behawioralne, poronienie, prezerwatywa lateksowa, prezerwatywa poliuretanowa, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka poekspozycyjna doksycykliną, profilaktyka przedekspozycyjna, przedwczesny poród, rak szyjki macicy, rzęsistkowica, rzeżączka, środek zapobiegawczy, test diagnostyczny, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wskaźnik zachorowań, zakażenie HIV, zakażenie wrodzone - Leksykon chorób i schorzeń
Rumień nagły – Epidemiologia
Rumień nagły (roseola infantum) jest powszechną wirusową chorobą wieku dziecięcego, wywoływaną głównie przez HHV-6, rzadziej HHV-7, z seroprewalencją HHV-6 sięgającą niemal 100% do 3 roku życia. Choroba dotyczy głównie dzieci między 6 a 15 miesiącem życia, z 90% przypadków u dzieci poniżej 2 lat. Transmisja odbywa się głównie drogą kropelkową i przez ślinę, z okresem inkubacji 5-15 dni. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym: wysoka gorączka trwająca średnio 4,3±1,7 dni, po której pojawia się charakterystyczna wysypka w momencie ustępowania gorączki. Różnicowanie z zakażeniem układu moczowego (UTI) jest istotne, przy czym czynniki takie jak obecność ropomoczu, liczba płytek krwi (373±94×10³/mm³ w rumieniu vs. 229±90×10³/mm³ w UTI) oraz czas trwania gorączki pomagają w rozpoznaniu.
choroba gorączkowa, drgawki gorączkowe, droga kropelkowa, dystrybucja wiekowa, Herpesviridae, ludzki herpeswirus 6, ludzki herpeswirus 7, obraz kliniczny choroby, oddział ratunkowy, ośrodkowy układ nerwowy, przeciwciała matczyne, reaktywacja wirusa, ropomocz, Roseolovirus, rumień nagły, schorzenie neurologiczne, seroprewalencja, transmisja pionowa, transmisja płciowa, układ odpornościowy, zakażenie HHV-6, zakażenie przezłożyskowe, zakażenie układu moczowego, zakażenie wrodzone, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowych, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Toxoplazmoza – Epidemiologia
Toksoplazmoza, wywoływana przez Toxoplasma gondii, jest jedną z najczęstszych chorób pasożytniczych na świecie, z seroprewalencją sięgającą 10-95% w zależności od regionu. W USA zakażonych jest ponad 40 milionów osób, z roczną liczbą nowych przypadków około 1,1 miliona. Główne drogi transmisji to spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa (wieprzowina, jagnięcina, dziczyzna), kontakt z zanieczyszczoną glebą, niemyte owoce i warzywa oraz kontakt z kotami – żywicielami ostatecznymi pasożyta. Szczególnie narażone są kobiety w ciąży (ryzyko transmisji wertykalnej) oraz osoby z immunosupresją, zwłaszcza pacjenci z HIV/AIDS, u których toksoplazmowe zapalenie mózgu występuje u 1-5% i stanowi istotną przyczynę zgonów. Częstość występowania wrodzonej toksoplazmozy waha się od 0,1 do 1% żywych urodzeń, z różnicami regionalnymi (np. Francja 6/1000, USA 0,5-1/1000). Toksoplazmoza oczna jest najczęstszą przyczyną zakaźnego zapalenia siatkówki, z częstością do 17,7% w Brazylii i 2% w USA.
badanie serologiczne, choroba pasożytnicza, czynnik klimatyczny, metoda diagnostyczna, nadzór epidemiologiczny, oocysta, retinochoroiditis, serokonwersja, seropozytywny, seroprewalencja, tachyzoit, terapia antyretrowirusowa, toksoplazmowe zapalenie mózgu, toksoplazmoza, Toxoplasma gondii, transfuzja krwi, transmisja wertykalna, zakażenie utajone, zakażenie wrodzone, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie siatkówki, żywiciel ostateczny - Leksykon chorób i schorzeń
Cytomegalowirus – Diagnostyka i diagnoza
Cytomegalowirus (CMV) jest powszechnym wirusem z rodziny Herpesviridae, stanowiącym główną przyczynę zakażeń wrodzonych oraz istotne zagrożenie dla pacjentów z obniżoną odpornością. Diagnostyka CMV opiera się na metodach serologicznych (IgM, IgG, awidność IgG), molekularnych (PCR jakościowy, ilościowy qPCR, cyfrowy dPCR), wykrywaniu antygenu pp65 oraz hodowli wirusa. PCR ilościowy w czasie rzeczywistym jest preferowaną metodą monitorowania wiremii u biorców przeszczepów, natomiast test pp65 służy do szybkiego wykrywania aktywnego zakażenia. Wrodzone zakażenie CMV diagnozuje się na podstawie wykrycia wirusa w moczu lub ślinie noworodka w ciągu pierwszych 3 tygodni życia, z PCR śliny jako testem przesiewowym i potwierdzającym testem z moczu. Serologia jest ograniczona w diagnostyce wrodzonego zakażenia. U pacjentów immunosupresyjnych PCR ilościowy z osocza lub krwi pełnej jest podstawowym narzędziem diagnostycznym, umożliwiającym wczesne wykrycie i monitorowanie terapii przeciwwirusowej. Histopatologia z wykryciem charakterystycznych wtrętów „sowiego oka” potwierdza zajęcie narządów przez CMV.
antygen wirusowy, badanie histopatologiczne, badanie serologiczne, cyfrowy PCR, cytomegalowirus, czuciowo-nerwowa utrata słuchu, gancyklowir, Herpesviridae, hodowla wirusa, hybrydyzacja in situ, kwas nukleinowy wirusa, metoda molekularna, PCR w czasie rzeczywistym, przeciwciała IgG, przeciwciała IgM i IgG, przeszczep narządów miąższowych, przeszczep szpiku kostnego, reakcja łańcuchowa polimerazy, sekwencjonowanie całego genomu, test awidności IgG, test ELISA, test immunofluorescencyjny, walgancyklowir, wrodzone zakażenie CMV, wtrąt wewnątrzjądrowy, zakażenie wrodzone, zapalenie jelita grubego, zapalenie płuc CMV, zapalenie siatkówki, zapalenie żołądka i jelit - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Objawy
Choroba Chagasa, wywołana przez Trypanosoma cruzi, przebiega w fazie ostrej i przewlekłej, z różnorodnym spektrum klinicznym. Faza ostra, trwająca około 8-10 tygodni, często jest bezobjawowa lub manifestuje się niespecyficznymi symptomami, takimi jak obrzęk w miejscu wniknięcia pasożyta (chagoma), objaw Romañy, gorączka, bóle mięśniowe, powiększenie węzłów chłonnych, wątroby i śledziony. Ciężkie powikłania ostrej fazy obejmują myocarditis, meningoencephalitis oraz wysięk osierdziowy, szczególnie u dzieci poniżej 2. roku życia i osób z immunosupresją. Po ustąpieniu objawów ostrej fazy, pasożyt pozostaje w organizmie, prowadząc do przewlekłego zakażenia, które u 70-80% pacjentów przebiega bezobjawowo, ale z możliwością transmisji T. cruzi. U 20-30% rozwijają się poważne powikłania, głównie kardiomiopatia chagasowa (30% zakażonych), objawiająca się arytmiami, blokami przewodzenia, rozstrzenią serca, niewydolnością serca, tętniakami i ryzykiem nagłego zgonu sercowego. Powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak zator płucny i udar mózgu, są istotną przyczyną zgonów w tej grupie.
arytmia, benznidazol, blok prawej odnogi pęczka Hisa, chagoma, dysfagia, inhibitor ACE, kardiomiopatia chagasowa, kardiomiopatia rozstrzeniowa, megacolon, megaesophagus, nagły zgon sercowy, niewydolność serca, nifurtimox, odynofagia, ostre zapalenie mięśnia sercowego, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reaktywacja zakażenia, refluks żołądkowo-przełykowy, ropień mózgu, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska, wysięk osierdziowy, zaburzenie motoryki żołądka, zakażenie pasożytnicze, zakażenie wrodzone, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, zmiana skórna - Leksykon chorób i schorzeń
Ehrlichioza i anaplazmoza – Etiologia i przyczyny
Ehrlichioza i anaplazmoza to choroby odkleszczowe wywoływane przez gram-ujemne, obligatoryjnie wewnątrzkomórkowe bakterie z rodziny Anaplasmataceae, należące do rzędu Rickettsiales. Główne patogeny to Ehrlichia chaffeensis (ludzka ehrlichioza monocytarna, HME), Ehrlichia ewingii (ehrlichioza ewingii, HEE) oraz Anaplasma phagocytophilum (ludzka anaplazmoza granulocytarna, HGA). E. chaffeensis infekuje monocyty i makrofagi, natomiast E. ewingii i A. phagocytophilum atakują granulocyty neutrofilowe. Transmisja odbywa się głównie przez kleszcze: Amblyomma americanum (Ehrlichia spp.) oraz Ixodes scapularis i Ixodes pacificus (A. phagocytophilum). Kleszcz musi być przyczepiony co najmniej 12-24 godziny, aby doszło do transmisji A. phagocytophilum. Rezerwuarem patogenów są zwierzęta dzikie, np. jelenie białoogonowe (E. chaffeensis) i myszy białostope (A. phagocytophilum). Człowiek jest przypadkowym gospodarzem, niebędącym źródłem dalszej transmisji. Śmiertelność w nieleczonej ehrlichiozie monocytarnej wynosi około 3%, a w anaplazmozie poniżej 1%.
Anaplasma phagocytophilum, Anaplasmataceae, anaplazmoza granulocytarna, babeszjoza, borelioza z Lyme, Borrelia burgdorferi, Ehrlichia chaffeensis, Ehrlichia ewingii, ehrlichioza monocytarna, fagosomy, fuzja fagosom-lizosom, infekcja bakteryjna, pancytopenia, transfuzja krwi, transplantacja narządów, zakażenie wrodzone - Leksykon chorób i schorzeń
Ospa prawdziwa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ospa prawdziwa, wywołana przez wirusa variola z rodzaju orthopoxvirus, charakteryzowała się zróżnicowanym rokowaniem zależnym od wariantu choroby, statusu szczepienia oraz stanu immunologicznego pacjenta. Variola major cechowała się śmiertelnością około 30% (zakres 15-50%) w populacji nieszczepionej, podczas gdy variola minor wykazywała śmiertelność około 1% lub mniej. Szczególnie ciężkie formy, takie jak ospa krwotoczna i ospa płaska, miały śmiertelność sięgającą niemal 100% i powyżej 90%, odpowiednio. W obrębie ospy zwykłej śmiertelność zależała od nasilenia wysypki: postać zlewna 50-75%, półzlewna 25-50%, a rozsiana poniżej 10%. Szczepienia znacząco obniżały śmiertelność, np. w przypadku variola major do około 3% w populacji zaszczepionej. Szczególnie wysokie ryzyko zgonu dotyczyło kobiet ciężarnych (około 70% u niezaszczepionych), noworodków i niemowląt (40-50%) oraz zakażeń wrodzonych (35% martwych urodzeń, 50% zgonów noworodków).
kompleks immunologiczny, lek przeciwwirusowy, martwe urodzenie, niewydolność serca, obrzęk płuc, odporność nabyta, odpowiedź immunologiczna, Orthopoxvirus, ospa krwotoczna, ospa prawdziwa, postać rozsiana, toksemia, trombocytopenia, układ odpornościowy, variola major, variola minor, wiremia, wirus variola, wskaźnik śmiertelności, zakażenie wrodzone