supresja testosteronu
Supresja testosteronu to celowe obniżenie poziomu tego hormonu w organizmie, stosowane zarówno w terapiach medycznych, jak i w niektórych stanach patologicznych. Fizjologicznie testosteron jest głównym hormonem płciowym u mężczyzn, odpowiedzialnym za rozwój drugorzędowych cech płciowych, spermatogenezę oraz wpływającym na metabolizm, masę mięśniową i gęstość kości.
W praktyce klinicznej supresja testosteronu znajduje zastosowanie w leczeniu hormonozależnego raka prostaty, gdzie hamowanie działania androgenów może spowolnić progresję choroby. Najczęściej osiąga się ją poprzez stosowanie analogów GnRH, antagonistów GnRH, antyandrogenów lub inhibitorów enzymu CYP17 (np. abirateron). Celem terapeutycznym jest zazwyczaj obniżenie stężenia testosteronu poniżej 50 ng/dl (poziom kastracyjny).
Supresja testosteronu może również wystąpić jako niepożądany efekt uboczny stosowania niektórych leków (np. glikokortykosteroidów, opioidów), w przebiegu chorób metabolicznych (otyłość), endokrynologicznych (hiperprolaktynemia) czy w wyniku nadużywania alkoholu. Długotrwałe obniżenie poziomu testosteronu prowadzi do objawów takich jak zmniejszone libido, zaburzenia erekcji, utrata masy mięśniowej, osteoporoza i pogorszenie samopoczucia.
W przypadku terapeutycznej supresji testosteronu istotne jest monitorowanie efektów ubocznych oraz wdrażanie odpowiednich interwencji zapobiegających powikłaniom, takim jak utrata masy kostnej czy zespół metaboliczny. Coraz częściej w praktyce klinicznej stosuje się przerywane (intermittent) schematy supresji androgenowej, które mogą zmniejszać nasilenie działań niepożądanych przy zachowaniu skuteczności terapeutycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Lutrate Depot 22,5 mg
Lutrate Depot 22,5 mg zawiera leuprorelinę octan w dawce 22,5 mg na fiolkę (odpowiadającej 21,42 mg leuproreliny), co po rekonstytucji daje 11,25 mg leuproreliny octanu na 1 ml zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Profil bezpieczeństwa opiera się na badaniu klinicznym III fazy u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego, którzy otrzymali dwie domięśniowe dawki w odstępie 3 miesięcy, z całkowitym okresem leczenia i obserwacji 6 miesięcy. Najczęstsze działania niepożądane związane z supresją testosteronu to uderzenia gorąca (77,3%, z czego 3,1% ciężkie), zmęczenie, osłabienie, nadmierne pocenie, nudności i bóle kości. Miejscowe reakcje w miejscu wstrzyknięcia wystąpiły u 14,7% pacjentów, głównie jako ból, zaczerwienienie i stwardnienie, wszystkie łagodne i nie prowadzące do przerwania terapii.
bezsenność, ból kości, ból stawów, ból w miejscu wstrzyknięcia, dysfagia, gruczolak przysadki, hipercholesterolemia, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, leukopenia, małopłytkowość, nadmierne pocenie, obrzęk obwodowy, octan leuproreliny, osteoporoza, rak gruczołu krokowego, rumień wielopostaciowy, rzekomy guz mózgu, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie, supresja testosteronu, toksyczna martwica naskórka, uderzenia gorąca, zaczerwienienie, zaostrzenie objawów, zapalenie opłucnej, zator płucny, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon substancji czynnych
Tryptorelina – Działania niepożądane
Tryptorelina, stosowana w preparatach takich jak Decapeptyl, Decapeptyl Depot i Diphereline, wykazuje działania niepożądane zależne od płci, dawki i wskazania terapeutycznego, wynikające z jej mechanizmu agonisty GnRH. U mężczyzn najczęściej obserwuje się zaburzenia wzwodu (44%), uderzenia gorąca (41%) oraz utratę popędu płciowego (40%), a także rzadziej nadciśnienie (1%). W początkowym okresie leczenia może wystąpić tumor flare, czyli przejściowe zaostrzenie objawów raka gruczołu krokowego, manifestujące się nasileniem objawów układu moczowego (<2%) i bólem w miejscu przerzutów (5%), które ustępują zwykle w ciągu 1-2 tygodni. U kobiet dominują uderzenia gorąca (60%), ból głowy (20%), nadmierne pocenie się (20%), suchość pochwy i sromu (19%) oraz zmniejszony popęd płciowy (16%). W pierwszym miesiącu po podaniu tryptoreliny mogą wystąpić różne formy krwawień z pochwy, a także zaostrzenie objawów endometriozy. Depresja, jako potencjalnie ciężkie działanie niepożądane, zgłaszana była u około 4% kobiet. Reakcje anafilaktyczne są rzadkie, ale możliwe i wymagają natychmiastowej interwencji.
bolesne miesiączkowanie, endometrioza, ginekomastia, hiperandrogenizm, krwawienie z odstawienia, krwawienie z pochwy, łysienie, nadmierne krwawienie menstruacyjne, niedrożność cewki moczowej, objawy układu moczowego, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, parestezje, pokrzywka, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, splątanie świadomości, supresja testosteronu, trudność w połykaniu, tryptorelina, tumor flare, ucisk rdzenia kręgowego, uderzenia gorąca, utrata masy kostnej, utrata popędu płciowego, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenia smaku, zaburzenia wzwodu