Rumień nagły
Epidemiologia
Rumień nagły (roseola infantum) jest powszechną wirusową chorobą wieku dziecięcego, wywoływaną głównie przez HHV-6, rzadziej HHV-7, z seroprewalencją HHV-6 sięgającą niemal 100% do 3 roku życia. Choroba dotyczy głównie dzieci między 6 a 15 miesiącem życia, z 90% przypadków u dzieci poniżej 2 lat. Transmisja odbywa się głównie drogą kropelkową i przez ślinę, z okresem inkubacji 5-15 dni. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym: wysoka gorączka trwająca średnio 4,3±1,7 dni, po której pojawia się charakterystyczna wysypka w momencie ustępowania gorączki. Różnicowanie z zakażeniem układu moczowego (UTI) jest istotne, przy czym czynniki takie jak obecność ropomoczu, liczba płytek krwi (373±94×10³/mm³ w rumieniu vs. 229±90×10³/mm³ w UTI) oraz czas trwania gorączki pomagają w rozpoznaniu.
Epidemiologia rumienia nagłego
Rumień nagły (łac. roseola infantum, exanthema subitum) jest powszechną chorobą wirusową wieku dziecięcego, występującą na całym świecie. Choroba ta jest wywoływana głównie przez ludzki herpeswirus typu 6 (HHV-6), a rzadziej przez ludzki herpeswirus typu 7 (HHV-7). Oba wirusy należą do rodzaju Roseolovirus i są częścią rodziny Herpesviridae.1
Rozpowszechnienie w populacji
Badania serologiczne wykazały, że zakażenie HHV-6 jest niemal powszechne w populacji.1 W Stanach Zjednoczonych HHV-6 odpowiada za 10-45% przypadków gorączkowych chorób u niemowląt.23 Populacyjne badanie z 2005 roku wykazało, że do 12 miesiąca życia zakażonych jest 40% dzieci, natomiast do 24 miesiąca życia odsetek ten wzrasta do 77%.4 Do 3 roku życia niemal 100% populacji nabywa przeciwciała przeciwko HHV-6.56
Warto zauważyć, że nie wszystkie zakażenia HHV-6 manifestują się jako rumień nagły – jedynie około 20% zakażonych dzieci rozwija klasyczny obraz kliniczny choroby.12 Wiele dzieci zakażonych wirusem może nie wykazywać objawów, co utrudnia dokładne określenie rzeczywistej zapadalności w populacji.3
W przypadku HHV-7 infekcja jest również szeroko rozpowszechniona, ale występuje później w dzieciństwie i rozwija się wolniej – tylko około 50% dzieci ma dowody wcześniejszego zakażenia HHV-7 do 3 roku życia. Seroprewalencja osiąga 75% w wieku 3-6 lat.1
Dystrybucja wiekowa
Rumień nagły jest chorobą małych dzieci, z największą częstością występowania między 7 a 13 miesiącem życia.12 Szczyt zachorowań przypada na okres między 6 a 15 miesiącem życia, co odpowiada zmniejszeniu ilości przeciwciał matczynych, które zazwyczaj zapewniają ochronę przez pierwsze 3-6 miesięcy życia.12
Ogólnie 90% przypadków występuje u dzieci poniżej 2 roku życia.12 Rzadko choroba dotyka niemowlęta poniżej 3 miesiąca życia lub dzieci powyżej 4 roku życia.1 Zgodnie z przeglądem obejmującym 1462 przypadki, 55% zachorowań wystąpiło w pierwszym roku życia, a 90% w ciągu pierwszych 2 lat.2
Różnice ze względu na płeć i rasę
Rumień nagły występuje z równą częstością u dziewczynek i chłopców.12 Choć niektóre pojedyncze badania sugerowały większą liczbę zachorowań wśród dziewczynek, większość dużych badań wskazuje na równy stosunek płci.1
Co ciekawe, badanie populacyjne z 2005 roku wskazało, że zakażenie HHV-6 było częstsze u dziewczynek oraz u dzieci posiadających starsze rodzeństwo.12
Nie odnotowano istotnych różnic rasowych w zakażeniach HHV-6, z wyjątkiem rzadkich wyjątków geograficznych.1 Zaobserwowano silny związek HHV-6A z chorobą gorączkową u dzieci zambijskich, co sugeruje endemiczne ognisko tej odmiany wirusa.23
Sezonowość
Rumień nagły występuje przez cały rok, jednakże największa częstość zachorowań przypada na wiosnę i jesień.12 Niektóre badania sugerują również zwiększoną liczbę przypadków w okresie późnego lata i wczesnej jesieni.1
W przeciwieństwie do innych chorób wirusowych wieku dziecięcego, takich jak ospa wietrzna, które rozprzestrzeniają się szybko, rumień nagły rzadko powoduje ogólnopopulacyjne epidemie.1 Choć zdarzały się opisywane epidemie w szpitalach położniczych i domach dziecka, większość przypadków występuje sporadycznie, bez znanego narażenia.1
Drogi transmisji
Rumień nagły jest chorobą zakaźną, która rozprzestrzenia się głównie poprzez ślinę i kropelki oddechowe.12 Transmisja następuje najczęściej w wyniku bezobjawowego wydzielania wirusa przez starsze rodzeństwo i dorosłych.12
Dziecko jest prawdopodobnie najbardziej zakaźne w okresie wysokiej gorączki, przed pojawieniem się wysypki.123 Okres inkubacji wynosi zazwyczaj od 5 do 15 dni po ekspozycji na zakażoną osobę.123
Istnieją również dwa mechanizmy transmisji pionowej HHV-6: zakażenie przezłożyskowe i integracja chromosomowa.12 Zakażenie wrodzone HHV-6 występuje u około 1% noworodków.12 Integracja chromosomowa została zidentyfikowana jako główny mechanizm, przez który HHV-6 jest przekazywany pionowo, odpowiadając za 86% zakażeń wrodzonych.12
DNA zarówno HHV-6, jak i HHV-7 zidentyfikowano również w wydzielinie szyjki macicy u kobiet w ciąży, co sugeruje dodatkową rolę transmisji drogą płciową lub okołoporodową.12
Nadzór epidemiologiczny
Znaczenie w systemie opieki zdrowotnej
Pierwotne zakażenie HHV-6 stanowi znaczące obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej. Jedno z badań wykazało, że 24% wizyt na oddziałach ratunkowych niemowląt w wieku między 6 a 9 miesiącem życia było spowodowanych pierwotnym zakażeniem HHV-6.12
Populacyjne badanie pierwotnego zakażenia HHV-6 potwierdziło, że 93% niemowląt miało objawy i częściej odwiedzało lekarza niż niemowlęta niezakażone.1 Z wszystkich niemowląt, które trafiają na SOR z powodu gorączki, około 12% ma rumień nagły.1
Rozpoznanie i różnicowanie
Diagnostyka rumienia nagłego jest głównie kliniczna, a badania laboratoryjne i radiologiczne zazwyczaj nie są wskazane.12 Charakterystyczny przebieg choroby z wysoką gorączką, po której następuje wysypka pojawiająca się w momencie spadku gorączki, jest zazwyczaj wystarczający do postawienia diagnozy.1
Różnicowanie rumienia nagłego z zakażeniem układu moczowego (UTI) może być trudne, ponieważ początkowy objaw gorączki bez innych objawów jest również sugestywny dla UTI, które jest częstą chorobą u dzieci.1 W badaniu porównującym cechy kliniczne i laboratoryjne niemowląt z rumieniem nagłym spowodowanym przez HHV-6 i zakażeniem układu moczowego, wykazano, że ropomocz, wiek, czas trwania gorączki, liczba WBC, poziom CRP i liczba płytek krwi były czynnikami różnicującymi zakażenie HHV-6 od UTI.1
| Czynniki różnicujące | Rumień nagły (HHV-6) | Zakażenie układu moczowego (UTI) |
|---|---|---|
| Czas trwania gorączki | 4,3±1,7 dni | 2,8±1,7 dni |
| Liczba płytek krwi | 373±94×10³/mm³ | 229±90×10³/mm³ |
| Obecność ropomoczu | Rzadko | Często |
Wczesne różnicowanie rumienia nagłego i UTI powinno pomóc w zmniejszeniu stosowania antybiotyków w zakażeniach wirusowych. W badaniu wykazano, że wysoki odsetek pacjentów z rumieniem nagłym (98,0%) i wszyscy pacjenci z UTI byli leczeni antybiotykami.12
Powikłania i ich nadzór
Większość dzieci nie doświadcza powikłań związanych z rumieniem nagłym. Najczęstszym powikłaniem są drgawki gorączkowe, które występują u 10-15% dzieci w wieku 6-18 miesięcy z rumieniem nagłym, zazwyczaj w pierwszym dniu gorączki.123
Znaczna liczba dziecięcych drgawek gorączkowych jest przypisywana temu zespołowi wirusowemu, a rumień nagły jest najprawdopodobniej najczęstszym czynnikiem wywołującym drgawki gorączkowe u dzieci poniżej 2 roku życia. Choć historia drgawek gorączkowych spowodowanych rumieniem nagłym zwiększy ryzyko przyszłych drgawek u dziecka, charakter tych drgawek jest łagodny.1
Rzadko występują poważniejsze powikłania, jednak mogą one wystąpić, szczególnie u dzieci z osłabionym układem odpornościowym z powodu choroby nowotworowej, choroby autoimmunologicznej lub innych schorzeń. Możliwe powikłania obejmują:12
- Zakażenie i zapalenie płuc (zapalenie płuc)
- Zapalenie delikatnej warstwy tkanki otaczającej mózg i rdzeń kręgowy (aseptyczne zapalenie opon mózgowych)
- Zapalenie mózgu (encephalitis)
- Inne schorzenia wpływające na mózg lub rdzeń kręgowy, które tworzą ośrodkowy układ nerwowy
Reaktywacja utajonego wirusa u pacjentów z upośledzoną odpornością może prowadzić do znaczących następstw, głównie manifestujących się jako schorzenia neurologiczne.1
Zapobieganie i kontrola
Rumień nagły jest nieunikniony dla większości dzieci. Nie ma szczepionki przeciwko tej chorobie, a większość dzieci zaraża się przed rozpoczęciem szkoły.12
Ponieważ rumień nagły jest zakaźny przed pojawieniem się objawów, trudno jest zapobiec jego rozprzestrzenianiu się na innych.1 Dziecko nie jest już zakaźne, gdy gorączka ustąpiła na 24 godziny.1
Najlepszym sposobem zapobiegania transmisji jest dokładna higiena rąk. Mycie rąk jest jednym z najlepszych sposobów zapobiegania zakażeniom wirusowym.12 Należy również unikać bliskiego kontaktu z zakażonymi osobami.1
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.