toksyczna martwica rozpływna naskórka
Toksyczna martwica rozpływna naskórka (TEN, zespół Lyella) to rzadkie, zagrażające życiu ostre schorzenie skóry charakteryzujące się rozległym złuszczaniem naskórka (>30% powierzchni ciała) i błon śluzowych. Stanowi najcięższą postać polekowych reakcji skórnych z grupy ciężkich reakcji niepożądanych.
Patogeneza TEN obejmuje mechanizmy immunologiczne z udziałem limfocytów T cytotoksycznych i cytokin prozapalnych, prowadzące do masowej apoptozy keratynocytów. Najczęstszymi czynnikami wywołującymi są leki, zwłaszcza: sulfonamidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwdrgawkowe i allopurynol. Rzadziej przyczyną są infekcje lub immunizacje.
Klinicznie TEN rozpoczyna się niespecyficznymi objawami grypopodobnymi, po których następuje bolesna wysypka rumieniowa, przekształcająca się w pęcherze i rozległe obszary złuszczania naskórka. Charakterystyczny jest objaw Nikolskiego (oddzielanie się naskórka pod wpływem nacisku) oraz zajęcie błon śluzowych. Powikłania obejmują zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, niewydolność wielonarządową i wtórne infekcje.
Leczenie wymaga natychmiastowej hospitalizacji, najlepiej w specjalistycznych ośrodkach leczenia oparzeń. Obejmuje odstawienie czynnika wywołującego, intensywną opiekę z postępowaniem jak w przypadku oparzeń, kontrolę bólu oraz zapobieganie i leczenie powikłań. W terapii stosuje się także immunoglobuliny dożylne, kortykosteroidy systemowe lub cyklosporynę, choć ich skuteczność pozostaje przedmiotem dyskusji. Śmiertelność w TEN wynosi 25-30%.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirfenidone Sandoz
Pirfenidone Sandoz, dostępny w dawkach 267 mg i 801 mg w formie tabletek powlekanych, wymaga ścisłego monitorowania czynności wątroby ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Zaleca się oznaczanie poziomów AlAT, AspAT oraz bilirubiny przed rozpoczęciem terapii, następnie co miesiąc przez pierwsze 6 miesięcy, a później co 3 miesiące. W przypadku wzrostu aminotransferaz >3 do <5 × GGN bez hiperbilirubinemii i objawów uszkodzenia wątroby, należy wykluczyć inne przyczyny, monitorować pacjenta, rozważyć odstawienie leków hepatotoksycznych oraz ewentualnie zmniejszyć dawkę pirfenidonu. Przy wzroście >3 do <5 × GGN z hiperbilirubinemią lub objawami klinicznymi oraz przy aktywności aminotransferaz ≥5 × GGN, konieczne jest trwałe przerwanie terapii. U pacjentów z umiarkowanym zaburzeniem czynności wątroby (klasa B wg Child-Pugha) ekspozycja na lek wzrasta o 60%, co wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania, a stosowanie u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności wątroby jest przeciwwskazane.
aminotransferazy, bilirubina, hiperbilirubinemia, hiponatremia, inhibitor CYP1A2, klasyfikacja Childa-Pugha, nadwrażliwość na światło, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, tabletka powlekana, toksyczna martwica rozpływna naskórka, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirfenidone Sandoz
Podczas terapii Pirfenidone Sandoz konieczne jest ścisłe monitorowanie czynności wątroby, ze szczególnym uwzględnieniem aktywności aminotransferaz AlAT, AspAT oraz stężenia bilirubiny. Zaleca się oznaczenia przed rozpoczęciem leczenia, następnie comiesięczne kontrole przez pierwsze 6 miesięcy, a później co 3 miesiące. W przypadku wzrostu aktywności aminotransferaz >3 do <5 x GGN bez hiperbilirubinemii i objawów uszkodzenia wątroby, należy wykluczyć inne przyczyny, monitorować pacjenta i rozważyć modyfikację terapii. Przy podwyższeniu aminotransferaz >3 do <5 x GGN z hiperbilirubinemią lub objawami uszkodzenia wątroby oraz przy wzroście ≥5 x GGN, wskazane jest trwałe przerwanie leczenia. U pacjentów z umiarkowanym zaburzeniem czynności wątroby (klasa B wg Childa-Pugha) obserwuje się 60% wzrost ekspozycji na lek, co wymaga szczególnej ostrożności i ścisłej obserwacji, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP1A2. Pirfenidone Sandoz jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności wątroby.
AlAT, aminotransferaza, AspAT, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, hiperbilirubinemia, hiponatremia, inhibitor CYP1A2, klasyfikacja Childa-Pugha, nadwrażliwość na światło, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, Pirfenidone Sandoz, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości na światło, reakcja polekowa z eozynofilią, świszczący oddech, toksyczna martwica rozpływna naskórka, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie wątroby, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona