ostra choroba biegunkowa
Ostra choroba biegunkowa (OCD) to schorzenie charakteryzujące się nagłym wystąpieniem częstych, luźnych lub wodnistych stolców, najczęściej trwających poniżej 14 dni. Jest jednym z najczęstszych problemów gastroenterologicznych spotykanych w praktyce klinicznej, dotykającym zarówno dzieci, jak i dorosłych.
Etiologia OCD obejmuje głównie czynniki infekcyjne (wirusy, bakterie, pasożyty), ale może być także spowodowana toksynami, lekami, alergiami pokarmowymi czy niedokrwiennym zapaleniem jelit. Najczęstszymi patogenami są rotawirusy, norowirusy, Campylobacter, Salmonella, Shigella i enterotoksyczne szczepy E. coli.
Diagnostyka obejmuje ocenę kliniczną stopnia odwodnienia, badanie stolca (koprokultura, testy na obecność toksyn C. difficile, badania parazytologiczne), morfologię krwi i badania biochemiczne. W przypadkach ciężkich lub przedłużających się warto rozważyć badania endoskopowe.
Leczenie OCD opiera się przede wszystkim na nawodnieniu (doustnym lub dożylnym w zależności od stopnia odwodnienia), wyrównaniu zaburzeń elektrolitowych oraz stosowaniu diety oszczędzającej. Antybiotykoterapia powinna być stosowana wybiórczo, głównie w biegunkach bakteryjnych. Leki przeciwbiegunkowe mogą być pomocne u dorosłych, ale są przeciwwskazane u dzieci z biegunką krwistą.
Powikłaniami nieleczonej OCD mogą być ciężkie odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, niewydolność nerek, zapaść krążeniowa, a w skrajnych przypadkach zgon. Szczególną czujność należy zachować u pacjentów z grup ryzyka: niemowląt, osób starszych oraz pacjentów z obniżoną odpornością.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Cholera – Epidemiologia
Cholera, wywoływana przez toksyny Vibrio cholerae, pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego, szczególnie w krajach o ograniczonym dostępie do czystej wody i sanitariatów. Rocznie notuje się od 1,3 do 4 milionów przypadków i 21 000 do 143 000 zgonów, a w 2023 roku WHO zgłosiła 535 321 przypadków i 4007 zgonów z 45 krajów. Choroba występuje endemicznie w około 50 krajach, głównie w Afryce i Azji, z sezonowym wzrostem zachorowań przed i po porze deszczowej. Obecna, siódma pandemia rozpoczęła się w 1961 roku i charakteryzuje się trzema falami transmisji, związanymi z nabyciem nowych cech genetycznych szczepów, takich jak zwiększona stabilność środowiskowa, oporność na leki i wirulencja. Nadzór epidemiologiczny i laboratoryjny, w tym stosowanie definicji przypadków (podejrzany, potwierdzony) oraz szybkie testy diagnostyczne (RDT), są kluczowe dla wczesnego wykrywania i kontroli wybuchów cholery, choć potwierdzenie laboratoryjne pozostaje złotym standardem (hodowla, seroaglutynacja, PCR). W 2023 roku WHO ogłosiła stan wyjątkowy poziomu trzeciego z powodu globalnego wzrostu zachorowań, podkreślając znaczenie dostępu do WASH (woda, sanitacja, higiena) oraz szybkiego leczenia nawadniającego, które może zmniejszyć śmiertelność do poniżej 1%.
ciężkie odwodnienie, Cryptosporidium, doustna szczepionka przeciw cholerze, endemiczność, enterotoksyczna Escherichia coli, hodowla bakteryjna, nadzór epidemiologiczny, nawadnianie, obszar endemiczny, odwodnienie, ostra choroba biegunkowa, ostre zapalenie żołądka i jelit, reakcja łańcuchowa polimerazy, shigella, szybki test diagnostyczny, toksyna bakteryjna, Vibrio cholerae, wskaźnik śmiertelności przypadków